EWÎ ÊŞ Û EVÎNA WELÊT JI XWE RA BIRIN

(Ji bo bîranîna nivîsk’arê k’urd R’ezo Osê)

Ezîz ê Cewo

Dema ez pê hesyam, ku nivîsk’arê k’urd R’ezo Osê çûye ber dilovanîya Xwedê, p’ir’ xemgîn bûm û di nav mitalan da ez veger’yame wan r’ojên bihurî, dema ji bo beşdarî sêmînara navnet’ewî bibin, em hatibûn Amedê û me pênc r’ojan bi hev r’a demeke p’ir’ dagirtî û bi wat’e derbaz kir. 

Sal 2005 bû!

PENa navnet’ewî, Navenda PENa k’urd û PENa t’irk 20-25 ê adara 2005-an li bajarê Amedê li ser pir’r’engîya çandî sêmînarek li dardixistin. 

Vê carê k’urd û ewropîyan û endamên PENa t’irk jî bi wan r’a, di nav hev da li ser p’ir’çandîya vî welatî, mafê zimanê k’urdî axivîn... Bi serê xwe ev tiştekî balk’êş bû bû.  Ji ber ku di nav sînorên dewletekê da, ya ku bi destûrî hê jî hebûna gelê k’urd napejirîne, li bajarê Amedê li ser ziman, çand û navê k’urdî gotar dihatin xwendin, axavtin dihatin kirin…  

Ji  bo me hemûyan dubare cejn bû: em li p’ayt’exta K’urdistanê –Ameda kevnar berev bibûn, me û  bîyanîyan  (di nav wan da –wisa jî yên t’irk!) bi hev r’a dê li ser ziman, wêje, huner û çanda k’urdî biaxivyana, emê bi k’urdistanîyan r’a beşdarî pîrozkirina cejna Newrozê ya 2617-an bibûna! 

Dema mêvan di mêvanxaneyê da diêwirandin, wisa çêbû, ku ji bo du beşdarên konfêransê nomêreke mêvanan  a ducîyê mabû. K’armendê mêvanxanê berbirî min bû: “Mamosta,- got,- tu û R’ezo Osê mane, îro îdare bikin, sibê odeyên din azad dibin, emê we ji hev cuda bikin, ji bo hûn  bikaraibin hêsa k’arbikin.” 

Sibetirê heman mirov berbir’î me bû û got: “Mamosta, cîyên we amade ne, hûn, her yekî we, dikarin, herin odeyên xwe!” 

Me herduyan li hev nihêr’î û bi yekdengî got: “Em di cîyekî da naçin, cîyê me baş e, me ji hev cihê nekin!” 

Ew çar –pênc r’ojên ku em bi hev r’a bûn, li ber min cîhanek a nû vekirin. Di destpêkê da, dema em bi hev r’a nas bûn, çi gunehê xwe veşêrim, min bi xwe ji xwe r’a got: “Çi mirovekî bêdeng e, dive mirov peyvan ji devê wî bi zorê bikişîne!?…” Lê paşê her tişt berovajî vê derket, sowbet û galegalên me heya derangê şevê didomyan. Ew nîgara wî ya mirovî, ew ça’vên wî  yên tuje hest û r’aman di nav bîra min da bûne dîmen û wêne û bîrî. 

Tê bîra min, roja yekem, dema em di odeya mêvanxaneyê da r’ûniştibûn, min jê pirsî.

-Tu ji Qmişloyê bi çi têyî vir, mamosta?

- Bi erebê!- bersivand. 

- Wê demê, dibe ku, te hinek tişt nedîtibin.

- Wek çi?- Pirsî.

- Tiştin hene, ku tu dikarî t’enê di balefiran da bibînî: dema balafir’ dadik’ete Amedê daxuyanî t’enê bi zimanên t’irkî û înglîsî dihatin dayîn. Tuyê bêjî em nedihatin p’aytexta K’urdistanê, tuyê bibêjî li wî bajarî k’urd tunebûn.

Û, xêcî wê, ez sala par jî li Amedê bûm. Vê care jî dîsa li ser  dîwarên Amedê navên k’ûçeyan û tiştên din bi t’irkî ne, dîsa di dibistanan da p’erwerde bi zimanê t’irkî ye, dîsa yên ku diçin kûrsên zimanê k’urdî, li ser tilîyên du destan dikarî bihejmêrî… Ez ku van dibînim, melûlîyek dadik’eve ser r’uhê min, ez ber mirovayê va şerm dikim û cîhan di çavîn min da tarî dibe.

- Lê em çi bibêjin,- ewî hizingek a k’ûr r’ahişt û domand,- hûn bi mêvanî tên, wan tiştan cara yekem dibînin û dibihên, lê em wê herr’o jîyan dikin, ew agir herr’o li ser ç’ermê me dişixule û kezeva me dişewitîne. Me şîrê dayka xwe bi wan telî-tengîyan û zulm û zorê mêtye… Ez dizanim tuyê bibêjî, ku kal û bavên we tiştên ji vê girantir dîtine û hemû ji we r’a gotine. Ew r’ast e! Lê ew hemû wan dîtye, ne ku –we, hûn di welatekî wek ê Sovêtê da mezin bûne…

R’oja cejna Newrozê bû. Li hemberî sehnê ji bo mêvanan cî amadekiribûn. Nêzîkî min bû: 

-         Ka, em jî neçin, mamosta?

-         Ez nema têm.- Min gotê.

-         ???- Mat’mayî û bi pirs li min nihêrî.

-    Ez cara yekem cejna Newrozê, li welêt, li p’aytext Amedê pîroz dikim… k’a, em herin nav gel…- Min gotê.  

     Me destê hev girt û em niqoyî nava derîya mirovan bûn… Û dema axavtinan û stran û awaz û dîlanan ewê deryayê fûr da. Û em weke qaşilê bikeve devê p’êlên deryayê ji hevdû qetyan û me di wê derîyayê da hev winda kir…

Piştî demekê me li ber otobûsan hev dît. Em herdû jî- westyayî û ji hal ketî, pejmûrde…

Vebeşiî û bi nîvlaqirdî got:

-   Ha, çawa bû? Dibînî, agirekî çawa di nav gel da heye, ji bi ku bikaribî bi nigê wî r’a r’abî- r’ûnêyî û bilivî, tu dizanî çi hêzek pêwîst dike? Lê ez û tu? Êdî ev nîşanên kalîyê ne?- Bi k’en got û mile xwe li mile min xist.- Ew ne cîyê meye, bavo, em nikarin ber wê k’elê xwe bigirin, tiştê ku em bikin, t’enê wat’eyî ye. 

-   Bi r’astî jî wisa ye,- min lê veger’and,- ji  bo ku mirov bikaribe xwe di nav vê k’elê da heya dawîyê li ser p’êyan bigire, dive li vir û di nava vî gelî da gihîştibe… Em xerîb ketine, mamosta.

-   Hûn xerîb k’etine.- Kenya û gotina xwe domand.- Bi r’astî, dema p’êlên derîya mirovan  tu wîyalî-vîalî dibirin-tanîn, çi dihate heşê te? Balk’êş e, ne? Cara yekem e, li ser xaka kal û bavan û di nav girseya gelê xwe da, ew jî bi vî r’engî! 

-   Zanî çi? Min bi xwe ji xwe ra digot, ma wê çi bibûya, ger ez li vir hatibûma cîhanê, min li vir çavên xwe li ser cîhanê vekiribûya û dawîya jîyana xwe jî di nav vê xaka pîroz da bihatama veşartin û bi wê r’a bibûma yek!..

Lê ya te?- Min jê pirsî.

-   Ya min çi? Ji xwe wisa jî ezê di nav vê axê da bême heqkirin, li Serxetê, yan li Binxetê be, hîç ferq nake, hema, k’a r’ewşa vî welatî û vî gelî wê demê dê çawa be!?..

Wî çaxî min xwezîya xwe bi wî anî.

Her çiqas,  ew ji gel û Welatê min kêm bû, ez îro jî xwezîya xwe bi wî tînim.

Bila Bihuşt p’ara wî be! 

Bila k’urd û K’urdistan xweş bin!

Bila malbat û pismam û heval-hogirên wî xweş bin!

Emê  bîrîya wî bikin!

çapkirin