|
DEWLETA T’IRK VÊ CARÊ JÎ K’ELA HOVÎTÎYA XWE LI SER ZAROKÊN K’URD DA DIR’ÊJE
Ezîz ê Cewo Dagirkerê hov û devbixwîn dîsa li
welatê me r’akirye ferman e! Di welatê me da gur û çeqel dîsa r’abûne
tewlebazîyan!… Cîhanê li ser êkranên têlêvîzîonên xwe dît,
k’a dewleta t’irk çawa r’oja zar’okan pîroz dike: di T’irkîyayê
da serekwezîr, wezîr û
r’ayedarên din zar’okên t’irk pîroz dikin, wan li r’ex xwe didin
r’ûniþtin û dîyarîyan didin wan, lê di K’urdistanê da
eskerên t’irk antîgazan
dikin serê xwe û mîna gurên har êrîþê dibin ser zar’okan û derba
mirinê digihînin wan…
Belê, di r’oja zarokan da dîyarîya
dewleta t’irk lêdan û mirin e ji bo zar’okên k’urd !…
Vê carê jî pêþer’oja me- zar’okên
deh- danzdeh salî kirine hedef. Pêþer’oja me ji bo van hov û haran ji
mêjva hedef bûye: li Agirî
û Gelîyê Zîlan, li K’oçgirî,
Sivas û Dêrsimê, li Mehabad, Helebcê,
Amûdê, Qamuþlo, Silêmanî û Hewlêrê, li Amedê, Þirnaxê, Mêrdînê,
Batmanê, Wanê, …k’îjanê bibêjî
û k’îjanê nebêjî: seranserê welatê me kirine goristan.
Mirovayê hê jî ji bîr nekirye, çawa
eskerên t’irk serê mirovan ên jêkirî girtibûn destê xwe û li ber
fotokamêran xwe gupevekiribûn…
Van
dîmenên nemirovayî yên wan dinihêrim û matmayî nabim. Ji ber ku gur
û çeqel dikarin tenê hovîtîyan bikin. Lê mirov li hember wan hovîtîyan
divê çi bikin? Helbet, her mirovek dikare bibêje- xwe biparêzin! Lê
li vir tiþtê ku mirov pê
mat’ma dibe, ew e, ku îro em, wek net’ew, ji dîrokê dersan dernaxin.
Pey ewqasî r’a ji bo van hovîtîyan em wan þermezar dikin (Me þermezar
kir, û wan jî þerm kir!). De werin û gur û r’ûvîyan, ên ku
k’etyine hewþa we, nefer û malê we zîtol- zîtolî dikin, mal û hebûna
we t’arûmar dikin, þermezar bikin. Heya, ez dibêm, pêwîst nake, ku
xwedîyên wan ên wîalî okîanosê û Ewropa “þermoke” jî þermezar
bikin, ji ber ku ew jî hevk’ar û hevalbendên wan in.
A,
emê bibêjin, ku dewleta t’irk ji serk’evtina gelê me ya di
hilbijartinên herêmî da (29. 03.
2009) har bûye. R’ast e! Lê, gelo ev yeka asta hovîtîya wan kêm dike?
Ma tiþtên ku gelê me doza wê dike, p’ir’ tiþtne nebînayî û mezin
in, ji bo ku bi hezaran gund û þênîyên me wêran bikin, bi dehezaran
dot û lawên gelê me yên hêja hebs bikin, bi sedhezaran bikujin, bi mîllîonan
k’oçber bikin?... Tiþtê ku
vî gelî xwastye û îro jî dixwaze, ew e, ku bikaribe bi zimanê xwe
biaxive, çand û hunera xwe pêþ bixe… ango tiþtê ku hemû gelên cîhanê
yên din êdî ji zûva pêk anîne… Ya
din jî, balk’êþ e, ku dewleta t’irk van bûyeran r’ojekê berî wê
r’ojê pêk tîne, dema ku cîhan t’evkujîya ermenîyan bi bîr tîne,
ya ku bi destê pêþîyên van hov û merivxuran sala 1915-an pêk hatibû.
Dibe
ku ev jî p’eyamek e ji bo
mirovayîyê?... Her
çi jî hebe, bûyerên van r’ojan her tenê tiþtekî ji me r’a dibêjin:
-U
t’a îro jî, wek wan pêþîyên xwe, ew dijminê me dîsa maye ew!
Li
hember hovîtîyên weha þaristanî bêzar dibe. Lê ew bêzarî heya demekê
dibe. Nazîyên Almanîyayê jî hovîtîyên xwe kirin: kuþtin, t’alan
û wêranî ji cîhanê r’a anîn, lê dawîya dawîyê di dadgeha Nyûrnbêrgê
da li ser k’ursîyên gunehk’arên þêr’ r’ûniþtin…
…
Heya ku r’ojeke weha ji bo van nazîyan jî tê, t’enê r’êyek ji bo
me k’urdan, wek net’ew, dimîne- r’êya berxwedanê û serhildanan! * *
* Bîstûdu
sal berê ez li firegeha kosmîkîyê ya Baykonûrê bûm (bajarê Lênînskê/Qazaiistana
sovêtî). Ez di odeya xwe da hîvya r’ojnamevanê nas bûm. Ji germa
hewayê mirov bê hemdî xwe di cî da dixerbilî. Mêvanê min derengî dibû…
Û di p’alkursîyê
da nîvxew- nîvhiþyar xewnek min dîyar bû, û di wê xewnê da
Dayka me K’urdistan bi min r’a axivî. Min ew sparte k’axezê, û
helbesta min a “Xewn” amade bû (sala 1998-an di berevoka helbestan a
“Karwanên bêxewîyê” da hatye weþandin). Ew
dibe ku bangek e ji bo demên weha!? Dem
e, ku îro jî em bi hev r’a guhdarîyê li gotinên Dayka xwe bikin:
XEWN
...Çiqas
xewneke giran bû, Xwedê,
Ev
û ew
cîhan
t’ev
hevdu
bibûn! Bi
ç’îk
û kenc
bû
ew
xewna,
Xwedê,
Bi
tep
û tengî
û bi
hêbet
bû!... Xewn
bû…
yan
hiþyar?... Çavên
min
hê
nû
pêgîhandibûn Her’in
ser hevdu: Ez
xilmaþ bibûm- Xew
bû,
yanê-
xewn… Yan
ez
hiþyar
bûm?... Ez
baþ
r’uh
naynim!
…Girmîna
defê,
Qûr’îna
zur’nê…
Heralî
hêle
û hingirme
bû: Keç’
û xortên
k’urd
Wir
çît girtibûn- Gerek
merdane navê hiþtibûn… Û
jineke bi k’ofî- k’itanên Meye
kurmancî
k’aw
wergirtî
bû,
Lê
bêp’ergal
bû…
Bisk
û kezîyên wê li ser ç’avan da Wa
hatibûn xar, Bin
dengê ewê def û zur’nê da Ç’epil
hilda bû û dir’eqisî… (Nizanim,
xewn bû, Yan
ez hiþyar bûm?!) Awaz,
tuê bêjî, yê kurmancî bû, Lê
dîlana wê?!- Ya
Xwedê, çi bû?- Her
we bidîta, Weê
bigota: -
Esseh dîn bûye, Tepa
dik’eve!... Ça-a
dir’eqisî, T’oz
û xubara ewan der- doran Bi
der-dawên xwe Ça
l-xwe wer dikir… Û
zerp dik’enya- He-
he, he- he- he!- Lîqînîya
wê bû… D-hewê
da ewê Ç’eplên
xe çawa nazik tew dida! (Ya
Xwedê, çito bedewîya nedî!) Dîsa
dik’nîya… Hemû
mat’mayî dorê civya bûn Û
lê dinhêr’în… Ez
jî pêþva çûm Û
serê xwe nav milên wana r’a Berbi
hindûr’ kir û lê nihêr’î… T’exmîn
kir- Dîtim! -Ey,-
got,- lawê min, Çima
tu wisa þaþ û mat’ma yî?... Ez
im, Dayka we, K’urdistana
te… Ji
kul û derdan êdî dîn bûme!- Çavêm
d-xewnê da, Ez
wa vek’iþyam…- Ewê
carek din çerx da govendê, Govenda
meye k’aw- naz nihêr’î, Berbi
min mêl bû: -Na,
t’ifalê min, Ji
min metirse, Pêþva
were, ha, Hê
dîn nebûme… Lê
bêyî wê nabe!- Wê
t’erka dîlan- govenda xwe da, Ber
min kundveda, Bi
ewan t’ilîyên xweye mûmanî Por’ê
min t’evda… -Ax,
lawên mine hêsîre sêwî, Hûn
mat’ma bûne?... D-vê
jîyanê da, Ji
bo bigihîje azadarîya xwe, Pêwîst
e, mirov hinekî dîn be!... Ax,
çi teyaxî li dilê we ye, Her
yekî j-xwe r’a serî hildaye, K’etye
qulç’ekî- hîvîya demê ye?! Û
dem tên- diçin, lê hûn hîvîyê ne!... Û
Evên nemerd Erd
û axa we çartîþ kirine- Diþewitînin,
lê hûn hîvîyê ne, We
darda dikin, lê hûn hîvîyê ne, We
dizêrînin, lê hûn hîvîyê ne… …Û
hûn hîvîyê ne! Lê
dijminê me- Devxwîn,
hov û har, Dema
pêwîst be, Hemû
dibin yek, Dema
pêwîst be, Me
l-ser tîþekî Yek
dizêrîne, Hela
ne bes e, Pê
fir’okên xwe dajo tîþê din- Alî
zork’arê wî tîþî dike: Jehra
hinartî l-wir dir’eþîne, L-wir
dir’eþîne jehra hinartî- Biç’ûk-mezin
va me diþewtîne, Gund
û bajaran tarm û tax dike… Lê
hûn hîvîyê ne, Lê
em hîvîyê ne- Hîvîya
dema xwe!- Ewê
destê xwe berbi esmîn kir, Demekê
zûr bû, li wir mêzekir Û
paþê zûkya: -…Ya
Xwedê, gelo Xwedê te heye?!... Ji
ewî dengî ez bûne r’usssas, Heya
kevir jî pêda bûn hesîn, D-cî
da lerizîn… J-cî
veciniqîm, çavê xwe vekir, Dît-
ez li mal im, Lê
r’amana min- di xewna min da Hê
perwaz dida- ez dibirim wir… Di
guhê min da Dengê Dayka me- Zîz
û zelûlî dubare dikir: „Û
heya kengê, Û
heya kengê?!...“ Gelawêj-
R’ezber, 1987, Yêrêvan- Baykonûr
|
copyright © 2002-2008 info@pen-kurd.org