BILA TIRK BI EDEB MEDEN BIN  -III-
(Serokomar Fransa Jacques Chirac Kopengagen, 13.12.2002)

FUAT AKPINAR, Email: akpinar@t-online.de, ALMANYA            07.04.2003

zdemir nce nivskarek tirkan e qao (xwedgirav) nivskar edebiyat ye j gelek nivsn w li ser edebiyata tirkan j hene. Ez car dixwezim li ser hinek gotinn w bisekinim. Kes ku li ser edebiyat binivse div ber her tit bi xwe bi edeb be bedebiyan neke. L pir mixabin piraniya nivskar, rewenbr rojnamegern tirkan dema qala Kurd Kurdistan ala kurdan dikin, terbiye edeb nay bra wan. Dibin wek hir har ri me, droka me ala me dikin. Di vir da tu snoran nas nakin, bi ovenstiyeke b perwa bi nijadperest ri me ala me dikin. zdemir nce j yek ji wan nivskaran e. Ew di destpka nivsa xwe ya Hrriyet a 07.02.2001 de li ser ziyareteke parlementern Almanya li Tirkiy wiha dibje: Bhevkeya Angelika Beer (Angelika Beerin densizlii) wiha berdewam dike: Ev i ye em ji destn wan parlementern jin n Almanyay dikinin?(NEDR bu bizim ektiimiz Alman parlamenter hatunlardan?) ji vir nde di nivsa xwe de gevezetiy li ser gerann xwe di nav civnn edebiyat de li Cezayr Qahrey dide wiha berdewam dike: Niha j em werin ser Angelika Beer, xanima ku parlementera Koma Keskan e skandala ku bi zanebn an j by ku bizane derxist hol: Jina parlementer a Almanya ku bi nzkah hevaltiya Claudia Roth t nasn, bi parlementern din n endamn Komisyona Parastin ya Parlementoya Almanyay re di Parlementoya Tirkiyey de bedar civneke ferm dibe. Li ser por w toqayeke ku bi s rengn PKK heb. Di civn de Serok Parastina Netewey, parlementer DSP Hasan Glay toqeya li ser por jina di nava komisyon de dibne, ku bi s rengan e, ku sembola rxistina terorst PKK ye, ji xanim rica dike ku toqeya xwe derxe. Jina alman li ser toqeya navbor dibje, ku ew diyariya hevlek w y bakur Iraq ye, ku heft sal ber jiyana xwe ji dest daye dibje, min maf xwe y demokratk bi kar aniye ev diyar li pora xwe daye. Li ser v yek nqa derdikevin Serok Komisiyona Parastina Netewey ya Tirk, parlementer DSP Hasan Gulay dibje; Hesasiyeta gel tirk ji maf demokratk xanima Beer girngtir e. Lewre ez civn xelas dikim. Em bibjin ku xamina Angelika Beer nizane, ku ew toqeya li ser por w PKK temsl dike aqil xwe nade xebat, ku bizane aliy tirk d reaksiyon nan bide, ev yek mumkin e, l pit ku rew j re hate gotin, gelo ew nad rik ji bo i b? Ma brannn taybet hestn parlementereke jin a alman ji hestn netewey yn gel tirk girngtir in? Wek din di civneke ferm de, ku li welatek din pk tne i elaqeyeke mantiq ya mafn demokratk toqey bi hev re heye? Ev tevgern ken bik ngiht ne, ku ji dibistana seretay n ne ya navn bi v away hestiyar tevdigerin! L div ew qas bi hs be, ku bikare peywira ferm ya xanima Angelika Beer bide jibrkirin. Ji bo hevala w ku jiyana xwe ji dest daye em xemgn dibin, l cinsiyeta hevala w li bakur Iraq mirin an kutina w esil nijada w bi rast me elaqedar nake. Tit ku me elaqedar dike, pit ku hn rew b ima ew helwesta xwe ya ku civaka me birndar dike, doman? Heke parlemnterek tirk an j rojnameger li ser berestya xwe bi rozeteke ku xaa Gamal li ser be ji bo civnek ferm here parlemntoya Almanya gelo d i biqewime? Mnakeke din, heke ez bi kiravateke ku rengn komkujiya Cihyan temsl dike (em bjin rengn wisa hebin) bima parlementerek alman ziyaret bikira, d i biqewimiya? Heke min niyeteke xerab tunebe, ez li ser hiyarkirina wan kiravata xwe derxim. Heke min bi zanebn j kiravat girdabe, ez dsa bifikirim, ku ez gihtim armanca xwe ez kiravata xwe derxim. Heke min di nederxistin de israr kir, d wateya v yek ev be: Ez dixwazim tkil xerab bibin. Bi tayebet gava ku xanima Beer di derxistina toqey de israr dike ji hla wezr Parastina Netewey Sabahattin ekmakolu ve nay qeblkirin Komisiyona Parastin, ku d xwarineke v bi rmeta mvanan li restorana Palas ya Enqerey bidaba, t betalkirin. Di vir de tu kes bila behsa niyeta paqij sadebn neke. Helwesta xanima Beer rasterast niyeteke neba bye niyeta w navldaneke xerab b edeb b. Gava ez gelek byeran bi hev re difikirim, helwesta hin jinn siyasetmedar n Almanya avnebariya wan bi rast min a ecbgirt nake. Ez nikarim xwe bigirim heke ez nefikirm ku :Gelo Almanya wan bi taybet wezfedar dike dine? Her iqas li kirinn wan n ku li Tirkiyey dikin difikirim aqil min radiweste. (Gelelim imdi ad Angelika Beer olan Yeiller Grubu milletvekili hatunun bilerek ya da bilmiyerek neden olduu skandala: Trkiyede yaratt bilinli-bilinsiz skandallarla nl Claudia Rothun yakn arkada olduu belirtilen bayan milletvekili, yesi bulunduu Almanya Parlamentosu Savunma Komisyonunun teki yeleriyle birlikte TBMMde resmi bir toplantya katlyor. Banda, PKKnn rengi tayan bir sa ba. Toplantda, TBMM Milli Savunma bakan DSPli Hasan Glay, heyette yer alan bayan parlamenterin terr rgt PKKnn renklerini simgeleyen sa ba taktn farkedince, bunu kartmasn rica ediyor. Alman bayan milletvekili, sz konusu sa bann, yedi yl nce Kuzey Irakta len bir yakn arkadann armaan olduunu, kendisinin bu hediyeyi demokratik hakkn kullanarak taktn ileri sryor. Tartma kyor ve Trk Milli Savunma Komisyonu Bakan DSPli Hasan Glay Trk milletinin hassasiyeti, bayan Beerin demokratik hakkndan daha nemlidir. Bu yzden toplanty kesiyorum diyor. Diyelim ki Angelika Beer, banda tad sa bann renklerinin PKKy simgelediini bilmiyor ve Trk tarafnn gsterebilecei byk tepkiyi zekasn kullanarak kestiremiyor. Olabilir. Ama durum aklandktan sonra bu inat neden? Bir Alman bayan parlamenterin ok zel anlar ve duygusal balar Trk ulusunun hassasiyetinden daha m nemli ? Ayrca, bir heyet yesi olarak resmi ziyarette bulunduu bir lkede, bana takt sa ba ile demokratik hak kullanmann nasl bir mantksal ilikisi olabilir? Ergenlik evresine yeni girmi ortaokullu kizlara zg ocuka duygusallklar bunlar! Ama Angelika Berre resmi grevini unutturacak kadar gl olmal. Bir yakn arkadan yitirmesine zlrz, ama, arkadann cinsiyeti, Kuzey Irakta lmesi ya da ldrlmesi, soyu-sopu bizleri gerekten ilgilendirmez. Bizi ilgilendiren nokta, durumu rendikten sonra, bir ulusu yaralayan davran neden srdrd? Bir Trk milletvekili ya da gazetecisi, yakasnda bir Gamal Ha rozetiyle Alman parlamentosunda resmi bir toplantya katlsa ne olur? Bir baka rnek: Ben, Yahudi Soykrmn simgeleyen renkler (varsayalm ki byle renkler var) tayan bir kravatla bir Alman bakan ziyarete gitsem ne olurdu? Kt bir niyeti yoksa, uyar zerine kravatm karrdm. Kravat bile taktysam, amacma eritiimi dnp gene kravat kartrdm. karmamakta direnirsem bunun anlam u olurdu: likilerin bozulmasn istiyorum. Nitekim, bayan Beer, sa ban karmamakta direnince, Milli Savunma Bakan Sabahattin akmakolu tarafndan kabul edilmiyor ve Savunma Komusyonunun konuk heyet onuruna Akara Palasta verecei akam yemei iptal ediliyor. Kimse bana iyi niyetten, saflktan, demokratik haklardan bahsetmesin. Bayan Beerin davran dpedz kkrtma. Kkrtma olduu iin de terbiyesizlik. Birok olay hep birlikte dnnce, baz Alman kadn politikaclarn kiilik ve davranlarnda barndrdklar grgusuzluk ve hazmszlk artk artmyor beni. Almanya bunlar zel olarak, grevlendirerek mi gnderiyor acaba? diye dnmekten kendimi alamyorum. Bunlarn Trkiyede yaptklarn dndke akl tutulmasna uruyorum.

Dema min ev nivsa zdemir nce di Hrriyet de xwend, bi rast ez bjim, ez ketim ok, ne derew e. Min di heman roj de ji nternet telefona zdemir nce derxist j ra telefon kir wiha got: Gelo hn erm nakin, gava van titan li ser kurdan dinivsnin, rengn kurdan ala kurdan bi awayek terorst dibnin j ra heqaret dikin, titn xerab dibjin? Ew j di telefon da matmay ma ji min re got; te telefona min ji k derxistiye? Ez naxwazim bi xwendevann xwe re di telefon de biaxivim, div hn ji min re binivsnin pirsa xwe ji min kir, ku min telefona w ji k derxistiye, ew telefona xwe biguherne vere, da ku kes peyda neke.

Min bala xwe day, ew naxwaze bi min re biaxive di wan rojan da neyn ku Almanya li ser disekin, wek ziman neyn tirkan b. Ji ber ku ez li ser v byer j pir iyam, min bi ziman alman ji ajansa DPA ra nameyek and ji wan rica kir, bila ne wek tirkan li mesel binrin, div di van niqtan de bi awayek rojnameger li mesel binrin, ber lkolnek bikin pa binivsnin.

Niha di vir da titek muhm j heye div b gotin, rengn Kurdistan kesk-sor-zer rengn neteweya Kurd e. Part rxistinn bi nav kurdan, kjan part dibe bila bibe, eger ji bo mafn Kurd berjewendiyn Kurd kar bike, heq wa e, ku rengn Kurdistan bidin ser ala partiya xwe. Ev tit ne ten di droka me Kurdan de heye, li tevahiya chan weha ye. L ji ber ku dewleta devrt, nivskar, rewenbr rojnamegern wan n silahor me wek maln xwe dibnin, xwe wek efn me dibnin, loma ewqas ziman xwe dirj dikin ri me Kurdan dikin.

Li ser v yek min nameyek bi ziman alman ji bo DPAy and. Ew nameya min bi ziman tirk j di roja 08.02.2001 de di rojnameya zgr Politika da hate weandin min ew nivsa ji rojnameya Hrriyet zdemir nce re wek bersiv faks kir. Kurdiya w namey li jr e. Kesn ku dixwazin bi tirk bixwnin dikarin di arva rojnama zgr Politika da li ser malpera nternet (www.ozgurpolitika.org) bixwnin.

Nameya min:

Di Hevdtina li Enqerey de Skandal

Neyn DPAy (Ajansa Neyan a Almanya) yn der heq ziyareta daw ya Angelika Beer bo Tirkiyey em aciz kirine. Di nava heyeta parastin ya Almanya de ji Hevkariya 90 / Partiya Keskan j xanima Angelika Beer di nava heyet de cih digirt di ziyareta roja 30-31.01.2001 de bo Enqerey skandala pir sembolzim ku ji hla DPAy ve hate ragihandin, DPA di drok de ketiye nava tevgereke pdarizandinn siyas.

Li ser neya DPAy j, ji ber toqeya bi rengn kesk-sor-zer, ku xanima Angelika Beer li ser por xwe girdaye bi komisiyona parastina tirk re di bin serokatiya Hasan Glay de hevdtn pk anne, di nava hevdtin de end caran ji aliy komisiyona tirkan ve ji xamima Beer hatiye xwestin ku toqeya xwe derxe l w qebl nekiriye skandal derketiye hol. Li ser gotina xanima Beer, ku ew toqe diyariya hevalek w ye, ku li bar Kurdistan (bakur Iraq) hatiye kutin bi xatir rojnameger alman Lissy Schmidt li por xwe girdaye ligel ku ev sedem ji bo heyeta Almanyay bes bye j heyeta tirk qebl nekiriye bi sedema ku ev reng sembola partiya qedexe PKK fade dike tne bra mirov, div b derxistin civn bi daw kiriye.

Ji hla ajanseke neyan ve zanna hin byer pketinn di aroveya hevdtinn ku di navbera heyetan de pk tn li gor aliyan li ser hev di qada siyas afirandina bandoreke bi v armanc dakirina hin hesasetiyn hevpar n du aliyan hesasiyetn siyas gengaz e dibe ku di nava peywirn w ajans de be. L bel div ne bal bin div bal bikinin ser v yek, ku dayn hatine kirin, ji kjan dtineke teng in avkaniya wan j ji nrneke gelek teng e, teqez div ev yek ji hla ajansn nyan ve b destnankirin. Wek din li gor neya DPAy ya di derheq xanima Beer de ew tawanbariya ku li w hatiye kirin dibe di nava xwendevanan de b niqakirin by ku ertn bingehn rasteqn bne dtin, wek ku titek mantiq ye l b nrn byern bingehn li dervey mijar bibnin.

Heke li ser mijara ku bingeha ney pk dian hinek lkoln bihata kirin, d bihata dtin, ku ew tawanbariya li dij xanima Beer iqas titek p e ji hla drok ve j iqas dayeke bbingeh e ten ji nrna teng a siyas ya parlementern tirk derketiye hol. Tit ku dibjin provakasiyon e rengn kesk-sor-zer ne titek n ye van end salan derneketiye hol. Bingeha xwe ji krahiya anda kurd digire ji bo gel Kurd nirxeke netewey ye. Di drok de yekemn tekane Dewleta Kurd, Komara Mehabad (1946-1947) ev reng bi armanca nandana semboln me yn netewey anda me bo derve wek ala Kurdistan bi kar anne. Dema ku mirov bala xwe dide mijara tawanbarkirina xanima Beer derdikeve hol, ku ji hla drok ve aliyn tirkan titek p da kirine ten ji helweseta wan a siyas reaksiyonn dijwar nrneke teng pk t ji bo ku bala gel tirk bikinin ser hestn wan n nijadperes derketiye hol ji bil v bi kr titek nay tu xra w j nne. Mnakek e ji bo nandana hewl tkona Tirkiyey ji bo nkarkirin redkirina nasnameya gel Kurd ji bo nandana pbna hewln wan n jiholrakirina gel Kurd: Li bakur Kurdistan (rojhilat Tirkiyey) cih ku piraniya niy w Kurd in hermn ku Kurd l zde ne di nava lampeyn tirafk de ira (lampe) zer p naxin ji cih w derdixin. Bi v away digel ku elaqeya tirafk bi siyaset re nne j dixwazin bikin sedema kombinasiyoneke rengan rengan bi nzktdayna tawanbariy re dikin yek wek sedemeke sc dibnin.

Gava ku ajanseke neya agahiyn derheq byern ku parlementereke li derevey welat bi hin byeran re r bi r maye diwene div sedema w nrna aliy din j ku iqas nrneke teng e bbingeh e derxe hol biwene by ku v yek bike ajans ten byer ragihne; ev yek li dij qann pvann negihaniy yn welatek demokrat e. Nrna ji dr ve nirxandina byeran pvaneke bingehn a rojnamegeriy ye her tim derbas dibe. Ev yek ne girday daxuyaniya xanima Beer e, ku mantiq ye yan b mantiq ye. Wek din d r piy li ber gotinn b bingeh n wek ku tkiliyn Tirkiye-Almanya hatine rawestn sar bne j bigire. Ev yek j dibe sedemeke din, ku ev agah sererastkirina li jor ji bo hem apemeniy raya git b belavkirin.

Armanca v nameya min ew b, ku bila apemeniya Almanya di pirsa kurdan da ne ten avkaniyn tirkan bi kar bnin, dib di pirsa kurd da ber her tit dtin nrnn kurdan bigirin. L pir maxabin kurdn li Ewropay h di v al da negihtine. Ez dikarim mnake din j bidim, ji vir demek ber televziyona Alman a 1 (ARD) bernama bi nav FAKT byereke li Hamburg hatiye kirin weand ew byer di malpera xwe ya nternet da j dab nandin nivsb; Terorzma PKK. Dema ku mirov li ser v gotin ditikne, die ser malpera Wezareta Tirkan a Derve. Di w malper da her gotinn xerab li ser kurdan hene. Dema min ew xwend, min di heman dem da ji berpirsiyarn bernama FAKT ra telefon kir got; ez li ser bernama we naxwazim titek bjim, l bel heq min heye, ku ji we re bjim, hn bi v away nikarin rojnamegeriy bikin heq we nne bi avkaniyn tirkan li mesel binrin. Mesela kurdan i dibe bila bibe, maf we nne, ku hn li gor avkaniyn tirkan li ser mesel bisekinin. Wan j ji min lborna xwe xwestin gotin, ku tu sed sed heq bi lez bez ew tit ji malpera xwe derxistin. Hviya min piran ji kurdn Ewropay Amerkay ew e, di titn weha da dib bdeng nemnin. Ji ber ku apemeniya ewrop amerk pir qmet dide nrnn xwendevan temaevanan. Ji ber ku apemen di saya wan da li ser piya ye. Div Kurd, dema ku nivsa li ser kurdan titek poztv an j negatv be, deng xwe bilind bikin, eger poztv be, div mirov ji apemeniy re telefon bike yan j nameyan bine spasiya wan bike, ji wan bixwaze ku titn ba li ser kurdan berdewam bibe. Dema ku negatv be, dib em dsa bi riya telefon an j nameyan wan qna bikin, da ku dev ji helwesta xwe berdin titn xerab li ser kurdan nenivsn...

zdemir Ince direne

zdemir nce di nivsa xwe ya Hrriyet (12.01.2003) wiha dibje: Wek nivskar bguman ez rewenbrek ku arkora (akorda) w xerab e btevger im. Ez li gor modela ku di sala 1980yan de a fason derket hol tevnagerim. (Yazar olarak, kukusuz, akordu bozuk, uyumsuz bir aydnm. 1980 sonrasnda ortaya kan fason modeline uymuyorum.)

Birast zdemir Ince xwe ba tarf kiriye dibje akorda min xerab e. Kesn akorda wan xerab be, wey xwel li ser wan. Jixwe kesn akorda wan xerab e, ancax dikarin wiha tevbigerin. Ne hewce ye ku mirov zde li ser van gotinan bisekine, ji ber ku zdemir Ince ji bona xwe her tit gotiye.

zdemir nce di nivsa xwe ya di Hrriyet (04.03.2003) de dsa ri dike gel me wiha dibje: Heke nerasterast be j ez nikarim li dij tevgern nijad yn li bakur Iraq yn xwed zhniyeteke ert ku dixwazin dewleteke serdema navn damezirnin algir atiy bim. Ji ber ku ez dizanim, heke dewleteke wisa b damezirandin d Balkanbna herm bi lez bike d dewleteke lxe-xerabike dijminn hev derxe hol. D fitnet knek derxe hol ku h titek wisa nehatiye dtin d kaosek biafirne, ku herm bike gola xwn. (Dolayl da olsa, Kuzey Irak'ta etnik kkenli, airet zihniyetli bir ortaa devleti kurmak isteyen oluumu destekleyen bartan yana olamam. nk, biliyorum ki byle bir devletin kurulmas blgenin Balkanlamasn hzlandrr, birbirine dman bir yn kent-devlet ortaya kar. Bunun sonucu benzeri grlmemi bir fetret dnemi balar ve yaratt kaos blgeyi kan glne evirir.)

Ez bawer nakim di chan de tu nivskar rewenbr, wek nivskarn tirkan wiha b edeb, b asil, b perwa b fam bin. zdemir Ince qala zhniyet, eret qala Balkanbn dike gel Kurd pik dixe, l qet qala xwe dewleta xwe ya b zhniyet, dewleta mafiya, dewleta zordar, dewleta bi siyaseta Mistoy Beton hd hd tk die, nake.

Rojnameya Hrriyet tifa (tk) zdemir nce dialse!

zdemir Ince t (tif) dike, Hrriyet j dialse. Min li jor van gotinn zdemir Ince yn ku min re kirine dabn dixwazim dubare bikim, ji ber ku bila mesele ba b famkirin. Hrriyet (07.02.2001) zdemir Ince wiha dibje: Heke parlementerek tirk an j rojnameger li ser berestya xwe bi rozeteke ku xaa Gamal li ser be ji bo civneke ferm here parlementoya Almanya gelo d i biqewime? Mnakeke din, heke ez bi kiravateke ku rengn komkujiya Cihyan temsl dike (em bjin rengn wisa hebin) bima parlementerek alman ziyaret bikira, d i biqewimiya? Heke min niyeteke xerab tunebe, ez li ser hiyarkirina wan kiravata xwe derxim. Heke min bi zanebn j kiravat girdabe, ez dsa bifikirim, ku ez gihtim armanca xwe ez kiravata xwe derxim. Heke min di nederxistin de israr kir, d wateya v yek ev be: Ez dixwazim tkil xerab bibin.

Hrriyet (04.03.2003) li ser byern ku tirkan digotin lah em tkevin Bar Kurdistan li ser alakiyn li Hewlr her der Kurdistan bn gel me y ku nerazbna xwe da nankirin, ku Tirk nikarin bi dar zor tkevin welat me, bar Kurdistan li ser ewitandina ala tirkan nivs di nav nivs da ev gotin j nivsandibn: (Rengn sor-sp-kesk ku Kurdistan temsl dikin hildan. (Krdistan' temsil eden krmz-beyaz-yeil renkli bayraklar da tand.)

Bel rengn sor-sip-kesk ku Kurdistan temsl dikin wek rmaqek li ser av zdemir Ince li ser av kesn ku ala Kurd Kurdistan nkar dikin dikeve. Dewleta Tirk a devrt qao rewenbr rojnamegern wan n aqal w rojek tka (tifka) ku li dij gel me rijandine bi tevay bialsin.

zdemir Ince van rojan ji xwe re mijareke n kiriye rojeva xwe her roj ri Endam Koma Xiristiyann Demokrat Holand Arie Oostlander dike, ji ber ku Birz Arie Oostlander sstema kal tirkan, Mistoy Boton rexne dike li ser v raporek ji YEre amade kiriye dibje, ku sstema Kemalzm li Tirkiy piya her tit girtiye. zdemir Ince di rojnama Hrriyet de ri dike jra wiha dibje: Densiz Oostlander slamc Arie Oostlander hwd. zdemir Ince wek Fatih Altayl aqil xwe xwariye, zimandirjiyan dike di vir da tu snoran nas nake.

OZDEMR NCE D KENG BIBE MIROV?

KENG BI EDEB MEDEN B