H E W L R

 

FUAT AKPINAR, Almanya, 02.10.2003

 

Ez di 25.08.2003an de ji Duhok bi r ketim min ber xwe li ser rya Msil da Hewlr. Dema em nzk bajar Msul bn, bala min kiand, ku eskern Amerka li w gelek in li ser r hin erebeyan (seyaran) didin sekinandin kontirol dikin. Ez hevaln bi min re, em li ser hinek byern li Iraq li ser girtina Yasn Taha Ramadan qise dikin. Hevalek qala Yasn Taha Ramadan kir got, ew ji Cizra Botan e gotineke Yasn Taha Ramadan, ku di derheq esl xwe de gotiye got. Yasn Taha Ramadan di gotineke xwe de wiha dibje, Bedena (wicda) min Kurde, xwna min Ereb e.

Van gotinn Yasn Taha Ramadan ba xuya dikin, ku ew mirovek pir hov cahil e. Ji dinyay titek fhm nekiriye. Ew li cem Mamost xwe Sadam tol, ten hovt nkarkirina esl xwe fhm kiriye. Ez nizanim, mirov awa? Bi bedena xwe dibe Kurd bi xwna xwe dibe Ereb.

Bi erebey ji Duhok li ser rya Msul heta Hewlr du saetan dikudne. Ji ber ku ev rya Msul ber di dest Sadam de b, loma ez di sala 1993an de ji Duhok di ser rya iyan de nzk 6 saeta me Hewlr. Ev rya ji bo yna Hewlr ji w j li ser rya Kerkk heta Silman gelek kin bye. Yan yn hatina bajarn Bar Kudiastan yn mezin ne wek ber ye, niha bi hsan ye.

Ez li Hewlr di Hotla Hawraman de mam. Hotln Kurdistan j ne wek ber ne. Hotln pir ba bne. Li Duhok Hotla her ba Hotla Jiyan e. Ya duyemn Hotla Sulav e. Li Hewlr j Hotla niha ya her ba Hotla ar ira ye. Ya duyemn j ya Hawraman e. Niha li Hewlr Hotl Sheraton dibe. Hem Hotln Kurdistan yn n bne, njen(modern) gelek paqij in.

Ez li Hewlr di heman dem de me Selahaddn. Ji ber ku rwebir K-TV li Duhok nameyeke ji bo Kurdistan TV satelt dabn min.

Dema ez vegeriyam Hotl, min di heman dem de ji kek Ako, ji rojnama Midya re telefon kir,  ew bi hevalek din re ji kerema xwe hatin Hotel li hal min pirsn. Min kek Ako, me li ser rewa Bar gelek mijarn cida qise kir w di gotineke xwe de wiha got; Azadiya niha bi tu titek nay guhertin

Roja 30.08.2003an, ku ez ji Silman vegeriyam Hewlr, kek Ako li Hotla Hawraman bi min re ji bo rojnama Midya heypeywnek kir. Ev heypeywn di 09.09.2003an de hate belavkirin (weandin). Ev heypevn di malpra nternet www.yndk.com de j hate weandin.

Min di 26.08.2003an de di gel kek Karwan Akrey hevdtinek kir. Kek Karwan Akrey rvebir Kurdistan TV ye. Em li ser gelek mijaran byern li Iraq nakokiyn di navbera Ereb Kurdan de sekinn w di axaftina xwe de got, Mele Mistefa di sala 1964an de wiha gotiye; Em daxwaza mafn xwe ji kes nakin, eger xelk ji me bigerin, em li ser xwe dikarin bijn. kek Karwan Akrey di pirsa Ereban de j wiha berdewam kir got, Di hizra Ereban de mafn irkatiy nnin.

Navenda K-TV satelt li Selahaddn e. Di navbera Selahaddn Hewlr de ryeke zaf delal wek yn Ewropa hatiye kirin. R Otoban e. Li ser r kontirol ji cihn din zde ye. Dema em nzk kontirolan dibn, ofor teksiy kembera xwe girdida. Min j pirs ka girdana kembera di erebn (seyarn) Kurdistan de mecbr ye an na? W ji min re got, ku kembergirdan li Kurdistan mecbr ye.

Ji ber ku mala Kek Mest Barzan malbata Barzan li herma Selahaddn in, loma li w der bi taybet kontirol emniyet zde ye. Selahaddn cihek pir ba e. Seddam ber ji xwe re gelek Qesr, qonax Kokn delal li w der kiribn havnan ji bo seyran (tatl) dihate Selahaddn.

Serok Nivskarn Hewlr wekl waliy bajr, kek Mehd Xwonav hate Hotl bixrhatina min kir. Ew pa ez li gelek deran gerandim bi gelek cihan j dame naskirin. Gelek spas ji bo alkariya w.

vara 26.08.2003an ez di semnera Colonel Harry Schute de bedar bm. Ev semner ji aliy hevbendiya Kawa ve hatib amadekirin. Kek Ako hat, ez ji Hotela Hawraman girtim em ne w der.

Ji ber ku Colonel Amerka Harry Schute di derheq Bar Kurdistan de gelek titn poztv gotin, loma min dixwest, ku end pirsan j bikim. L pir mixabin, ku dora min gelek dereng ma derfet j nema, ku ez van pirsn xwe yn li jr j bikim. Pirsn min ev bn:

1.      We, yan Amerka, baweriya xwe bi demokrasiya Kurdistan aniye an na?

2.      Eger bersiv er be hn ima serxwebna Kurdistan naparzin?

3.      Gelo Amerka r dide, ku bila gel me li bar bi referandmeke ern serxwebna xwe lan bike?

4.      We qala ek Silovakan kir got, wan j biryara xwe bi xwe da, ji hev qetiyan eger xelk herm (yan Kurd) biryara xwe bidin ji Iraq biqetin, hn (yan Amerka) ji v byer re er bjin an na? An j hn li dij biryara gel Kurd derkevin?

5.      Hn di derheq Kurdistan de raporn poztv didin hukumeta xwe ya Georg W. Bush an na?

Wek min li jor j got, pir mixabin dor dereng hate min sed car mixabin, ew kesn ji Colonel pirs dikirin, ev pirsn ku min dixwest pirs bikirana, j bi ekere pirs nekirin. Kesn pirs dikirin li ser Enfal jenosda Heleb disekinn problemn xwe digotin.

Dsa pir mixabin, ku Kurd hn j titek ba fr nebne nizanin li k derdn xwe bjin li k der daxwazn xwe bjin. Ji ber ku dijminan xerabiyn pir mezin bi me Kurdan kirine, loma j me rojeva xwe her dem aniye bi mafn mirovan xerabiyn ku dijminan bi me kirine fetisandiye. Pir caran derfet dikevin destn me, l em li ser pirsa areserkirin nasekinin, bi piran li ser xerabiyn dijminan disekinin. Ev j kmasiyeke pir mezin e di nava me Kurdan de.

Hevdtinek digel birz Azz brahm Abdo (rvebir kar bazirganiy li Hewlr)

Min li Hewlr li gelek deran dan standin kirin di derhq Bar rewa abor de j hinek ez fr bm. Min di 27.08.2003an de hevdtinek li gel birz Azz brahm Abdo kir. Birz Azz brahm Abdo rvebir kar bazirganiy ye (General Director Of Commerce). Ev broya bazirganiy bi Wezareta Abor Fnans ve girday ye. Birz Azz brahm Abdo di derheq abor rewa zraeta Kursdistan de hin agahdariyn balk dane min. Birz Azz brahm Abdo rewa abor, senat, zraet tcaret li Kursiatan wiha an ziman: Li Kurdistan bi taybet,

1.      Senaet

2.      Zraet

3.      Tcaret

Pir pda ye. Li Kurdistan bi taybet zraet zde ye. L pir mixabin, ku ev saln dawn zraet li Kurdistan pde ne. Sedem pdeneyna zraeta Kurdistan ew e, ku Iraq ji me genim nedistend. Welat me welatek senaet zraet ye. Erd Kurdistan ji bo zraet erdek ba e. L erd me bi awayek ilm zanay bi kar nay ann, bi awayek senaet qedm bi kar tt. qtsat awa pde dihere, eger tu kargehan nek, bazar j pde nae. Hem wek zincr bi hev ve girday ne.

Mirov dikare di bankn Kurdistan de ji xwe re pereyan bi fayz dayne ser cizdan bank, hsab cro veke hawale di nava Kurdistan de ji kesan re bine. L ji ber ku Kurdistan di qada navnetew de nehatiye naskirin, em nikarin ji derve re hawale binin. Li Kurdistan ekn bankan hene mirov dikare bi ekan j dan stendin bike. Wek din beriya sala 1991an li Kurdistan ji e hezar zdetir kargeh (fabrke) hebn. Ev kargeh hn j yek j kar nake. Ji ber sedemn ku di nod yek de Sadam hem kargeh xerab kiribn, di pre embargoya UNO heb derfetn me yn ku materiyaln van kargehana bistnin tune b. Me ji nod yek heta niha her titn xwe ji derve bi taybet ji Tirkiy stendiye. Mal ji Tirkiy tye Kurdistan j pir caran mal rizyay dert. Kesn bixwezin li Kurdistan kargehan vekin, em hazir amade ne, ku her derfet bidin wan.

Kek Mehd Xonav ez end Erebn ku dixwastin li Kurdistan kargehan kin, em li nava bajar Hewlr li hin deran gerandin gelek titn balk ray me dan. Li Hewlr mizgefteke(camiyeke) pir mezin n dibe ev mizgeft ji mirovek pir dewlemend hatiye fnansekirin.

Kek Mehd Koka Hneran ray me da li ber Koka Hneran j avahiya Akademiya Ziman Kurd heye. Ew avah hem n bne. Kek Mehd got, ji vir demeke ber, hnermendeke Ereban pir bi nav deng e, hate Kurdistan, min ew li Hewlr gerand ev avahiya Koka Hneran j ray w da. Hnermenda bi nav deng nav w Leyla El-Osman e. W got, ku ew wneyek v Koka Hneran ray x Kuwyt bide d jre bje, ka bibne, ku ew Kurdn me jre digotin hov in iqas qmet didin hner. Hnermenda Leyla El-Osman li Beyrd dij. Wek din kek Mehd avahiya Wezareta Dad ray me da. Ev avah j n hatiye kirin gelek njen(modern) e. Ew avahiyn ba njen hem li der dora parlamena Kurdistan ne.

Li hember parlamen parkeke n gelek njen bi nav Parka Hewlr, ji bo ku gel were di park de bigere bi zarokn xwe re dema xwe ya vala bi kf derbas bikin, hatiye kirin. L ev park hn j xelas nebye ji gel re venebye. Di nava park de heykeleke ar Ereban yn her mezin bi nav deng hatiye kirin. Nav ar Mihemed Mehd Cewaher ye. W di sala 1963an de li ser tevgera Mele Mistefa Barzan helbestek bi nav Kurdistan Nitiman Pahlewanan e nivsiye. Di bin heykela w de ev helbest bi tpn Ereb, him bi ziman kurd him j bi ereb hatiye nivsandin. ar Ereban y bi nav deng Mihemed Mehd Cewaher bixwe ji Necef ye. Ji ber ku ar navdar siyaseta Baas Saddam tol bi awayek tj rexne kiriye, loma Saddam ew ji hemwelatiya Iraq avtiye, ew mecbr maye, ku ji Iraq derkeve heta wefata xwe di sala 1997an li dervey welat maye niha j gora w li am ye. Dema Saddam w ji hemwelatiya Iraq diavje, ew di deheq Saddam de helbestek dinivsne di helbesta xwe de wiha dibje, kur qahpan tu Iraq y, yan ez.

Tit ku bala min pir kiand sempatiya min ji v ar mezin re bilind gewre kir, ew e, ku ew ji saln 1960 heta wefat xwe kumek her gav li ser ser w b. Li ser kum w him bi tpn latn him j bi tpn Ereb KURDISTAN hatib nivsandin. Ev heykela ku ji bo w di nava Parka Hewlr de hatiye kirin, kum w j li ser w ye li ser kum w KURDISTAN hatib nivsandin. ar mezin Mihemed Mehd Cewaher nzk il sal ev kum li ser ser xwe li her der gerandiye. Dema li surgin, li am j b, ev kum ji ser xwe daneniye. Ez v jesta Kurdan ku di nava Parka Hewlr de heykel ji bo w danne, wek libateke ku li cih e dibnm laq e, ku arek wek Mihemed Mehd Cewaher bi v away bye bibrann.

Hevdtinek di gel Mahmd Muhamed wezr rewenbr (Minister of Culture)

Ez wezr rewenbr birz Mahmd Muhamed li ser pir mijaran sekinn. W ji min re gelek titn balk gotin. Ew got, pirs gelek di mjyn Kurdan de hene. Ji dewletan re emnyet mihm e. Emnyet niha li Kurdistan heye. apemeniya Kurdistan di bin tesra partiyan (hizban) de ye. Pilann Amerka li gor pilann me nnin. Pilann wan ji bo wan in. Hebna Amerka niha li Kurdistan kara me ye. Di pirsa serxwebn de j li Kurdistan ji zarokan bigire, hetan kal pran, piraniya wan Kurdistaneke serbixwe dixwezin.

Kurdistan wisa pir rengn dewlemend e, ku hin gund hene, hem Tirkmen in, hin gund hene, hem Suryan ne hin gund j hene hem Yezd ne. Li Hewlr 13 dibistann (medreseyn) Tirkmenan hene di hemiyan de bi ziman Tirkmenan perwerde dibe. Wek din grpn mzk medreseyn Suryan, Ar Keldaniyan hene di medresan de dikarin bi ziman Ereb j bixwnin. Yzid j hem derfetn wan yn ol hene.

Wezr rewenbr birz Mahmd Muhamed li ser Tirkan j nrnn xwe bi hrs ann ziman wiha got Tirk T ran in.

Li Bar bi taybet herma ku di bin kontorola PDK de ye, li her der resmn Mele Mistefa Barzaniy mezin bi dar de ye.

Dewleta Tirka devrt li Bakur Kurdistan hn j mafn gel Kurd dide bin lingn xwe, dipelixne, her roj b edeb b rziy li dij gel me dike li aliy din dibje, maf Tirkmenan tune ye tn Bar Kurdistan bi pirovakasyonan dixwezin ji gel me re astengiyan derxnin. Li aliyek hem heyiyn gel me nkar dikin li aliy din j bi siyaseta qirj gemar poltka xwe didomnin.

Bila dewleta devrt li Bar Kurdistan binre fed bike, ku gel Kurd li Bar awa ji mafn xelk re (mnorte) rz digire hem derfetn hindikayiyan dayiye wan. L dewleta devrt fed nake, perda b edebiya wan qetiyaye ten ji siyaseta fen ftan fr dikin.

 

Lbiya birz Muammer El Qaddaf

Birz Mahmd Muhamed qala pirsa Kurdan Ereban kir got, ji bil Muammer El Qaddaf hem dewletn Ereb di pirsa Kurdistan de teng difikirin wiha berdewam kir:

Tkiliyn me bi Lbiya re pir ba in Lbiya alkariy dide me. Ew roja ku Amerka di sala 1986an de li Lbiya bi balafirgehan li ser Tirpols bombebaran kir, Kek Mest Barzan li w der b. Y di pirsa serxwebna Kurdistan de di nava Ereban de poztv e Muammer El Qaddaf ye.

(Ew roja ku bajarn Lbiya ji aliy Amerka ve bi biryara serok Amerka Ronald Reagan Tirpols Benghaz hatine bombebaran kirin roja 15.04.1986e F.A.)

Min li ser van gotinan ji birz Mahmd Muhamed pirs, ka ew destr dide min, ku ez li ser van gotinn w di derheq Lbiya derheq birz Muammer El Qaddaf de binivsnim. W ji min re got, tu dikar van gotinan binivs, loma min j ev gotinn li jor nivsn.

Bi rast ji ber ku birz Muammer El Qaddaf di her derfet de li ser pirsa Kurd Kurdistan daxuyan dane gelek caran j dewleta Tirk a devrt j rexne kiriye, sempatiyeke mine  pir bilind jre heye. Gava min ev gotinn wiha ba ji wezr rewenbr birz Mahmd Muhamed bihstin, sempatiya min ji bo birz Muammer El Qaddaf ji dewleta Lbiya re bilindtir b.

Ji xwe ji bo ku birz Muammer El Qaddaf pir caran dewleta Tirk di pirsa Kurdan de rexne kiriye, loma dewleta Kemalst apemeniya Tirkan di her derfet de ri w dikin w li ber av Tirkan xerab dikin. Tirk dixwezin birz Muammer El Qaddaf li ber av gel xwe re bikin w wek dijmin Tirkan bidin naskirin.

Ez pir dilad im, ku ji ro pve diha bi ekere bjim, ku di nava Ereban de, welatek wek Lbiya serok w y birz Muammer El Qaddaf dost Kurdan e, em jre gelek sipas dikin dibjim bij Lbiya her bij Muammer El Qaddaf. Hvdar im, ku dostan diyalog di navbera Lbiya Kurdan de pde here. Her dewlet her kesek di tengasiy de li Kurdan xwed derkeve, em Kurd tu caran wan ji br nakin, em herdem bi dilek germn wan bi br bnin ji bo tkiliyn siyas, civak abor herdem derfetan bidin wan cih wan li cem me li qada her jor bilind e. Tkiliyn birz Muammer El Qaddaf di tengasiy de bi Kurdan re ba xuya dike, ku ew mirovek bi an eref e hezar car bij Muammer El Qaddaf.

28.08.2003an beriya ku ez ber xwe bidim Silmaniy, min serk da Sendkaya Rojnamenivsan. Ev Sendka di sala 1998an de hatiye damezirandin. Sendka maf azadiya Rojnamenivsan diparze. Serok Sendikay birz Ferhad Awn ye.

Yektiya Qutabiyn (Xwendevann) Kurdistan ez dawet cih xwe, Ala Center kirim ji min re semnerek amade kirin. Semner d di 30.08.2003an de li bax YQK de bihata kirin. L pir mixabin dema ez di 30.08.2003an de vegeriyam Hewlr, ji min re hate gotin, ji ber sedemn ku di roja 29.08.2003an de li Necef, ku Serok Konseya Bilind ya orea slam Mihemd Baqir El-Hakm ji het mirov zdetir hatine kutin, li Iraq li Kurdistan s rojan n hate girtin, loma ev semnera ji bo min hatib amade kirin neb. Hate xwestin, ku ev semner di rojeke din de b amadekirin, l ji ber ku ez mecbr bm vegerim, loma ev semner neb. Babeta semner li ser serxwebna Kurdistan b.

Yektiya Xwendevann Kurdistan rxistina PDK ya xwendevan ciwanan e. Ev rxwistina xwendevanan di sala 1953an de hatiye damezirandin. Sekreter YQK y yekem mam Celal Talaban b. Mirov dikare YQK li Almanya wek JUSO an j Junge Union bihesibne.

Dema ez li Kurdistan bm, serok Konseya Bilind ya orea slam Mihemed Baqir El-Hekm ji het kes zdetir li Necef ji aliy Sadam zalim ve hatine kutin.

Hewycey gotinye, ku li ser kutina Mihemed Baqir El-Hekm malbata w end gotinan bjim. Tirkan v car j cad kirin, ku v qetliyam bavjin ser Kurdan, l pilan wan dsa negirt di qirika wan de ma.

Tu sedemek tune ye, ku Kurd li welatn xelk terorzm bikin. Terorzim kar peya dewleta Tirk, ran, Sriye Saddam tol e. Mihemed Baqir El-Hekm dijimin Kurdan neb, dost Kurdan b. Dostaniya malbata El-Hakm Kurdan n nne. Loma Kurdan dostek xwe y pir delal winda kir. Yn di nava Iraq bi taybet di nava iyan de bi br bawer pirsa Federalzm bi taybet mafn Kurdan diparast Mihemed Baqir El-Hekm b.

Pwst e di derheq bav Mihemed Baqir El-Hekm de j hin agahiyan bidim. Wek t zann, li Necef HEWZE, cih ku hem iyan temsl dike heye. Serok ol (dn) y niha hem iyan temsl dike Al Mihemed El-Sstan ye. Di saln 1960 de bav Mihemed Baqir El-Hekm serok HEWZE b hem temsl dikirin. Di w dem de rejma Baxday di derheq Kurdan de li Iraq biryarek derxist, ku qetilkirina Kurdn ser iyan heq e. Rejma Baxday daxwaz ji serokn ol yn iyan j kir, ku ew j fetwayek dernin, ku qetilikirina Kurdn ser iyan helal e. L serok ol y iyan (bav Mihemed Baqir El-Hekm) fetwayek ewtiya biryara rejma Baxday derxist di fetway de tye gotin, ku qetilkirina Kurdan heram e. Ji ber ku Kurd Misliman in. Ev byer b wek qiilek di av rejma Baxday de ikiya. Dijminahiya Saddam tol li ser malbata El-Hekm ji saln 1960 de li ser v byer nde zdetir b.

Saddam tol, ber j end caran xwest, ku Mihemed Baqir El-Hekm bikuje, l jre firsend neb. Saddam v car ji tevliheviya Iraq stfade kir merema xwe an cih. Eger merema w di cih de bimne, kutina serok Konseya Bilind ya orea slam Mihemd Baqir El-Hakm jre serkeftineke mezin e.