LANKIRINA SERXWEBNA KURDISTAN LI BAR! - IMA NA?


FUAT AKPINAR, Email:
akpinar@t-online.de, ALMANYA            14.05.2003

Dema lankirina serxwebna dewleta Bar Kurdistan ye an na?. Gelo serxwebna Kurdistan lan bibe, dewletn der dor d i bikin? D ji me re tengasiyan derxin, ri bikin Kurdistan piya tevgera me bigirin an, na? Dewletn din di pirsa Kurdistan de alkariya me ya siyas bikin an, na? gelo em di sedsala bst yek de d li ser serxwebna Kurdistan ew d bibe an na, an j em lan bikin an, na dipeyivin? Ev pirsn han ji bo me hem kurdan li her ar pern Kurdistan pirsine pir sirt ne.

Ez bawer dikim, pirs ne ew e, ku dem,- dema lankirina serxwebna Kurdistan ye an, na? Pirsa her mezin ji bo me kurdan bi taybet program konsepteke ba e!.

Bi br baweriya min, min j nedizanb tu kes j ne dizanb ku demn dawn ji bo me kurdan d wisa z poztv bigerin, loma ne hewce ye, ku em d li ser van titan zde bisekinin. Tit niha ji me kurdan re her girng wek min li jor got program konsepteke ba e. Wek din - bi baweriya min - serxwebna Kuristan ji bo me kurdan hatiye ber der li hviya me cesareta me sekiniye. L em gava ji ro nde hn li ser van pirsana bifikirin bjin dem hatiye an,- na?, em pir demn vala derbas bikin.

Ez di w baweriy de me, ku divt hazir ji bona lankirina Serxwebna Kurdistanbye kirin. Ev j heq meye, tu kes ji me re nikare ji ro nde bje, hn ima titek wisa dixwazin an j dikin. Ewn bjin, na sern xwe li der dora bixin, ne xrxwaz in.

Kurd d quweteke mezin in dikarin roleke pir girng bilzin. Bar Kurdistan dikare ji ro nde ji geostratejiya xwe batir stfade bike.

Siyaset ber her tit bi zanebn, dplomas cesaret dimee. Siyaseta ku cesareta w tune be, jixwe ew siyaset ji duh de mahkum bye ten dikare ji hember de bi tirs binre.

Bel rast e div mirov di pirsan de, bi taybet pirsa serxwebna Kurdistan de, objektv be wisa j tevbigere. L bel div programa mirov bi daxwaz dtinn gel be.

Vna (rade) gelan pir girng e di ser her tit re ye. Yan vna (rade) gel di ser her part di ser her serok rayadarn dewlet miletan re ye. Mirov nikare keda part rxistinan nkar bike, l bel div part rxistin j bizanin, ew di saya gel de dikarin li ser piyan bimnin.

Niha li Iraq rew ber bi avakirina siyas civak dimee, gel kurd yn din hd, hd birnn xwe derman dikin rew ba t xuyakirin. D di peroj de hukumetek b avakirin. L em h nizanin d ji kurdan re di dawiy de i derkeve hol?.

i dibe bila bibe, eger ew di nava Iraq de bimnin ji aliy navnetewey de neyn naskirin pejirandin, w ax ji me kurdan re garantiyeke sed sed nne.

Gava Kurd di nava Iraq de bimnin dewleteke federal bye avakirin di raya git de j bye naskirin, dsa j garant tuneye, ku pa hukumetn li Iraq werin ser text ji kurdan re tengasiyan dernexin, mafn ku ji kurdan re hatiye dayn nde neyn girtin ri bar Kurdistan ney kirin.

Em Kurd mecbr in ro van pirsan, pirs bikin, ji ber ku mentalta dewletn ku Kurdistan dagirkirine mentalteke ne demokratk e. Li Rojhilata Navn hem dewlet bi dktator tne darekirin. Ne ten dewlet, l bel pengn (eltn) geln Rojhilata Navn j bi git di pirsa Kurdistan de pir teng difikirin mentalta wan ya demokrasiy tuneye.

Em Kurd soz peymann dagirkeran ba dizanin. Di Rojhilata Navn de dewleteke ku mirov di pirsa kurd Kurdistan de bi soz peymann wan baweriya xwe bne tuneye. Di dawiya soz peymann wan de jenosd, qirkirin, talan, nkar barbar heye. Ev j ne bi diz ye, ekereye diya-alem j ba dizane.

Kurd iqas j bi niyeta xwe ya ba durist qala birat dostaniya gelan bike, ev di piratk de li Tirkiy, ran, Iraq Sriy wisa nne. Em bixwezin an j nexwezin, ji dest zilma zordaran di nava gel kurd geln din de dijminah heye dijminahiyeke kr e.

Div Kurd ji niha de tedbrn xwe yn serxwebna Kurdistan bigirin. Kurd ancax dikarin di Kurdistaneke Serbixwe de b tirs bi garant di welat xwe de bijn. Wek din d her dem pirsgirk asteng di nava Kurd, Tirk, Ereb Farisan de hebe. D her dem tirs hebe, ku dagirker li dij me tawanbariyn mezin bikin.

Niha di destpk de titn her mihm li Iraq avakirina zagoneke bingehn demokratk e tde garant ji kurdan re hebe. Dema Amerka j v zagona bingehn bipejirne, w ax ji kurdan re di qada navnetewey de rola statuyek dibe ew ji bo peroj garantiyek e j.

Di pirsa ol (dn) de li Iraq Kurdistan div PDK YNK rola xwe ba bilzin bila pirsa ol ya dewlet ji hev cida be. Heta bandora ol li ser dewletek hebe, ew dewlet ji tengasiyan aiyan xelas nabe. Welat ku di nava dewlet de tiliya ol hebe, ew dewlet nikare bibe dewleteke demokrat.

Poltk li ser bingeha berjewendiyn hevbe dimee. Div poltkeke ba di dema xwe de ji bo berjewendiyn gel rola xwe bilze ji qelsiyn dijminan ba sfade b kirin.

Niha rew wisane ku Iraq pir qels bye, div Kurd ji qelsiya wan ba sfade bikin bi Amerka re tkiliyn xwe pde bibin ima,- mkan ji bona lankirina serxwebna Kurdistan li Bar tinebe?.

DYA niha li Iraq Paul Bremer an dewsa Jay Garner hd, hd ber bi riya siyaseta Colin Powell dimee t gotin ku Polonya bibe desthilatdara Kurdistan. Eger ne mumkun be Kurd piya girtina desthilatn DYA an j Polonya bigirin ne mumkun be bi sern xwe Kurdistan di v dem de dare bikin, w ax baweriya min desthilatiya Polonya ji ya Amerka tir batir e, ji ber ku Polonya welatek Ewropay ye w ax Ewropa j drekt an j ndrekt di nava pirsgirka Kurdistan Iraq de ye, li aliy din, d ji Tirkan re pir zor be, ku bi Polonya daxwaz gotinn xwe bidin xeblkirin.

Hewceye ku ez li vir end gotinan li ser rola Polonya bjim. Pir kes bawer dikin ku ima Polonya 200 lekern xwe yn bi taybet and er Iraq, loma Amerka rolek wiha ba di qada navnetew de daye Polonya Polonya bi v away xelat dike. Raste ku Amerka ji bona van titan qmeteke mezin dide Polonya, l bel li aliy din pirsgirk ne ten andina lekern Polonya ji bo er Iraq b. Polonya ji aliy stixbarat de gelek alkariya Amerka kir. Ji ber ku Polonya di dema Pakta Warovay de bi rejima Baas re bi mixaberata Iraq re tkiliyn wan yn ba xurt hebn ew nformasyonn wan yn di derheq stixbarata Iraq de dan Amerka. Niha rola Polonya di navbera Amerka UNO de bye stratejiyek wek kevir ji bona tevgera manewray.

Wek t zann, beriya er Iraq di dema er de Almanya hin welatn din li dij er derketin rayedarn Amerka Ewropa rexne kirin pirsa Ewropa kevin avtin hol. Ez bawer dikim ne ten Ewropa kevin em dikarin qala Amerka kevin j bikin, ji ber ku Amerka di pirsa gel kur de d ne wek ber difikire hviya min ew e ku Amerka careke din bi gel kurd re xanetiy neke.

Amerka er dij Sedam, ne ten bi ek slahan teknolojiy, bi telekominkasyon, bi taybet bi e-mailan j qezen kir. Ji ber ku di dema er de herroj ji General Subayn mezin re bi dehan sedan e-mail diandin ew dikirin bin pskolojyek xerab, loma ev er z bi ser ket.

Dinya-alem niha di pirsa Iraq de hiyare li w der i dibe di heman dem de li seranser chan belav dibe eger kurd serxwebna xwe lan bikin d ne mumkun be dewletn derdor ri bikin bar Kurdistan wek ber i bixwezin bi kurdan bikin.

Di navbera Tirkiy Amerka de nakok pirsgirkn pir mezin hene roj bi roj ekere dibe ber xerabiy ve dihere. Heypevna rojnameger navdar M. Ali Brand bi rayedarn Amerka, Paul Wolfowitz Marc Grossman re j ba nan dide, ku nakokiya di navbera wan de pir mezin e. M. Ali Birand di nivsn xwe yn di 7, 8 9. Gulan de li ser v babet pir berbifireh disekine di nivsa xwe ya di 9. Gulan de bi awayek dijwar rexnan li hukumeta AKP di pirsa tesker bazariya di navbera Amerka Tirkiy de hwd. dike wiha dibje: Em ji ser ker de ketin niha li xwe werqiln (Eekten dtk yeni farkna varyoruz)

Girng e em Kurd bizanibin ji van titan ba stfade bikin, di qada navnetew de ji xwe re dostan zde bikin rola geostratejiya Kurdistan ba bidin naskirin.

Tu kes nikare garant bide ku end saln din nde rew d ji kurdan re ba be, an, na? Ez bawer dikim bersivdayna, v pirs pir zore.

Li aliy din ne belye ku di hilbijartina ku li Amerka be, Georg W. Bush v car j di hilbijartinan de bi ser bikeve. Gelo desthilatiya demokratan di pirsa kurd Kurdistan de d v car awa be? partiya demokratan v car bi kjan fabrqn aqil fikir re (Enstitutn siyas) bixebite em nizanin nikarin niha bersiva van pirsan j bidin.

Bi br baweriya min, v car Georg W. Bush d di hilbijartinan de li Amerka bi ser nekeve, ji ber ku li Amerka ji niha de gelek pirsgirkn abor hene. Yan her iqas j Bush dixwaze er Iraq ji xwe re di hilbijartinan de bike malzeme, d dsa j bi ser nekeve.

Eger DYA dixwaze demeke dr dirj li Rojhilata Navn de bimne li w der demokrasiyeke xurt bide avakirin daku at di nava geln Rojhilata Navn de be bi taybet peymann at di navbera dewletn Ereb sral de be, hewceya wan j bi Kurdistaneke serbixwe heye.

Ew argmann dewlet rayadarn di raya git de kesn dibjin Kurd ne yek in di navbera wan de pirsgirk hene Kurd nikarin yektiya xwe ava bikin hwd, bi br baweriya min, rastiy nabjin, bi realte tevnagerin gotinn wiha j pir pilakatv in, ji ber ku ne di navbera gel Kurd de, di navbera partiyn kurdan de pirsgirk hene. Mirov dikare bi taybet bje di navbera serokn partiyn kurdan de pirsgirk hene, loma heta niha yektiyeke xurt di navbera partiyn kurdan de li Bar, Bakur, Rojhilat Bar bik nebye.

Pirsgirk di navbera gel kurd de li her ar pern Kurdistan tune gel kurd pir ba dizane ku i? ji bo xwe dixwaze!. Daxwaz ramann gel kurd pir ekere ne. Gel kurd Kurdistaneke serbixwe, azad demokratk dixweze.

Tu part rxistineke Kurdistan nikare niha bersiv bide v daxwaza gel kurd. Problem divirdeye. Di dinyay de her dewlet partiyn wan bi dtin daxwazn geln xwe tevdigerin. ima part rxistinn kurdan wisa tevnagerin?

Gava qala dewleteke serbixwe ji bo Kurdistan t kirin, herkes dibje ev ne realte ye. Gelo ew dewlet an j kesn dibjin Kurdistaneke serbixwe ne realteye, ew ji realt iqas fhm dikin? bi xwe iqas realst in? Realte gel kurd e!, gel kurd i bixweze realte ew e! Kesn raya gel kurd li ber av nebne negire, realt nasnake, ten di kleka realt re derbas dibe. Tu hz quwet d nikare daxwazn gel kurd li ber avan negire.

Ew dewletn Kurdistan dagirkirine ima pirsa gel kurd heta niha areser nekirine nakin?

Ji ber ku mentalte kevneopiya wan ya demokrasiy tuneye, loma ditirsin.

Ji ber ku bi salane ji geln xwe re di pirsa kurd Kurdistan de derew kirin dek dolab gerandine, loma ditirsin naxwazin seltanata wan hilwee, loma ew dijminn demokrasiy ne.

Rewa chan d hatiye guhertin ev ji dema er Iraq vir de pir ekere b. Kurd j mecbr in xwe li gor dem amade bikin bi dtin ramann gel kurd tevbigerin. Eger partiyn kurdan di partk de li gor daxwaz dtinn gel kurd tevnegerin, w ax d ji partiyn kurdan re yn niha hene pir zorbe xwe di peroj de di nava gel kurd de bidin qeblkirin.

Ji ber ku hem part rxistinn kurdan pirsa serxwebna Kurdistan ji programa xwe derxistine, loma w ji wan re zor be. Dibe ku partiyek an dudu di programa xwe de qala serxwebna Kurdistan bikin, l pir mixabin ew part j, ji ber ku ji z de hene heta niha pde nene xwe ji deolojiyn biyan xelas nekirine, bi realte tevnegeriyane di nava gel de pde nene, ji ro pve d ji wan re j pir zor be programa xwe bi gel kurd bidin xeblkirin.

Gava dewletn dagirker hazir bn ku bi me re di pirsa Kurdistan de biaxivin, w ax bazar dest p dike k baqil jhat be d serbikeve w ax mirov dikare li ser daxwazn maksmm mnmm bisekine. Bel div mirov bi daxwazn xwe j realst be, l li aliy din girng e, ku daxwazn partiyn kurdan pir zelal vekir bin gel j bizane partiyn kurdan i dixwazin.

L mirov nikare rewa Bar pern din niha wek hev bibne. Ji ber ku li Bar rew ne wek pern Kurdistan yn din e kurdn Bar ser gel kurd bi gotinn wala tij nekirine, li gor rewa xwe tevgeriyane neketine nava aiyn mezin kopkirina deolojyan nekirine.

Eger kurdn Bakur xwe (ev gotin ne ji hem partiyan re ye) ji bin bandora qao epn Tirkan xwe ji bin bandora deolojiya Kemalzm, ji gotinn ant Amerka, Ant sral hwd. xelas bikin baweriya xwe bi gel kurd bnin, d serxwebna Kurdistan ji me kurda re di peroj de ne zorbe.

Ew Kurdn deolojiya Kemalzm weyn Kemalzm diparzin di bin bandora wan de ne, div ne bi qirnaziyan gundt, l bi siyaseteke durist raste rast ji gel kurd re bjin, ew i dixwezin.

Bila ew j ba bizanin gel kurd tucar Kemalzim xebl nake ji wan re nabe kole.

Piraniya rewenbrn kurd pir belengaz in pir mixabin, an xwe kirine bin bandora deolojyan yan j di bin tesra kesn ji siyaset fhm nakin de mane yan j navn xwe kirine rewenbr. Rewenbrt di nava gelek de mertebeyeke pir bilind mezine. Bi baweriya min rewenbr ronah ye, rast ye, zanebne, durist ye, ji her fikr re vekir ye bi taybet realste, ango li gor rewa gel welat xwe tevdigere. Ne fed ye ku mirov di part rxistinan de kar bike, l tit her fed erm ew e, ku mirov rastiy nebne realtan nkar bike.

Hinek part kesn ji xwe re dibjin em rewenbrn kurdan in, h negihtne, ji siyaseta chan fhmnekirine, ten wek nrvanan di psiy de li ber nr sekinne li hviya aiyn partiyn din yn kurdan sekinne, ku ew ji aiyn partiyn din stfade bikin, jixwe re wek malzeme p siyaset bikin bi v away siyaseta xwe bimenin. Ji ber ku part kesn wisa bi v away difikirin li p hesabn pir bik in, loma pde nene, xwe bi gel kurd nedane xebl kirin bi ser neketine. Mirov dikare her tit rexne bike. Tit her muhm di vir de niyet e. Eger part rxistinn kurdan bi niyeteke ba li pirsa yektiy binrin, hevd qebl bikin bixwezin diyalog di navbera wan de berdewam be, w ax div bi gotinn xwe bi hev re nerm bin, heriy neavjin hevd, ji hevd re ran nekin agir gur nekin, bi zimanek nerm ji hevd gil gazinn xwe bikin. Gava mirov titn xerab ji hevd re bje, dil hevd bikne di tevgera xwe de ne durist be, w ax mirov di gotinn xwe de iqas j ba be, bi hevd nikare bide xebl kirin. Pir mixabin qann biryarn dinyay wisa ne.

Pir mihme ku ez li vir titek aktuel bjim. Em end rewenbr, me Bangewaziyek ji bo yekgirtina hem hz rxistinn nitimanperwer li seranser Kurdistan kir armanca me ewe, ku hem part rxistinn kurdan bi taybet partiyn mezin werin cem hev di v dema ba de yektiyek di nava hevde bikin bila d a neba ji nava partiyn kurdan rabin. L pir mixabin hn hinek rewenbr dibjin ima bangewaz ji KADEK re bye, em qebl nakin. Ev mantiq ji bona rewenbran gelek mantiqeke ae. Niha em qebl bikin an j qebl nekin em j hez bikin an j hez nekin, KADEK heye an na? Rola w di tevgera Kurdistan de heye an na? Yan realteye an na? Mirov nikare wisa av kor be realtey nkar bike an j di kleka realt re derbas bibe.

Siyaset ji bona av ryan namee. Siyaset nav w li sere, siyasete. Yan em realteyan qebl nasdikin an j heq me nne em gel xwe bi gotinn rewenbriy welatparziy bixapnin.

Kesn bixwazin alkariya v Bangawaziy bikin, dikarin di malpera PENa Kurd de bixwnin bi riya e-mail pitgiriy bikin. Adresa malpera kurd ev e-: http://www.pen-kurd.org

Ne (Not):

Bang tika (rica) min ew e ku kesn v gotara min bixwnin bi kurtay dtin ramann xwe ji min re binivsin e, ez pir kfxwe bim. Mirov nikare di gotarek de bersiva her tit bide, hviya min ew e, ku her xwendevan rewenbr, nivskar hwd. keda xwe tke nava v babet br baweriyn xwe binivsn e.