BAJAR SILMANIY

EWROPAYA KURDISTAN YE

 

FUAT AKPINAR, Almanya, 20.10.2003

28.08.2003 min ber xwe li ser rya Kerkk da Silmaniy. Ez di nava bajar Kerkk re derbas bm titn ku cara yekem li Kerkk ber bi avn mirovan dikevin, piraniya Aln Kurdistan ye. Kerkk bi rengn kesk, sor zer hatiye xemilandin. Gel me li Kerkk j di p diwanzdeh salan re bi coeke mezin tama rizgarbn azadiy derdixe. L pir mixabin ku ji ber sedemn zeman, ez li Kerkk nesekinm.

Heta mirov bi avn xwe nebne, belk bawer neke, ku li Rojhilata Navn bajarek bi nav Silman heye ev bajar cidahiya w ji bajarn Ewropa nne. Silman ne ten Ewropaya Kurdistan ye, Silman li Rojhilata Navn bajar medeniyet aristaniy ye.

Ev cara diwemn e, ku ez Silmaniy dibnim. Dema ez car nzk bajar bm ofor teksiy ji min re li ser Silman ji strana stranbj Saleh Dewdeh wiha got:

Xwe Silman, qesr dukan li gel ser inar, asr beyan

Min li Hewlr bihst, ku Hotela her ba Hotela Silman Palas e. Ez j li Silmaniy raste rast me Hotela Silman Palas. L pir mixabin, ji min re hate gotin, ku cih tuneye. Ji ber ku Hotel wisa njen ba e, dil min nexwest, ku ji Hotel derm. Hotela Silman Palas di sala 2000 de hatiye kirin. Erd ku Hotela Silman Palas li ser hatiye kirin di p sala 1991 de cihek xerab b w dem di v cih de penabern Kurd yn ji Kerkk ji ber rejma Iraq hatibn, tde diman. Dema ez di sala 1993an de me Silman, min peran belengaziya wan penabern ji Kerkk, ku mal erdn xwe berdabn can xwe xelas kiribn hatibn di feqriy de jiyana xwe didomandin.

Min ji Kek Fetah Zaxoy re telefon kir ew agahdar kir, ku ez hatime Silmaniy ji bo w ji Almanya name hin pirtk aniye. Kek Fetah Zaxoy li Silmaniy wezr rewenbriy ye (Ministry of Culture). Ew ji Partiya Zahmetkan e.

Li Silman hin tit ji bajarn din diha ba hatine amadekirin. Pirsa telekomnkasyon li Silman pdatir e. Mirov dikare ne ten li Silmaniy, li her der Kurdistan tkeve nternet. nternet Caf li Kurdistan d bne cih lstokn ji bo ke xortan.

Roja din, kek Fafah Zaxoy, nivskar Mihemed Hemo arek ji bar bik bi nav Hozan Hinda, em li Hotela At hatine ba hev me gelek bi hev re li ser rewa Kurdistan hin li ser babetn cida qise kir. Kek Fatah Zaxoy di axaftina xwe de hinek henek pkenok j kirin qala rojnameya bi nav Cemawir, ku di heft de carek li Hewlr dert kir, ku di v rojnam de titn karkatr j hene wan li ser serokwezr Tirkan y ber Blent Ecevit nivsne, ku Ecevt derbar dewleta Kurdan de wiha dibje Ez ditirsim nemirim, dewleta Kurd bibnim

Di p v hevdtin re nivskar hja kek Mihemed Hemo, ez li Silmaniy li gelek deran gerandim. Li nzk Hotela At avahiyeke ku beriya sala 1991 di dest Saddam de cih Emniyet b niha Kurdan ev cih kirine wek mze, ray min da. Di Mz de wneyn ehdan yn di dema rejima Baas de ehd ketine hene.


Parka Azad

Erd ku niha li ser Parka Azad bye, beriya sala 1991 cih lekern Iraq b. Ev park li ser 210 donim erd hatiye avakirin. Di nava park de hewzeke ku jin mr bi hev re dikarin bikevin av xwe bion heye. Ez bawer dikim, ku titek wiha aristan di Rojhilata Navn de ji bil rojavay Tirkiy li tu der tuneye. Ev j ba xuya dike, ku gel me y Silman di war meden aristaniy de gelek pde ye.

Di nava park de cihek heye, ke xort li wir dikarin hevdu bibnin, nas bikin evndariya xwe ji hev re lan bikin. Nav v cih eqa evna dildariy ye. Ji xwe park pir ba hatiye xemilandin her kes dikare bi malbat zarokn xwe re werin bi kfa xwe di nava park de bigerin zarokn xwe bi hlekanan bi titn kirms yn pleystik bidin akirin.

Di nava park de anoyeke vekir, ku jre dibjin, anoya Rom (Amf Tiyatro) heye patenta bz j niha tye avakirin. (ew cih ku zarok, jin mr xwe li ser bz x dikin, diiqitnin) Kek Mihemed Hemo ji min re got, ku li Rojhilata Navn ji bil Kuweyt Tirkiy di herm de li tu der patenta bz tuneye. Wek din di nava park de gelek Restorant, qahwe cihn bihnvedan hene.

Tit bi taybet bala min kiand, niha di nava park de cihek dibe ev cih wek platformeke Azad e, her kes dikare here wir i b aqil w kfa w i bixwaze bje. Mnak wiha di chan de ji bil London li tu der tuneye. Kesn ne London ne Hyde Park dizanin, ku her kesek here wir dikare ji qirala Birtanya re j ran bike, ceza jre tuneye. Yan ev platforma Azad, ku li Silmaniy di nava paraka Azad de tye kirin wek Hyde Park li London ye. Mnakek, mirovek ji mam Celal Talaban aciz be, dikare here di park de kela dil xwe birene tu kes nikare j hsap bixwaze. Bi baweriya min ev j demokiras ye. Ba tye xuya kirin, ku Yekt Nitiman bi taybet Mam Celal Talaban qmeteke pir bilind didin demokirasiy ji raya gel re rz digirin.


KurdSat

Di p v gera di nava Parka Azad de kek Mihemed Hemo, ez birim di navenda Televzyona KurdSat de li hem ode studyoyn KurdSat de gerandim. Min li w der rvebir KurdSat birz Awat Necmedn jina Mam Celal Talaman, Hro Xan Talaban j nas kir. Avah hem materiyaln di navenda Televzyona KurdSat de him n hatine kirin him j njen in.


iyay Ezmir Ser inar

iyay Ezmir li jora cih ku Televzyona KurdSat lye ye. Gava dibe var, iyay Ezmir j ji Silmaniyan re dibe cih ox eng. Him ser iya, him jr him j aliy din ji hatina yna ereban (seyar) zdiham dibe. Ji ber piranna erebeyan ox enga gel li herd aliyn r, yn hatina me ya ser iya j gelek dirj kudand. Li veger, em di ber Hotela iyay Ezmir re derbas bn kek Mihemed Hemo got, were ez Hotel j ray te bidim. Em ne Hotl derbas bax Hotel bn. Min bala xwe day, ku li bax Hotla Ezmir kek Nasrullah Surch bi sekreter partiyan zahmetkan Qadir Azz bi berpirsiyar mekteba siyas re rnit ne suhbet dikin. Ez kek Nasrullah Surch li bajar Bielefeld, li Almanya nas dikim. Dema ew hate Almanya serldan ji bo penaberiy da, me hev du nas kir.

Hewcey gotin ye, ku li ser xdamkirina kek Nasrullah li Bexday di sala 1990 de j end gotinan bjim.

Kek Nasrlah di saln 1989an heta 1992an de ji aliy rjima Baas ve li Baxday di zndann dijimnde maye di w dem de rjima Bexday derheq w de biryara dam dide pa di navbera rjma Iraq Kurdan de li ser dlan (hsr) dan standin dibe, pevguhern (goran) di navbera Kurdan rjim de dibe kek Nasrllah j bi anseke pad tye berdan.

Kek Nasrullah di PDK de dest bi siyaseta Kurd kiriye di sala 1972an de bav xwe ehd daye. Di sala 1972an de ku kek Nasrullah 19 sal ye ji ber ku havna li Hewlr gel li ser avahiyan radizn, rojek can ku w dem bi rjima Baas re kar dikin, tne ku kek Nasrullah bikujin, l w roj j bi piad bav w li dewsa w li ser avahiy razaye nokern Saddam bav w ehd dikin.

Kek Nasrullah Surch, niha li Bexday berpirsiyar liq Partiya Zahmetkan e.

Li Silmaniy ji bo ox eng ji bil iyay Ezmir Ser inar heye. Li ser Ser inar bi qiyametan restorant, qahwe, gazno cih kf hene. Silman bi malbatn xwe bi zarokn xwe ve li ser Ser inar, bi taybet rojn vala wek ser iyay Ezmir bi kfa diln xwe heng ahiy dikin.

Wezareta Rewenbr

http://www.roshnbiri.org

             

Wek min li jor j got wezr rewenbr Kek Fetah Zaxoy ye. Ew ji Partiya Zahmetkan e. Min di 30.08.2003an de kek Fatah li wezareta rewenbr ziyaret kir ez di p v ziyaret re me Mzeya Silman. Kek Fetah Zaxoy ez bi dilek pir germn silav kirim kirime mvan xwe. Ez jre sipas dikim ji kar w y bi rmet re serkeftin dixwazim.


Mze li Silman

Di Mzeya Silmaniy de gelek esern kevin giranbiha hene. L pir mixabin, ku ji ber sedemn kmbna dem, min nikarib bi kfa dil xwe li hem eseran binriya.

Zannhega Silman (Zanko)

Zanngeha Silman nzk 8000 hezar xwendekarn w hene. Ji 8000 hezar xwendekar ji 54% ke in yn din j xort in. Di zanngeh de 18 collage, 54 be hene 320 mamoste, endamn hndekariy hene. Biraderek ji Zanngeha Silman kek Mihemed Hemo ez di nava Zanngeh de gerandin pirtkxana Zanngeh ray me da. Pirtkxana Zanngeha Silmaniy gelek dewlemend e.

Hevdtineke digel ar navdar birz erko Bkes

Birz erko Bkes di saln 1992-1993an de, ku cara yekemn gel me y Bar li Hewlr di p hilbijartina de di parlamena Kurdistan de bi koalsyoneke hukumet hate damezirandin b wezr rewenbr. Birz erko Bkes, ez hinek derheq karn xwe de agahdar kirim got, dezgeha me ku ji bo ap serdem 5 sal ber hate avakirin. Min biryar da, ku d wezifn hukumet nekim em kovarn ji bo edeb, felsefe, rexne, raman hwd derdixnin. Navn van kovaran Ahnde Serdem e, du an j s mehan car dertn. Wek din kovareke din bi nav Rovar dert. Rovar ji du gotinn Kurd wek rojname kovar hatiye girtin bye Rovar. Rovar du mehan car dert bi taybet li ser exsn di nava Kurdan di Navnetew de navdar in her wiha bi zimanek ilm dert. Wek din li ser zarokan (minalan) j pirtk dertn.

Di p v serdana birz erko Bkes re, min xatir xwe ji w kek Mihemed Hemo xwest ber xwe da Hotel; ji Silmaniy j ber xwe da Hewlr.

Xwendevann hja! Ez di nivsa xwe ya ku derheq bar Kurdistan de analzeke berbifireh bikim her wiha dtin, nrn pniyariyn xwe binivsnim. Babet d bi taybet ev bin.

 

Dewlet elementn w

Pirsa serxwebn

Pirsa demokirasiy li Kurdistan

Rola herdu hukumetn hermn Kurdistan

Rola Pena-Kurd di qada Navnetew de

Daristan li Kurdistan

Pirsa ziman Kurd Kurmanc pirsa alfabeya Kurd

Ala Iraq ya Kurdistan

Li herma Soran herma Behdnan federasyon

Hukumeta navend

hwd.