Dewlemend germa Gilover:

Kurdistan

 

Gabar iyan

 

 

Germa Gilover ji ber gazn xeter pk t. Germbna xwezay ku ji tav t chan germ dike, ber xwe dide atmosfer. Li wir beek ji germbn ji aliy helma av, karbondokst gaza metan ve li ezmn t hemzkirin. Germbna parast li ser chan dibe wek emsiyek xwezay mznek germbn li erd pk tne. L di sedasala daw de ji bo bidestxistina enerjiy nirxn xav yn binerd piral hatin bikarann. ewitandina nefta xav, kmkirin/kmbna daristanan, zdebna hejmara mirovan berxwarin mesrefa zde, bikaranna teknk ya b plan, li esmn gazn karbondokst, metan diazotmonokst zde kir. Ev zdebna ne xwezay germa gilover pk an.

 

Xetern li piya chan

Germa gilover bandora xwe piral li chan dike. Li cemser, iyayn qeay dihelin. Hilandin ava deryay bilind dike, reayiya li ber avan km dike. Heta niha ava deryay bi qas 25 cm bilind bye. Ji % 10 iyayn qeay hiliya ye. Ji ber germa gilover, ba bahozn xurt radibin. Leh xesar dide andiniy, mal can. Li gelek deveran baran dibare lehiy pk tne. Li hinek herman ji germa bav d erd bibine ol.

Demsal bi weyek guhert xwe dide der, bahar ztir t payz bi dereng silav dide mirov. Beek ji heywanan nebatn hene nikarin li ber germ jiyana xwe bidomnin jiyana wan bi daw t. Germa gilover gelek nexweiyan bi xwe re tne. a dil mirovan zde dibe, bhn diikne alerjiyn cewaz pk tne.

 

Beyana Yektiya Miletan-UN

Dezgeha Siheta Chan ku bi Yektiya Miletan-UN ve girday ye li ser rewa welat Asya pasfk beyanek belav kir. Berpirsiyar cihn Pasfk y UN Shigeri Omi wisan dibje: Ji ber germa gilover rew krtk e. Pwst e tedbr bn girtin. Xebat bn kirin. Dema tedbr neyn girtin, pit deh saln din xetern mezin li piya mirovantiy ye.

Ji bo ku rew ji nz ve b niqakirin di 2-5 temz de li peytext Malezya, Kaula Lumpur d cvnek ji aliy pisporn pirs d b organzekirin. Pispor ji 14 welatan d bedar civn bibin.

 

Ava vexwarin km dibe

Di beyana UN de li ser pirsa baran av j t rawestandin. Wisan e bea li ser pirs: Ji ber germa gilover li gelek devern chan d barandina baran bi snor bibe, kmtir bibe. Kmbna baran ziwabna kaniyan d kmbna ava vexwarin bi xwe re bne. Xetera kmbna av d bandora xwe li andiniy bike. Erd d bibin ol. Fk nay d kmtir bibe. Bi mlyonan mirov d t bir bibin. Paqij d kmtir bibe. Nexweiyn ji ber qilr d zde bibin. Germbna gilover d nexweiyn n bi rya heywanan bide belavkirin. M kzikn ku li hinek welatan nehatine dtin, d peyde bibin siheta mirovan tehdt bikin.

 

Rewa Tirkiy Rojhilata Navn

Li gor raporn UN di sala 2025 an de, Tirkiy ji ber problema nepeydekirina ava vexwarin d tkeve tengasiy. Bi taybet li Anatoliya navn gelek ji erdn andiniy dikarin bibin ol. Li aliy Derya Re j rew neba e. Cih bajar gundan dikarin bne guhertin. Li gor avkaniyn "Navenda Lkolnn Teknolojiy" li Zankoya Osmangaziya Eskiehir , ne ten Tirkiy, l welatn Rojhilata navn j bi teyay li gel welatn ereban dikevin ber v xeter.

 

Rewa Kurdistan

Li bakur Kurdistan ev end sal in ku li ser pkanna projeya GAP xebat didome. Gelek erdn beyar dibin av. Li gelek belediyan dar tn dann. Bendn li ber av, guhertina herikandina opa av, danna daran bi xwe re guhertina xwezay tne: Li gelek deveran baran bhtir dibare. Erdn beyar bi xwe re bereket tne. Germbn, cih xwe dide hnkayiy. Qelsbna germa dijwar li Kurdistan ji aliy Navneda Meterolojiya Tirkiy j t pjirandin. V kliy li bajarn tirkan germek zde heye. Hejmarek kes ji ber germ dimirin, nexwe zde dibe. L li Kurdistan rew guhert ye. Bajarn Batman, irnex, Amed hwd. havnan pir germ b. varan germbn kmtir dib. L niha varan hewa hniktir e. Li ser dereceya germbn kaniyn meterolojiy v texmn dikin:

 

Bakur Kurdistan

 

2007 06 28- 2007 07 03            Bajar              Germbna biroj                Germbna var

 

                                                Agir                25                                           11

                                                Batman          37                                           20

                                                Bngol             30                                           16

                                                Bedls                      28                                           9

                                                Amed             35                                           19

                                                Elezz              33                                           15

                                                Erzirom         21                                           8

                                                Hekar             30                                           19

                                                Mrdn            35                                           24

                                                M                 30                                           16

                                                irnex             32                                           18

 

 

Li Kurdistan rewa av

Li chan kan ziwa dibin, ava vexwarin km dibe. L li Kurdistan rew guhert ye. Wisan dibje mdr herma 10: an y kar av-DSI Nihat stnda: Li Amed bajarn din y herm hetan sala 2040 i problema ava vexwarin nay hol. Li Amed bi projeya paqijkirina ava Dcley pirsgirk hatiye areserkirin. Li Aliy Mrdn bi projeya kiandina xeta n ya ava sp ji Nisbn, pirsgirka ava Mrdn j areser dibe. Li wir j hetan sala 2040 i pirsgirk dernakeve hol. Li Srt bi kaniya Hesko ava Kezer r li ber problema av hate girtin. Li irnex ji 50 km av d bi xetek b kiandin. Li Batman j di nav s salan de projeya av d bi daw were. Ava li herm bi salan d biherike. i tengas nikare peyde bibe.

                                   

andin

GAP ji du programan pk t. Dema proje bi daw werin d 22 baraj 19 sentraln hdroelektrk tkeve xizmet. 1.7 milyon hektar erd d b avdan. Li gor kaniyn dareya apemeniy ku bi serokwezareta Tirkiy ve girday ye, d hatina genim ji % 90, ya ceh ji % 43, ya pembo ji % 600, ya Firingiya (tomate) ji% 700, ya nska ji % 250 ya fk ji % 167 zdetir bibe. Her wisan andiniya soya, fisteq, garis, gula berberoj fasoliyan d pir zdetir bibe.

 

Xetern li ber avan

Dewleta Tirkiy poltka xwe ya rojane li ser qelskirina bizava kurd ava kiriye. Talankirina Kurdistan beek ji kar wan e. Bombebarankirina xwezaya Kurdistan di sed sal daw de b rawestan ro j didome. Dara diewitnin, heywan tn kutin, xweza xesar dibne. R li ber danna daran t girtin. Cih xesar nay dagirtin, valahiyek derdikeve hol. iya taz dimnin. Dar li gelek deveran km dibin. Pwst e danna daran li gund, bajar li ser iyayn taz pk were. Poltkayek ji bo v ji aliy belediyan ve b peyde kirin.

 

Li gundan bajaran lkirina xaniyan ji awira teknka lkirin qels e. Xan li hember leh erdhejandin nikarin berxwe bidin. Pwst e xaniyn bn lkirin li hember buyern xetera germa gilover bi hzbin. Barandina baran, rabna lehiy i bandor li wan nek. Pir giring e ku belediyn Kurdistan li ser pirs b helwest nemnin. Tedbrn ji avakirina xaniyan li hember lehiy hebe.

 

Li gor zaniyariyn ku belav dibin, li bar welt evna li hember bidestxistina otomoblan zde dibe. end saln din dikare li Herma Kurdistan

zibilxaneyn otomobln kevn pk were. Her wisan ji ber gazn otomoblan bhn bi bajaran bikeve. Nexweiyn n li wir peyde bibin.

 

Li bajarn Herma Kurdistan kanaln av y pstiy an tune ye, anj pir kevn in. Ber ku bingeha bajr b nkirin, anku kanaln av yn pstiy bn nkirin xurtkirin, xan tn avakirin. Ev a e.

 

Pir giring e ku Hikmeta Herm xetera germa gilover bibne. Li gor rewa n belediyan xurt bike bingeha bajaran raav bike. Ji awira teknk ve b caze kontrol xaniyan nede avakirin. Qannek modern ji bo trafk bike. R li ber kirna otomebln kevin bigire. Bi projeyek xurt welat n bike daran bide andin. Kaniyn av txe bin kontrol ji bo herikandin bikaranna w xwed siyaset be. Xelk li ser xetera germa gilover agehdar bike.

 

Pir giring e ku poltkayek netew li ser ava Kurdistan hebe. Av ji aliy belediyan ve b kontrolkirin r li ber firotina kaniyan ji bo welat xerp b girtin! Li ser kaniyn ava kontrol hebe. Gel ji bitirbna av dr bikeve, av bi weyek ekonomk bi kar bne. Ji niha ve bi dest karbidestn kurd febrkeyn av li ser kaniyan b avakirin.

 

Buhay av ji petrol buhatir dibe

Li gor avkaniyn UNICEF ji % 40 chan pwstiya xwe bi ava paqij ya vexwarin heye. Her 5 mirovan kesek ji ava paqij mehrm e. Her sal ji ber ava biqilr 2.2 mlyon kes nexwe dikeve dimire. Li Ewropay kesek di rojek de 160 ltre av bikartne. Ev pvan li Somaliy 5-10 ltre ye. Xetera her mezin ew e ku di sala 2032 an de nv chan d ava vexwarin nikarbe peyde bike.

L li Kurdistan rew guhert ye. Kurdistan buhita peroj ye. Pit end saln din, dema tedbrn ba b girtin, ji petrol bhtir hatina kurda d ji ava vexwarin were.

 

Ji awira Dr. Yekta Uzunolu ve kurteanalzek li ser pirsa av

Dr. Yekta Uzunolu abornasek navdar e. Li gelek devern chan giraniya xwe heye. Bedar gelek konferansn li ser pirsn abor bye/dibe. Li ser rewa germa gilover bi taybet di sed sal li piya me de "pirsa av" li Kurdistan pispor e, di dest w de zaniyariyn fireh hene. Em li ser pirsa av rewa Herma Kurdistan p re peyivn. Dtina Uzunolu Wisan e:

Ev deh salin ku ez li ser suala av disekinim. Du car m civna giti ya Yekitiya Milletan li New York e ku li ser sala av hatib saz kirin.

Bi kurti suala av w di 20 salen peiya me de bibe giringtirin sala mirovatiy.

Bi taybeti suala ava vexwarin.

Welat irketn navdar wek USA CocaCola ve sal 25 sal ber nas kiribn ew roj ev roj hd hd tedbirn xwe be deng! distnin. ro er heri tuj e be deng li ser av ye, ne ya li ser Petrol. Pit hilweandina sstema komunist di sala 90 de CocaCola tevekn bren ava vexwarin ji Komara eki bigire ta Bulgaristan bi qiymeteke gelek pik stend. Kem kes dizane ku irketa CocaCola li Ewrupay de pite sala 1990 de erek b hempa hember irketn Fransa wek Evian hd da ve ere bir ser qezenc kir. Biren ku CocaCola stendiye girt nin. CocaCola Leviya sala 2020-2030 disekene.

Sual gelek fireh endal nin. Berpirsiyar hikmeta Alman bo Afrika hevale min e. Di salen 80 de berpirsiyar dirav Enstituya Kurd ya Bonn b, parlamenter b. Piran neyn n li ser sala ava li Afrika ji w t. Herwek ku zava ki me seroke dare hiquq li Enqer ya DSI ye, caran min bi seroken giti ya DSI li konferansen navnetewi de nas kirib, piraniya projey wan ji min re nas in.

Sefalet karbidestn Kurdistana Baur ev e ku xwe dane saln petrola Kerkk . Le mezintrin dewlemendiye din li bin piyn wan de ye, h j haya wan ji w dewlemendiy nin e.

ro Sabenci Holdinga tirkan j kare her mezin ji av dike ne ji firotina teknolojiy.

Minakeki pik : Litra mazot li Kurdistan 1 sent amerk ye. Litre Benzin 3 sent amerk ye. Litre av keman 1 dolar e. Yan bi ltreki av dikar 100 litre mazot bistin. Gor texmnan Kurdistana Baur sale zdey 180 milyon dolar dide bo stendina ava vexwarin ji Tirkiye ye. Bi v 180 milyon dolaran dikarin 180 fabrika av ava bikin. Fabrika av erzanirn fabrke ye li ser erda cihan de. Di abor de tu fabrike din nin e ku dikaribe xwe wek fabrka av amortze bike. Fabrika k ava xwe di erten Kurdistana baur de en dereng di nav 8-12 mehan de amortze dike. Ev kar han mirov ne dikare ji zer e, ji petrol an ji otomobil bike.

Sala ber Hikumeta Herm li Sileymaniy end helkoptr ji Saud erebistan bi 12 milyon dolar stendibn. Ve dirav bidana avakirina febrkeya av w 12 febrike ava kiribn ji kar van febrike dikaribn ro ji xwe re dehan helikoptr din bistnin: Ger pewstik wusa ya jiyane ji bo helikoptr heb.

Minakek din : li Iraqe dora 165 OOO lekern emerk hene. Her lekerek roje dora 3 litre av bi kar tne. Ev ava wan, rkete Firansa ji wan re dide, ji ber ku Emerka dr e emerk naxwazin av ji Tirkiy bistnin. Tek alternatv dimne, Firansa. Bo ltrek dora 1 dolar didin rketa firans. Yani roje tene bo ave USA-Army li Iraq 495.000 USD dide Firansay.Yani sal 180.675.000-USD ten bo av didin Firansay. Di ertn Iraq de ku hammadde ye ue PET Polypropylen bi xwe ji Iraq welatn xudan Petrol t, ji ber ku Polypropylen, Polyetilen, Polystren produktn petrol ne maliyeta uek av ji 1 sent USA zedetir nn e. Yani ji % 99 kar e.

Ve av Hikumeta Herma Kurdistan bo lekern USA kira sal kman 179 milyon USD kar Hikumeta Herme Kurdistan bibya. Bi v 179 milyon USD dikarbn ji xwe re Sedan Helikopter bistinin madem derde hinekan Helikopter e -.

Li bin piyen Hikumeta Herm Kurdistane bazarek kman bi 100 milyon kes heye. Ji Hewlr unda ta Mekke Medin, ta Kuveyt, Yemen Israil av nin e di deh saln peiya me de ew av hindik ku heye j w di nemne. Kara firotina av ji bo 100 milyon kesn bi av di w germahiy de dikare Kurdistan git bike bihut !!!

Ev end mnak bn li ser ava vexwarin.

Ji aliy din ava Kurdistan dikare ji bo qezenc kirina enerjiya elektrk - kehrab bi kar were. ro Sws Nimsa Avustrurya ji % 90 enerjiya elektrik ji av peyda dikin. Bi avakirina end barajan Hikumeta Herm Kurdistan dikare sala kehreb- elektrik ji kok bi awak ekolojk areser bike sed milyonan USD dolarn ku sal dide Hikumeta Tirkiy dikare bo lazimetiy gele herma Kurdistan bi kar bnin. Ji al straj de, kman di v war de ji bin tesra Tirkiye xwe xelas dikin. serda ji baraj dikare bo ziraat hawa Kurdistan rolek berbiav bileyze Kurdistan bi ve av dikare bibe bexa cenet li Rojhilata Navin de.

Bi hindikbyina av we roj bi roj produktionen ziraat ji we hindik yan biha bibin. Kurdistan ne tene ava 100 milonan le wusa ji sebze fekiy sed milyonan dikare bide. Ger ve av li ziraat de bi kar binin. Dehmilyonan cranen ereb w dem bo derbaskirina havneki henik w wek turist werin Kurdistan

Ev dewlemend Xwed daye Kurdan, ger gel Kurd karbidestn wan qiymeta w bizanibin

Div dilopek av ji herma Kurdistan dernekeve b ku menfaateke gel herem j hebe.

 

Dr. Yekta Uzunolu k ye


1953 de li Farqn hatiye diny. 1971 ji bo xwendina bilind t fransay. Li wir ziman frans dixwne.
1973 de t Prag. Pit xwendina tendurustiy, dibe doktor di 1980 de di gel hejmarek doktor li Kurdistan dixebite. Pitre t Almanya. Li wir di avakirina enstituya kurd li Pars enttuya kurd a Bonn roln berbiav hildigre ser mil xwe. Pa vedigere Prag. Dr. Yekta di saxiya ehd nemir hja Evdirehman Qasimlo de j dersn abor werdigirt. Pa li ser makro ekonom xebit, li ser zaniyariya aboriy kur b. 1993 de li gel Serekomar ek Veclav Klaus hejmarek ekonomstn wir, li ser bingeha berhema xwe bi nav ``Perspektvn Aboriya komara ek`` xebatn aboriy dikin. Ji ber komployek di sala 1994 de t girtin. Ew di sala1997 de azad dibe. Di sala 2006 de xelata Frantisek-Krigel wergirtiye. Dr. Yekta zewiciye, du zarokn w hene li Komara ek dij  (Zarathustra News).

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org