Heyiva Adar, di Gotint Mezinan da

Heci Cefer

 

Dema Heyiva wat bi sir serma xove wexerdiket, Heyiva Adara proz dibte Mvaneka Gyan sivik bi qedir biha. Her duwasde Heyivt Sal Gotin irok Serhatt taybet hene, onk jn jara Xelk bivan Heyivanve heye, milmilaneyek dinavbera Mirov ser ber van Heyiva heye, lewma her Heyivek ji Heyivt Sal cih xo dinav irok Serhat Gotint Mezinan da kiriye boye Serbr Serphat bo Jiyana Mirovan.

Heyiva Adar j cihek taybeti divan irok Gotina da heye, onk li v Heyiv Jiyan Njen di bt hem tit li bin Erd, bi Giyan di kevt dte Meydana Jn.

Li v Heyiv Bihar destpdiket Xelk di girnijt (Melkejat) piv diket Giyay Bihar:
(18eyi Adar, Melkejat hate xwar, piv kir Giyay Bihar).
L Bihara Kurdistan wek yek diyek demda destpnaket, dema Bihar li Germiyana dt, hta li Zozana befre, lewma gotiye:
Adar Meka li Dar, ne li hre, li beriya ingar.
Yan:
Befir li Zozana dt rim rim, li det n dibt Genim, Cotiyar dibte Hakim.

Nek Bihar ser Adar naht, belko heta 18eyi Adar j, hta Befir di bart, di bjin:
Hejdey Adar, ne gire ji Bihar, dr nne d bihostt Befir bne xwar.
Hindek j di bjin:
Hejdey Adar, ne gire ji Bihar, heta bst war.
L hind Befir bt, xo nagirt d helyt di bjin:
Befra Adar, bikevt heta Goht Dar, namnt heta var.

Herewa bt, Xelk li v Heyv ji sir serma Ziztan rizgar dibt tirs dil da namnt, hindek Dar Giya Germa peyda dibt, di bjin:
Adar ser Dar, xotire ji bin Dar.
Yan dibjin:
Adar Seh kefte ber siha Dar.

L Mirov her ptiv Agiriye, di bjin:
Adar Agir xotire, ji Zavar.

Hindek Gotint din hene, her ende nav Adar li gel nne, l di kevne di Heyva Adar da li ser Heyva Adar tne jimartin wek di bjin:
Pvk ne Bihare, Jina bi Mr ne Yare.

Yan di bjin:
Krat ne Bihare, Jina bi Mr ne Yare.
Ev (Pvke), li gel Dara (Krat), li ser Adar yn dibin bixemil di kevin, l weku ji Gotint jor dyar dibt, hta eve nant Bihar nnin.

Newroz Rojeka geedare, di Mjuwa Millet Kurd da, ew roje, ya ku Kurd ji bin dest D Zilma rizgar boyn rizgar di bin, yek Zlim zordariya Zistana dr dir, d Zlim zordariya (Zihak) xwn mje.

 

Weku diyare Sala Kurd li (21) bst yek Adar destp diket, li v roj ev Roj hind yek l tn, sir serma li v Roj namnin ser Bihar ye ser xoiy ye, di bjin:
Newroz, xilas bun dewa dz, ne dibt her, ne dibt Tz.

Heke hat li v roj Xelk li Serbana binvt, ya diruste i zerer bu nne, heta Mirov dikart Landika Zaroka j bibete Serban, di bjin:
Newroza Sltan, Landika sava bibe Serban, i nagehin le Xodan.

 

Zpe, ku het Rojin, di kevne pnc Adar heta szdey Adar, rojt sarin di Adar da, di bjin:
Ez Zpeme, Zpedarim, heke bi barim, heke ne barim, ez her y sarim.
Yan di bjin:
Heke Zpe bar, me zy dar, heke ne bar Genm di Kar.

 

Qirpe j het rojin, li dyv Zpara tn, dyare evej bu Prejina di sarin, lew gotiye:
Bay Zpane, Memkt Qirpkane, li Kia dermane, li Prejina ev tane.

Heke Zpe ji pn heta szdey Adar bin, (Roja Gsk) d kevte Dizpada, yan d roj pa Zpa, roka Roja Gsk eveye:
Li v roj Dunya Gerim di bt, Gsik yariya di ket di kevte leyzoka, kerbt ivan gelek ji Gsk vedibin, vca d bjte Adar:
Ya Dada Adar, bide min rojeka sar, da Gsk p bikem dar. 

D Dunya wesa sar bt, Gsik d ji serma mirt, ivan d Gsk vekujt pa d Dunya hind gerim bt, ivan d Gsk bete ber siha Dar Gort.

Herweku me li ser Gotara Xo got, Bihar li Kurdistan li hem Devera, di yek dem da destpnaken, lewma dijatiyek -tenaqith- di navbera Gotinan da heye, onk her Gotinek bu Cihek taybet hatiye gotin.


Bila ewj bte Zann, ku 1.Adara Heyva Hukumet 1.3., nabte ser Adara Kurd, hta 14 roj di mnin bu ser Adar, l dsan nant Bihar li v dem j diyar na bin, heta 18. Adar, l dsan nek li hem Ciha, belku li Dlt Zbar, ewj ne li Erd, belku li ser Dar, herweku ji v Gotin dyar dibt:

40 ilene
20 Biene

16 Cemad

8 Qirpe

4 Hene    

2 D linik

 

(Xilasbn Zirpk Qirpik, xobn der dlik, Gay sor berde rwne nik, d tr xt b ik. Jivre heta Stembl Kiik, derket at oto emender, Bes Musa Eskendir, ji bin Zlma Zistan hatine der, ew li end?

18. Adar, 18. Adar, pisyara Bihar, li vre ne, li Dlet Zbar, ewj li Erd ne, li ser dar).

Tbn:
Ev Gotare di Kovara Serhildan, li Duhok, Jimare 2, li Sala 1993 da hatiye belav kirin.

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org