Lali bingehek ronahiy ye ji bo zidiya zidiyatiy

Helbestvan nivskar Mueyed Teyib:

Hebna pitir ji olek neteweyek di welatek da dewlemend ye nek lawaz ye ji bo ketya nitman

Bi sedn salan er zidiyatiy hatye kirin bi sedn salan xebat lazime ta ku a bne rastvekirin

Tora lali /Hevpeyvn / Hejar. M

 

Mueyed Teyib sala 1957 li bajar Duhok ji dayk bye dery kulja yasay ye berpirs dezgeha siprz ya ap wean ye endam ekadmya kurd ye, ji sala 1976 heye neha wek helbestvan t naskirn, dsan j kar rojnamevan kiriye, kar w y serek neha sernivser dezgeha siprz govara kepire, kesek hevaldost bingeh lali ronakbrn zidiyaye xemxur kltur resen kurd ye ji lewran me xwe gehand li baregay kar w li Duhok me ev hevpeyvna li xwar li gel encam da.

 

Di bersiva pirsyarek da ka pzannn xelk ber bingeh lali were damezirandin derbarey zidiya zidiyatiy di awabn? Teyib bi peyvn xwe yn wjey bi zaravek zelal bersiva v pirs da got:

Li ser hindre li Kurdistan raq gelek ol netewe hene l mixabin pzannn durist derbarey hev d nebn eve j vedigerte syaseta hing ku behis neyte kirin, wan hizrn a yn ku pitir ji olek neteweyek di sinor welatek lawazye ji bo ketya nitmaniya w welat, helbet eva han dtineka paverye pavemaye, belku hebna pitir ji olek yan pitir ji neteweyek di welatek da dewlemendyeka kltr ye  nek gefeka li ser ketya  w welat, bes li welatn paket bi taybet j li rojhilata navn hosa bye nert, mixabin syaseta git ya ferm ne ferm bawer bi v yek hebye, ji ber hind j ev netewe oln li kurdfistan Iraq dijn wekir ba hevd nasnekin, milet kurd bisilman zid hinek Kirstiyan j hene, sereray ev ola li kurdistan heyin bes mixabin mej ji k d nedizan, wext mirov ba k d nasneket j vce mirov her titek li ser hev bawer diket, eve d weket ku meselek heye dibjit: Mirov dijmin w titye y ku nasneket, vca eva han neyariyek hindek caran li cem xelk peyda diket, wekir ku hindek gotgotkn ne wey ne rast li ser zidiyan bne gotin misilman bi avek kirt ber xwe bidene zidiya zid j bi avek tirs ber xwe bidene bisilmana ,l her wext me ba pzann li ser hev zann hing d karn dostnyeka dirust j biken, damezirandina Bingeh Lali ku zidiya destpkiriye bi taybet ronakbrn wan naveroka zidiyatiy bi xelk dane naskirin eva he karek gelek proze, dema ku mirov gelek hevnas biket ew goman hizir a kmtir ldhn mirov d biavek d reftar digel hev ket, ji bo hind ku ye ptiv ye birayn me yn kurdn zid  pitir derbarey kltr baweryn xwe bi xelk biden naskirin .

Her di v biyav da daku bizanin pit Bingeh Lali hat damezirandin eva li ser bas l hat kirin awa t dtin ? got:

Bingeh Lali pit hatye damezirandin li Duhok bye bingehek ronahiy ji bo zidiya zidiyatiy bi alakiyn xwe, we kiriye ku bibte cihek ku Duhok p bte naskirin her mvanek biyan y ku bte bajr Duhok hez diket seredana baragay Bingeh Lali biket peristgeha Lalia Nran j seredan biket, rol Bingeh Lali di van saln y da rolek gelek mezin b xizmeteka gelek ba di v war da ji bo zidiya zidiyatiy ji layek ve ji layek din ve derfetek ba b ku kurdn misilman pitir birayn xwe yn kurdn zid j nasbiken .

Da biin di nav rewenbriya kurd da bi git, Lali karye w valatiya di nav rewenbriya kurd da hey pir biket? Mueyed Teyib bi kurt bersiv da got:

Pit serhildana proz, ew azadiya gel me p ad by, her kesek bi azad br bawern xwe derbibrin, bi taybet ewn hatne ewsandin bi dest bn, v azadiy we kir ku derfetik hate p ku zid xwe bi xelk biden naskirn , di v war da Bingeh Lali rolek ern pozitv gra, ku ne tin b bingehek ji bo zidiyatiy belku b bingehek rewenbrya kurd ji xwe ji dirum w ( Lali kaniyeka zelale dihuret di robar rewenbrya kurd da) ev dirume wergra di jiyana rastiy da, eve nema diruim belku b kar piraktk kir, gelek rewenbrn kurda ji misliman zidiya alakiyn xwe anne di v bingeh da neha Bingeh Lali k ji bingehn serkeft pkeft ye em Kurd xelk Duhok anaziy p dikin.

Hivde saln azadiy rewenbrn zidiya gelo karn hevrikya rewenbr nivskarn heverx bikin di arov zidiyatiy da? Helbestvan ev pirse bi ron bersiv da got:

Gelek pertk li ser zidiyan hatne nivsandin, ew br bawern a ewt li ser wan dihatine gotin we kir ku zid di serencrak bin her mirovek biyan hatye vr derbarey zidiyan bihstye vyaye wan nasbiket , gelek pertk bi zimann ewrop tenanet bi ziman ereb j hatne nivsandin, wek dnek di nav chana slam de ( kirstyanet, yehod hineka km j zeredetyet j) t naskirin, l ev oln d wek sib zid ku jimareka km xwe di nav misilmana da parstne eve bi xo dyardeyek b cih serencrakana xelk b, ev mirovn ji derve hatne xwestne bizanin ka zid i ne, bes mixabin hemi gava kes neb bo wan biaxivit, ji ber hind j gelek caran wan misilmanek yan qeek yn dtn bo wan y axift, gelek hizrn ewt li ser zidiyan hatine veguhastin, ewane ne ji niyeteka xirab belku wesa b wana dihate gotin, ji encam w zilm sitema li zidiyan dihate kirin, zidya z bi z nediaxivn, dema k pirsek ji wan kiriba yan wan nedizan bersiv nedan yan nediwrn, ji ber v yek j wan nivsera i biyan i ereb dibjin hevsar xyala xwe diberdan li dv dil xwe tit bi zidiyan ve diristin, nuke Bingeh Lali avabye. Ronakbrn zidiya bi xo dinivsin wext k biyan tt em dikarin bjn Bingeh Lali heye li wderk pzannn dirust derbarey zidiyatiy hene, ev end wekir di van saln y da ew aiyn derheqa zidiyan ve hatne gotin bne rastvekirin, rewenbrn zidiyan ji wana Dr. Xell Cind pertka w ( ji pern edeb dn zidiya ) mirov dikarit bi naveroka w bi zidiyatiy bigehjit, ji bo w j rol rewenbrn zidiya rolek gelek proz b hvdarin d berdewam bin ji ber ku bi sedn salan er zidiyatiy hatye kirin ji lewra bi sedn sala xebat tkoan lazime taku ew a ewt bne rastvekirin .

Her di arov tkoana bingeh lali, me xwest ku bizanin ka ast govara lali awaye ku nivsar j k ji xwendevan weann Lali ye?got:

Govara Lali her s meha carek derdikevit, govareka vekoln ye rewenbrya git gelek giringe, gelek giringe cihek hebit mirov bizanit li v derk da titeka ku potepdaneka pitir ji govarn d bi zidiyatiy tte kirin, rewenbr zidiya diviya xwe ji arov govara Lali derbxin berhem nivsnin xwe di govar rojnamn d da j belavbikin, l eva han taybetmendiyn zidiyatiy di v derk da bne nivsn ji bo w j rol govara Lali rolek proz bye hvdarin roj bo roj pbikevit bikarit lkolnin krtir zanisttir di v govar da derbarey hem layen jiyana zidiyatiy.

Kesek ku nzk xebata Bingeh Lali boon raspardn w ji bo pitir xurtkirina kar bizavn Bingeh Lali di peroj da giringin, di biyav v pirs da berz Teyib an ziman:

Erk Bingeh Lalie erk ronakbrn zidiya ye ku raya gitye kurdistan Iraq pitir xwe p bidin naskirin, divt ji bo v yek j li s ar bereyeka kar bte kirin: 1- Di nav kurdn misilman da pitir rastiya zidiyatiy bidene ronkirin; eve j bi rka peywendiya kor semnar weann Lali, 2- Gelek hewildan hatine kirin li ser dem rijma gor be gor ya ji navy ku zidiya ji kurdan vekin wek ereb yan neteweyeka d bidin naskirin, mixabin hewln han li ketye Sovyet li Ewropa j hatin kirin, eve gelek giringe ku zid kurdn resenin, wek cenab serok Barzan ameja p kirye pitirya kurda ro bawery bi v end tnin, gerek ev hizrn ewt nemnin ku hinek zid p hatne xapandin, 3-Kurdn zid pdiv ye ro hewilbidin xwe veder nekin ji her kesek bila taybetmendya wan b parastin wek hebna ( Bingeh Lali, peristgehn proz, govar ... hd), l bi dtina min bila ronakbrn zidiya pitir biin di nav xelk da .

Peyva dawiy ya berz Mueyed Teyib ew b: ku bila hem ol netewe di snor Kurdistan Iraq da bi azad bijn rz hirmet ji bo yek hebin eve j divt bi piraktk b dtin espandin spas bo we j 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org