Gelo Kurd Kurdistanî ne yan Îraqî ne….. ?!

Hekar Findî, Hekarfindi@yahoo.com

Dibe her kesê vî navnîşanî bibîne ecêb girtî be, bi min bikene û bêje ev çi gotineke vala ye. Lê divê ew vê nivîsê bixwînin, heya ku bizanin, ka çima ez wesa dibêjim?!.

Her çend babetê diyarkirî gelek ji wê yekê mezintire, ku ez di çend rêzekan de li ser binivîsim, herwesa şareza û pispor divê binivîsin ne ez.

Ya min jî tinê boçuneke ji alîyekî ve û ji alîyekî din ve jî hin bûyerên rastin, ku digel min de çêbûne, ezê bersiva wan bidim.

Weke ez fam dikim, ez Kurdim û Kuridstanî me, Kurd jî mîna her neteweke din li ser rûyê dinê xwedî maf û xakin, lê qedera me ew e, ku xaka me perçekirî ye û gelê me berbelave bûye.

Ez ne dîroknivîsim, da ku bi rengekî dîrokî vê yekê xuya bikim yan jî li ser binyatê Kurdan binivîsim, her wesa heya ku xuya bikim û bêjim kanê Kurd kî ne yan jî ew ne netewekin belkû hozeke mezinin ji milletekî din; weke hin fam dikin!.

Lê li pey pêzanînên xwe yên sade derbareyî Kurdan, ez Kurdan bi millet dizanim, berovajî wan kesan, yên ku min di çend rêzên pêşî van rêzan de xuyakirin, dibînim.

Min ji mêjwere li ber bû, ku ez kurtenivîsekê li ser vê yekê bêxim ser rûpelan, lê ji ber hin egeran min ew nexist ser rûpelan heya roja îro.

Perçebûna Kurd û Kuristanê rastiyeke û nayê înkarkirin; bi taybet di cîhana îro de, ku tev dizanin, Kurd û Kurdistaneke perçekirî heye. Herçende wan pêşî niha jî dizanîn, lê xuya nedikirin û bûyerên li cîhana îro, rastî bi wan da gotin û fêmkirin.

Desthilatdarbûn û çêbûna dewletan, belavbûna Kurdan, ketina wan li ber sîbera hin dewletan, navê Kurdistanê berze(wenda) bû û Kurd jî jêk cuda kirin.

Di şûna Kurdistanîbûna mirovê Kurd de ew bûn Îraqî, Tirkî, Sûrî, Îranî, lê divê bê zanîn,  ku ew nebûne û nabin Îraqî, Tirkî, Sûrî û Îranî jî, lê tenê li jêr sîbera wan welatan dijîn.

Zêdebarî hindê jî ku navê Kurdbûnê ji hin Kurdan hat standin û kirin Ereb û Tirk û Faris.

Ev yek xuyaye, ku siyaseta dujminan bûye û ne tihştekî din. Tinê dixwestin, ku Kurdistanê ji nav bibin û berzebikin(wenda bikin).

Ez ne bawerim, ku ew serkirde(rêber) û kesên canê xwe kirîne qurbanî bo vî xak û mîletî, şaş bûn û ew kesên ku îro berovajî dîtina wan dibînin, rastin.

Ji ber sadeyiya milêtê me, ku hertim weha bûn, lewra ta îro ne gîhane çi armancên xwe, bi şarezabûna xwe dujminan her em bindest kirîne. Dujminan gelek rê digel me bikaranîne û em pê xapandîne, çi bi rêya ayînî(olî) be yan jî her rêyeka biratiyê be yan jî her rêyeka din be, ku gelê me rêz(hurmet)ê li wê yekê bigire.

Neyaran karîne hesteke netewî( Îraqî, Turkî, Îranî, Sûrî) li ba mirovê Kurd peyda biket û hesta wî ya Kurdistanî ji bîra wî bibet. Mixabin, ku milletê me bi gelek tiştan hatiye xapandin û xwe ji bîra kiriye. Em dikarîn bêjîn, berî niha rêyek hebû, ku li hevdû biborîn û bêjîn manê ew çi nabînin û naxwînin, tinê wê dizanin ya dujminan divê, lê niha qed ne mumkîne, ku em xeynî gotinê bikin. Ji ber ku me di tev biwarên jiyanê de bi sedan dezgehên Kurdî yên xomalî hene û ji gelê me re kar dikin û rastiyê bi wan didin zanîn. Cîhana îro hebûna me dipejirîne, lê çima em bi xwe( i’tîrafê ) bi xwe nakin?!!.

Ezê hin mînakan bêjim, ku ger rojane bi serê min nehên, her çend rojekan bi serê min tên:

Gelek mixabine, ku hêjî gelê me ne bi dîroka xwe, ne bi zimanê xwe, ne bi mafên xwe yên rewa, ..htd dizane.

Mixabin, hesta neteweyî li cem mirovê Kurd gelek-gelek nizime û hêjî nizane, kanê ew kî ye û xwedî çi mafe?, lê hesta wî ya neteweyî bo wan welatan geleke- gelek pêtir(zêdetir)e ji milletên wan welatan, ku hest bi himwelatî bûna xwe dikin.

Heya îro ji bo mirovê Kurd gelek seyire, ku di çerxê 21an de ye û hêjî nizane, kanê ew kî ye û zû bi gotinên bêwate tên guhertin. Mîna ku ger hat û siyasetmadarekî Kurd carekê da xuyakirin, ku ew serxwebûnê naxwazin, belkû dixazin li jêr desthilatdariya dewleta Îraqê de bijîn û tenê hin mafên kesayetî yan jî rewşenbîrî yan jî her mafekê hebe, dixazîn tenê serxwebûn tê nebe. Dê yekser bi van gotinan daxabar be û bêj manê filan serkirdeyî weha gotiye û ew raste. Herwesa dê hizir biken ku Kurd ne xwedî wî mafî ne, ku bibin Kurdistanî û serxwebûneke wan hebe. Lê bila ew ji bîr neke, ku hêj(î) paşmayê karê dujminan li ser mêşkê wî de maye. Herwesa bila baş bizanîbe, ku cîhana îro wan gotinan li ser wan zal dike û neke ew bixwe pêtir ji serxwebûnê jî dixwazin, lê ger hat û wan ew gotin niha kirin wê ya di destê me de jî here. Her weke ku tê gotin “ çîçkeke di destî de baştire ji deh çîçkên li ser darê“(1). Bila mirovê Kurd xwedî helwêst be û Kurd perwer derkeve û nekeve dûv(pey) gotinên vala.

Derbarê ne-Kurdistanîbûna Kurdan de ez gelek seyr(ecêb) dibînim, dema ku kesekî dibînim, dibêje ez Îraqî me, ne Kurdistanî me!!, birastî ev gotin min gelek nerihet diken, li vir dizanim, ku hêjî hesta neteweyî li ba wan tuneye.

Gotinên wiha gelek caran di navbera min û gelek kesan de çêbûne, ez jî bersîva wan didim û dibêjim wan, em hemû Kurdistanî ne û ne Îraqî  ne.

Ew xwe bi şarezayiyeke mezin dibînin û pirsyarekê ji min dikin û ku ez belkî yekser bêdeng bimînin, ku dibêjin min erê tu nasnameya kîjan dewletê hildigirî.( Bo zanîn, ez nasnameya welatê ku ez têde me hilnagirim ji ber ku ez xwe ji wan nizanim û ez nasnameyên cihên ku ez lê kar dikim, bi xwe re hildigirim).

Ez bi vî rengî bersîva wan didim û dibêjim wan bi milyonan Kurd li derveyî welatî dijîn û nasnameyên welatên bîyanî radikin, ma qeyî ev çende wê digehîne, ku ew ji wan welatane? bêguman nexêr, lê ew dibêjin belê!

Nansname ne tihşteke tenê ji bo nasîn û birêvebirina karaye, bila herin tiştekê din bêjîn, erê ew Kurd dikarin daxwaza mafên xwe yên neteweyî li wira bikin? bêguman ne xêr!. Lê li vir tu dikarî bêjî, min mafên xwe yên neteweyî divên, ji ber ku tu li vir xwedî welatekî û axa te hatiye dagirkirin.

Ziman

Derbarê ziman de jî bi hizareha gotin tên gotin… herçende jî ez ne şarezayê zimanim, lê ya ku ez dizanim û ji mirovê Kurd yê pak dibîsim, zimanê me gelek zengîne û ji gotinên resen pire. Ger em bixwazîn, dê bi hizareha gotinên resen bînin, ku me jî ji bîr kirîne û peyva biyanî em di şûna wê de bi kar tînin, ev jî ji ber reftara dujminan digel me da. Herwesa ji ber nexwedin û fêrbûn bi zimanê dayikê, Kurdan gelek peyvên xwe ji bîra kirine û peyva biyanî li cihê wê bikar tînin.

Peyvîn bi zimanên dagîrkeran bûye modêleke nû an jî ji ber hez û viyana wan û hesta wan bi wan welatan re ye.

Nizanim çi pêşkevtin di wê yekê de ye, ku du kes bi zimanê dagîrkerên Kurdistanê bipeyvin, ne ji bo gotineke nihênî jî, belku tenê ji ber hez û viyana wan bo wî welatî ye û hestnekirina bi ziman û welatê xwe ye û ne tiştekî dine.

Ji bilî wê yekê, ku peyvên biyanî têxin nava gotinên xwe, ji ber ku ew jî rewşenbîrîyeke ( nû derketiye ), zêdebarî wê yekê, ku hertim wê bêjin ev gotine ne Kurdî ye, biyanî ye. Ji zimanê toreyî(erebî) yan Tirkî yan Farisî hatiye … erê çima ew peyv ji me nehatiye standin?!, çima me ji wan wergirtiye!!?.

Tiştê ji hemiyê seyrtir ewe, dema ku xwendin li xwîndingehên herêma Kurdistanê bûyne Kurdî, piraniya xwelkê xwe nerazîkirin û bi sedan gotin kirin û nivîsandin.!!

Her yekî ji wan gotinek dikir, digotin: zimanê Kurdî ne zimanê xwedin û nivîsandinê ye, ka jêder û pirtûkên taybetî?… xwendina bilind eve… zimanê Quranê ye!

Ezê tenê van gotinan bêjim: herçende gelek gotin hene û ezê bersîva wan bidem û bêjim.

Çîma ne zimanê xwîndingehane? Ma zimanên xwîndingehan çawane û yê Kurdî çewa ye?! … ma mirvo bê asteng nikare bi zimanê Kurdî biaxive û binivîse?! .. êca ev çi gotineke vala ye?

Erê Ereb, Tirk û Farisan jêder û pirtûkên xwe yên zanistî ji kûderê anîne? Ma ne wan ji zimanên biyanî wergerandîne ser zimanên xwe?, pispor ji wan derketine û ji xwe re pirtûkên zansitî çêkirine. Em jî weke wan, bila em gotina xwe ya Kurdî ji bîr nekin” Kes bi bê pile ne çûye serê milekê”.

Ger em jî weke wan xwedî kiyanek serbixwe bûna, me jî yê niha gelek tişt hebûna û ji wan baştir û mezintir jî, lê her ji ber vê yekê û nezanîna me Kurdan em weha mayîne.

Ziman Zimanê Quranê ye!! .. raste,, lê tev welatên îslamî bi Erebî dixwînin?, Nexêr … erê em çima bi erebî bixwînin û binivîsin û em xwedî zimanekî serbixwe ne, bila ji bîra neken... wana zimanê erebî jî heye li xwîndingehan û îslametî ne zimanî ye … Herkes dikare bi zimanê xwe yê dayikê jî îslametîya xwe bike.

Lê nabe ku em (nifşê niha, berî niha, piştî niha) bêjin, ku zimanê me ne zimanekî temame û gelek gotinên me biyanî ne, belkû divê em pêkul bikin, li dû peyva Kurdî ya resen bigerîn û danîn di şûna(cihê) ya biyanî de, ger çi dezgehên taybetî bi vî karî ranebin jî, ji ber serûberê Kurd têde ne(2), divê herkes ji alîyê xwe kar bike û li dû peyva resena zimanê xwe bigere û berbelave bike ji ber ku ev karê han, karekî niştîmanî ye.

Berevanîkirin ji Dujminan!!

Dema yarîyeke tepa pê(fotbol) di navbera dû welatan de bê pêkanîn, yek ji wan welatan, welatên dagîrekerên Kurdistanê bin, dê bînî Kurdên ku li bin sibera rijêma wî welatî de ne, dê bi dil û can piştîvaniyê jê re biken, an jî ji hemiyê mezintir ewe, ku dema du kesên Kurd heryek ji derekê ye û heryek ketibe ber şopeke dujminan, dê sera wan welatan şerekî şer bi hevre biken û heryek dê pesna wî welatî biket, yê ku di bin destê wî de dijît û dê(yê) wan zulim û stemkariya ku wan welatan di gel wî kirî(bûn) ji bîra biken. Bi hizaran birayên wî kuştîne, eşkence dayîne, dê hemûyê ji bîr biken û dê pesna wan ket.

Navên Kurdî tune ne!!

Herwesa derbarey binavkirina Zaroyan de bi navên biyanî( Erebî, Tirkî, Farisî ) jî şerme ji wê xêzana(malbata) ku zaroyên xwe bi navên biyanî bi nav bikin, ji ber ku em xwedî navên gelek xwêşik û ciwan(bedew) û hêja ne … Erê çima em wesa dikin!!?.

Hin navên biyanî di nava me de hene, ku ew bi xwe jî wan navan li ser zaroyên xwe nakin, ji ber ku ew hindî nexweş û kevinin, lê Kurd wan li zaroyên xwe dikin!!.

Hunera Kurdî kesayetiya mirovî nizim dike!!

Di aliyê hunerî de jî dê hunermendê wan welatan bilindtir bihesibînin(teqdîr biken) li ser hunermendê Kurd, belku ne tinê tê( tefzil kirin_ teqdîr kirin) belku guhdarê muzîk û strana Kurdî bi nezan û kêm rewşenbîrî tê dîtin. Herwesa di hemû biyavan de jî ev çende ji aliyê me Kurdan ve tê kirin!! … cî kuvar bin yan ....htd .

Herçend min gelek babet anîn ziman, lê dixwazim ku hin kes û li pey pisporiya we bersiva van renge mirovan bidin û em hemû bi tev de kar bikin ji avakirina Kurdistneke pak û dûr ji nîşanên dujminan, ku di nava me de çêkirine.

Berî çend rojan ku bi rastî cihê mixabiniyê ye jî, ez li cihekî runiştîbûm, axiftin hat ser Kurdistanîbûna Kurdan û yek ji haziran gotineke gelek nexweş kir û ez jî pê gelek nerihet bûm:

Wî wiha got: “Ez şanaziyê bi (Îraqiyeta)!!! xwe dikim.

Li pey gotina wî min jê daxwaz kir û jêre got: Erê çima tu weha dibêjî?.. em hemû Kurdistanî ne û ne tiştekî din, dûra min jê daxwaz kir, bo min xweya biket kanê li ser çi binemayan ew dibêje ew (Îraqî) ye?!!

Bersiveke sade û bê raman ji min re got û weha peyivî:

(ev çend salin ez pirtûk û jêderan dixwînim, ji nû de tû têyî xwe bi serê me de dikî zana?!).

Di ser vê gotina şikestî de, min jê xwest, ku ew bo min xweya biket, lê bi belge, … bersiv tunebû, tenê ew gotina pêşî bû û hew!!.

Biratsî ji min re ecêbe kesekî mina wî, ku rojnamevan xwendewarekî Kurdistanî, ku min wesa didît, bi wî rengî bipeyive û derkeve mirovekî ne Kurdistanî…

Gelek nimûneyên mîna vî kesî ketîne ber sînga min û ev gengeşe di navbera me de çêbûne.

Hertim wesa ji min re tê diyarkirin, ku ez çi ji dîrokê nizanim!!, lewra ez berevaniyê ji Kurd û Kurdistanê dikem, evca(êca) daxwazê dikem, ku ger hin kes hebin weke xizmeteke niştîmanî bersiva van kesan bidin û dengê xwe bêxin digel dengê min.

Yan jî ew rastin û ez şaşim… ger ez şaş bim bi Kurdistanîbûna xwe bila bo min bê diyarkirn, belkî ez hêjî zû vegerim ser rêya rast.

Ev renge gotin û rûdan gelek mişe ne(pirin) li her çar perçên Kurdistanê û bi dîtina min ger li herêma Kurdisatnê kesên bi vî rengî hebin, ez bawerim dê gelek pêtir ji wan li perçên din yên Kurdistanê jî hebin. Ev ne kêmkirineke bi çi perçên Kurdistanê, lê tinê ji ber ku ev pêtirî deh salane Kurd xwe birêve dibin, xwîndin û nivîsandin, guhdarîkirin û temaşekirin hemû tev de Kurdî ne û hêjî li astê navbirî ne.

Mirovê Kurdperwer dizane kanê tama jiyana Kurdewarî çende xweşe, yê ku hest bi Kurdayetiya xwe bike, çend cane(xweşike) û xweşe dema tiştê Kurdî bê dîtin yan bê guhdarîkirin.

Lê wesa diyare, ev gotin raste û li ser me tê:( Hemû dinya dujminê kewî ye û kew bi xwe jî dujminê serê xwe ye).

Hîvî ye, ku rojek bê û em bi tev de hest bi milletbûna xwe û welatê xwe bikin û bi dil û can jêre kar bikin.

1.      “çîçkeke di destî de baştire ji deh çîçkên li ser darê“. Li vir çîçik tê wateya balefirekî biçûk ku li bakur jêre dibêjin çûçik.

2.      .serûberê Kurdistanê tê wateya rew+a Kurdistanê