Li Bakur Kurdistan:

Gereke em li ziman xwe xwed derkevin

 

 

Hekar FindDuhok

 hekarfindi@yahoo.com

 

 
 
 
Ez bi xwe ji bar Kurdistan me, li ser ziman gelek caran gotin danstandin dihne kirin ku em xwe li ziman xwe nakeyine xwedan. Ber demeke min li ser rewa zarava kurmanciya jrin bi taybet devoka Badnan nivsandib, l v car ez li ser rewa ziman Kurd bi git li bakur Kurdistan binvsim ji ber gelek sedeman.
 
Ziman nasname engist her netewek ye, hebn nebna ziman man nemana ziman kartkrineke mezin girng li ser arenivs paeroja her milletek heye. Em zde behs girngiya ziman nakeyin, ji ber ku piraniya kesan bi rol ziman di pvajoya kemlna her milleteke da dizanin.
L li vir em end gotineka belk dtina xwe li ser rewa ziman Kurd li bakur Kurdistan tde derbaz dibt, bjn.
 
Ziman Kurd di nava zimann chan da zimanek her kevnare. Sereray wan hewl, rgirtin qedexekirinn ji lay dijminn millet me ve ku bi serde hatine, hj zimanek ser xwe bi milyona mirov p diaxavin dinivsin. Her wesa hj dewlemendiya xwe ji dest nedaye.
L ev w end nagehnit ku xemsar pit guh avtin ji lay me ve tune, ku ev j bine eger nivsnandina v mijar ye.
 
Ber demke km bi seredanek ez m bakur Kurdistan, di v seredan de hem kfxwebm hemj xemgn.
Kfxwe diladiya min ji w yek hat ku min ew bea Kurdistan dt hin sedemn din.
L xemgniya min j ne xwed derketin lawaziya hest bi berpirsayetiy hember gel welat ji aliyek ve rewa ziman me t de derbaz dibt, hat.
 
Bigit ger em bn dever-dever anku herm-herm l binrin yan bigern, em bibnin ku hin herm hene ku ziman xwe y dayik ji dest dane, li hember wan j li gelek deveran berovaj w end ye, l bi dtina min rewa metirsdar di astek bilind de ye.
Ber ku em zde bikevin nava v mijar rew, fere bjim eva ku em dibjn ne li sertaser bakur t bickirin
 
Di v seredan de me endn dever dtin em l geryayn. ca ev dever i devern tirka bin yan j yn Kurdistan bin.
Li gor dtina xwe em rewa ziman bi v reng li ser end giropekan parve dikeyin:
- Gelek Kurd hene ziman xwe y dayk(Kurd) ji dest dane, yek peyva Kurd yan her gotineke Kurd j nizanin, belku nasnama xwe ya Kurd ya netewey j ji dest dane. Rast ev ende merev pir p te xemgn dibe.
Mixabin, pit sedan salan ji xebat berxwedan qrban dan bi hsan yek xwe bi Kurd nezane, an j ziman xwe y zikmak ji dest bide, ev cihe dilan xemgniy ye. Li vir em dibjn: er ew xebat qrban ji bo i ji bo k?.
- Yn ji van batir ewin yn ku bi tirk dibjin em Kurdn. Ev j tin peyva (Kurmanc) bi mebesta Kurd dizanin, bjin. Ev j niann baiy ne hember yn ber niha me gotn.
- Paan, giropeke din t ew j ewin yn ku ziman wan pir tevlhev ziman Tirk bye, anku pir peyv gotinn Tirk ketine nava ziman wan l her ewa be ev j bae, ji ber ku ew hj bi Kurd xeber didin
- Giropa din, yaku her ba ewe ku hj bi Kurd diaxivin di rnitin kombnn xwe de ziman gotinn wan pir zelal pakin, l ev j kme.
 
Li ser van giropn me diyarkirn, girnge bjn ev kj nifin nn civak ne:
- Nif kal na ne xwendewar yn di bajrn Kurdan de kar diken, ziman wan zelal pake. Her wesa di nava xwendewarn li Kurdistan j dixebitin yan j ji malbatn xebatker Kurdperwrein dsan wan j ziman xwe ji dest nedane.
- Nif ciwan(law xort), na xwendewar, karker (bi taybet yn li bajarn mezin get gozar yn Tirka) kar diken, ziman ji dest dane yan j tevlheviyeke ecayb di ziman de kirine.
- Nif n, anku zarok, yn ku li bajarn mezinn Tirka yan j di malbateke karker da be wan ziman xwe ji bra kirine. Pxemet w yek ku da bikarin jiyana xwe li wan deran bibene ser sereray hebna hijmareka zor ji Kurdan li wan cihan. L eger serek xemsariya malbatn wane bi dtina min.
 
Li gelek ciha, me dt bihst endn xort ciwann Kurd bi Tirk bi hevre dipeyvn(mixabin), l dema dizann ku em Kurdin bi Kurd (evca c bi zimanek lenger yan normal) bi mere dipeyvn, l di dema arastekirina gotineke bo hevd dsan werdigerand Tirk.
Yan bavek heye bi kurmanc dipeyve, l zarokn xwe fr Kurd nekirine, bi bihaneya xwendina wan bi Tirk b, dost hevaln wan li dervey mal Tirk bn yan Tirk zan bn .. l ji bra kir ku di mal de wan hn ziman wan bike.
Yan Kurdek ziman xwe ji dest didet bi bihaneya w yek ku ziman ferm y kar Tirk ye.
 
Li vir em dibjn bila Tirkzan bin, l bila ziman xwey zikmak j bizanin p biaxivin pxemet hebn mana ziman mayna nasnama netew.
Lewra fere ji zarokan heya ciwan, jin, kal, xwendevan kesn berpirs di v biyav de anku rewa ziman Kurd de karbiken ziman xwe sax zind bikin her tit bikeve ser milln wan, pkbnin.
 
Bila ji niha pve em pkve xebat bikin ji bo:
- Zarok div ji aliy d bavan ve bn hiyarkirin perwerdekirin. Wan hn ziman Kurd bikin, girng buhay ziman wan ji wan re bjin ji bo paeroj.
- ciwan xwendekar karker div ji bo ziman xwe buha danin biparzin xebat bikin ku ziman xwe ji bra nekin ji dest nedin pxemet hinek bihaneyn b engiste, bila hewil biden ka ewa ew areza ne di axaftin nivsandina ziman Tirk de, bila wesa xwe hn ziman Kurd j bikin. Ev ne titek pir zehmete l tin hezkirin jre div.
 
Bila i kes a famneke ku ziman dayik merev km dike, yan pa ve dibe, belku merev mezin dike di avn herkes de.
 
07-09-2009
Duhok
 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org