AQÛBET WÊ LI SERÊ BIŞAR ESAD BE!

Hesen Huseyîn Denîz

Sazûmanên li Rojhilata Navîn û bi taybetî li serê gelê kurd û li serê gelên xwe bûne bela (qeda) di warê xwenûkirin, guherîn û veguherînê de qet naxwazin gaveke tenê jî biavêjin û rê nadin tovên demokrasiyê li ser van xakan û di nava van gelan de şîn werin. Weke pola xwe hişk kirine û bi rêka noker, saziyên saloxdarî û kurtêlxwaran, xwe didin jiyandin û temenê xwe dirêj dikin.

Li Rojavayê Başûrê Kurdistanê di hefteya dawî ya Nîsanê de hilbijartin hebûn. Aliyê gelê kurd ê bi salan e ji tevahiya mafên xwe bêpar hatiye hiştin, bi coş û hêviyeke mezin xwe ji van hilbijartinan re amade kir û xwest vîna xwe derbasî meclîsa Sûriyê bike. Bê guman ev yek mafê gelê kurd ê herî bingehîn e. Ger li Sûriyê meclîsek li ser navê gel heye, her beşê vî gelî pêk tîne, mafê wî heye vîna xwe, bi rêkirina nûnerên xwe yên meclîsê derxîne holê. Bi vê sedemê, divê hilbijartin ji herkesî/ê re vekirî be; her kes bikaribe nûnerên xwe diyar bike, dengê xwe azad bide û bibe xwedî helwest. Nûnerên werin hilbijartin jî divê bê ku ti astengî li pêşiya wana werin derxistin, bikaribin di meclîsê de cih bigrin û nûnertiya gel bi awayekî azad û demokratîk pêk bînin.

Gelê kurd bi van hest û ramanan, xwe ji hilbijartinan re amade kir, qasî bîst nûnerên xwe derxist pêş û roja yekem a hilbijartinan bi coş û hêvî çû ser sindoqan. Lê ji sedema astengî, sextekarî û geflêxwarinên sazûmana Baas a di bin seroktiya Bişar Esad de, neçar ma xwe ji hilbijartinan vekişîne û protesto bike. Bi vî awahî ev hilbijartin jî bi desthilatdarî û dîktatoriya sazûmana Baas hatin derbaskirin.

Di qirnê bîst û yekemîn de, di rewşeke ku netewdewletî xitimandinekê jiyan dikin û sazûmanên dijdemokratîk tev bi hilweşandinekê re rû bi rû ne de, ev helwesta sazûmana Baas ji amadekirina hatina dawiya xwe zêdetir ne tiştek e. Sazûmana Baas ji eşkerebûn û bilindbûna vîna gelê kurd tirsiya û tê de hilweşîna sazûmana xwe ya nijadperest û dîktatoryal dît.

Sazûmana Baas divê zanibe ku li hemberî pêla demokratîkbûna Rojhilata Navîn ti hêza kevneperest nikare xwe bigre. Îroj di Rojhilata Navîn de gelê kurd serkêşiya demokrasiyê dike. Hêza herî nûvar û çalak a demokrasiyê gelê kurd e. Li Başûrê Kurdistanê di hilweşîna sazûmana Baas a di bin seroktiya dîktator Sadam Huseyîn de, gelê kurd weyneke çalak leyist û ev hilweşîn bi tena xwe pêngaveke demokratîk a herî grîng e. Ji bo vê bi hêsanî em dikarin bêjin ku “Aqûbet wê li serê Bişar Esad Be!” Bi vê helwesta xwe ya di hilbijartinan de ku rê li ber gelê kurd girt, wê ji aqûbeta bi serê Sadam de hatiye nikaribe xwe bifilitîne. Çi bi destê gelê kurd, çi bi destê gelên li Sûriyê dijîn, çi bi zordayîna hêzên navnetewî êdî sazûmana Baas jî dikeve pêvajoyeke aqûbeta Sadam. Ev pêvajo bi vê hilbijartinê êdî dest pê dike. Hêviya gelan hebû ku li hemberî guherîn û veguherînên demokratîk ên li Rojhilata Navîn tên jiyandin, rejîma Baas a Sûriyê jî xwe di ber çav re biborîne û bikeve pêvajoyeke guhertinên pêwîst ên demokratîk. Di vê çarçoweyê de, hilbijartineke azad û demokratîk pêk bîne, rê bide ku her beşê gel vîna xwe derbasî meclîsê bike û li ser vî bingehî aştî û hevkariyeke civakî saz bibe.

Dikarin bêjin ku ev yek derveyî rêzikên sazûmanên dîktatoryal in. Rast e. Lê belê ger sazûmanên dîktatoryal xwe bi vîn û xwesteka xwe neguherînin, nikarin ji aqûbeta Sadam xwe bifilitînin. Sazûmana Sadam bi destê dewletên Yekbûyî Yên Amerîka nehatiba hilweşandin jî zû-dereng, wê bi destê gelên Iraqê hatiba rûxandin. Sazûmaneke ku ji xwe re qirkirina gelan û xwînxwarî kiribe hunera rojane, mafê wê yê jiyanê nîne.

Sazûmana Baas a li Sûriyê desthilatdar jî pêvajoyeke wiha jiyan dike. Hemû mafên gelan ên mirovî, netewî, demokratîk û pêwîst binpê dike, asteng û qedexe dike. Dewletên bi vê sazûmana dîktatoryal û paşverû re di nava têkiliyê de ne, desteka siyasî, aborî û dîplomatîk didinê jî, ji îro û pê de divê vê helwesta xwe di ber çav re derbas bikin; ji sazûmana Baas avêtina gavên demokratîk û li ser vî bingehî nûkirina hilbijartinan bixwazin.

Hilbijartinên li Sûriyê pêk hatin ne dadmend û rewa ne(meşrû in). Bi tevahî bi zordariya aliyekî li ser aliyê din pêk hatine. Sazûmana Baas a bi salan e bi hijmareke kêm li ser hijmara zêde a gel şiyandariyeke zordarî dimeşîne, bi bikaranîna hêza dewletbûnê ya di dest de, ji bo domandina vê rewşa xwe ya bi yek alî, li ser vîna gelê kurd teroreke dewletê li ba kir û dîsa xwe derxist şiyandariyê. Ew meclîsa di encama van hilbijartinan de were sazkirin ne meclîseke dadmendî ye, meclîseke dîktatoryal e. Bi vê sedemê hemû hêzên demokratîk ên navnetewî divê li hemberî vê bêmafiyê helwesta xwe diyar bikin û ji sazûmana Baas a Sûriyê nûkirina hilbijartinan bixwazin. Di serî de dewletên Ewropa yên xwe wekî nûnerên demokrasiyê dibînin û alîkariyeke berbiçav didin sazûmana Baas a Sûriyê, ger bi rastî demokrasîxwaz in û ji mafên gelan re rêzdar in, divê van hilbijartinan nepejirînin û bi meclîsa di encama van hilbijartinan de were sazkirin re peywendiyan daneynin. Li şûna vê, divê hilbijartin di bin çavdêriya endamên Netewên Yekbûyî de, bi tevlêbûneke azad a gelê kurd ji nû ve were çêkirin û li ser sindoqan ji dengdayîna gelê kurd re ti astengî neyên derxistin, geflêxwarin neyên kirin û ji aliyê kurtêlxwarên dewletê lîsteyên tarî dernexînin pêş û dengên sexte neyên bikaranîn. Aliyê kurd îdîa (doz) dike ku di van hilbijartinan de aliyê Baas lîsteya tarî derxistiye pêş, dengên sexte avêtiye sindoqan, kesên kurd ên çûne dengên xwe bidin bi girtin û avêtina zîndanê tirsandine, gef li wana xwarine û zor dane wana ku dengên sazûmana Baas bikar bînin. Ev tev sedemên betalkirina hilbijartinan in. Saziyên navdewletî û navnetewî yên dadî (hiqûqî) divê li ser van binpêkirinan rawestin û ji dewleta Sûriyê nûkirina hilbijartinan bixwazin. Ger dewleta Sûriyê vê yekê nepejirîne, li hemberî sazûmana Baas pêkanîna kirdariyên (mueyyide) aborî û siyasî ji dewletên xwe bixwazin û bi vî awahî zor bidin sazûmana Baas ku xwe biguherîne û nikaribe bi fen û fûtan temenê xwe dirêj bike.

Sazî û dewletên vê helwestê li hemberî vê bêmafiya sazûmana Baas a Sûriyê şanî nedin, divê zanibin ku ew jî dibin hevparê kiryarên vê sazûmana paşverû û dîktatoryal. Di demên derbasbûyî de çawa ku destek û alîkarî dan sazûmana Baas a Iraqê û bûn hevparê qirkirina gelê kurd, divê ji vê serpêhatiya xwe ders derxistibin û bi encama peywendiyên xwe yên bi sazûmana Baas a Sûriyê re jî nekevin nava pratîkeke bûna hevparê qirkirina gelê kurd û binpêkirina mafên gelê kurd.

Hêviya me ew e ku her kes li hemberî encama hilbijartinên li Sûriyê di hefteya dawî ya meha Nîsanê de pêk hatin bi hişmendî tevbigerin, li hemberî binpêkirina mafên gelê kurd bê helwest nemînin û ji bo betalkirin û bi awayekî azad û demokratîk di bin çavdêriya Netewên Yekbûyî de, ji nû ve çêkirina hilbijartinan hemû hêz û giraniya xwe bikar bînin. Wê demê wê li Sûriyê jî dawî li sazûmanên dijdemokratîk û dîktatoryal were û ji vê yekê wê tevahiya gelên Sûriyê û pê re gelên Rojhilata Navîn û mirovahî qezenc bikin.

Hesen Huseyîn Denîz

çapkirin