‘AZADÎ’ Bila Navê Min Be!

 Hesen Huseyîn Denîz

Wê, di navbera çar dîwaran de

Bê hay û bayê xwe ji dinyê

Di şeveke têr şerqîna birûskan de

Bi girî û qarîn çavên xwe li dinyê vekirin

Ne tav dît; ne hîv û sitêrk

Ne şînatî, ne ajal û ne teyr û tilûr

Di cîhaneke spî û reş de

Di navbera sêzdeh jinan de cîhan nas kir

Keskahî di çavên dayika xwe de

Reşahî di libên zeytûnê de

Zer di porê xaltîka Evîndarê de

Sorahî di lêvên Xwişka Qumrî de fêr bû

Mêr, tenê li paş deriyê hesinî dît

Her bi tirs û xov lê nêrî

Ji ber ku li dayika wê dabû, bi darê di dest

Û bi potîna di lingan de

Peyva yekem li ser kaxezê nivîsî “AZADΔ bû;

Tevî ne tamandibû û nizanîbû çawa ye!

Danîbûn navê wê û

Peyivîbûn di guhê wê de

Digotin; “Em û Tu Kurd in!”

Gelo kurdbûn tiştekî çawa bû?

Digotin, “Em mirov in!”

Gelo çima yên li pey derî ne mirov bûn?

Germahî di sînga dayika xwe de

Hênkahî di şabûna meta Şaristan de

Nermahî di keziyên Gulîstan de

nas kir û mezin bû

Leyistika wê ya herî dizanîbû ‘xweveşartin’ bû

Ji mêrên li paş deriyê hesin

Ji sayê di dest wan de

Xwe di dawa dayika xwe de winda dikir

Nizanibû çima bi şev rondik dibarandin

Dayik, xwişk, xaltîk û metikên wê

Gelo çima ken qedexe bû li van ruyên sêvxelatî?

Ji bo çi cîhan tev bi dîwaran hatibû dorpêçkirin?

Meh derbas bûn, demsal û sal zîvirîn

Rojekê mêrên darbidest ketin hundir

Bi çepilê wê girtin û veqetandin

Ji dayik,xwişk, xaltîk û metikên wê!

Tenê qêrînek ma li ber çavên wê

Û rondikeke gindirî ser hinarka ruyê dayika wê

Sêzdeh awirên daliqandî li pey wê

Û odeyek têr bîranîn...

Derî li ber vebûn û li pey hatin girtin

Rondik digindirîn ji çavan

Lê nizanîbû ji ber çi

Dilşikestî û xemgînî dibû bi borandina hr deriyî

Carekê xwe li derveyî dîwaran û hesinan dît!

Mêrek li ber rawestiyayî bû

Bi bejneke bilind û çavên li ken

Digotin; “Gît, babanin Kucagina!”

Lê tênedigihişt vî zimanê biyanî

Heta ku mêrê bilind û çav li ken

Got: “Were himbêza bavê xwe!”

Gelo ‘bav’ çi tişt bû?

Bi tirs gavên xwe avêtin ji destê Mêrê li pey derî

ber bi mêrê bilindî çav li ken ve

Bi sedan raman li hev diketin di mejiyê we yê biçûk de

Dixwest bav ne mêr ba û ne şibiya yê li pey derî!

Mêrê bilindî çav li ken

Bi destê wê girt û hilgirt himbêza xwe

Ramûsanek danî ser porên wê

Yên dayika wê bi heft keziyan hûnandî

Bi tîrêjên rojê re rû bi rû hat bi carekê re,

Dema deriyê dawî û mêrê li pey derî

Tev li pey xwe hiştin

Bi dayika xwe û xwişk, xaltîk û metikên xwe ve

Bi pêş de diçû

Lê awirên wê her li pey mabûn

Digot, zilamê bilind: “Jiyaneke nû li ber te ye!”

Gelo jiyan tişteke çawa bû?

Xanî dîtin; ji hesinan û dimeşiyan!

Mêr û jin dîtin; li kêleka hev û dibeziyan

Dar û ber dîtin; têr pelçîm û dihejiyan

Gelo çima ev li odeya dayika wê tinebûn?

Roj derbas bûn; meh, demsal û sal...

Fêrî cîhaneke nû bû bi xwendin û dîtin

Evîn nas kir, hezkirin û azadî

Lê her dilê wê dîl mabû li gel sêzdeh dayikên wê

Rojekê berê xwe da warê dîwar û deriyan

Êdî neditrsiya ji mêrê li pey deriyan

Dema yek bi yek himbêz kir dayik, xwişk, xaltîk û metikên xwe

Digot: “Ezê diyarî we bikim, peyva yekem fêr bûm ji we!”

Careke din kesekî nedît

Keça di navbera çar dîwaran de li cîhanê nêriye

Dayika wê her bi lêvkenî ew bi bîr dianî

Û digotin, ‘Bijî jê re!’ xwişk, xaltîk û metikên wê!

Li ser bîranîna keçeke di salên cûntaya 12ê Îlonê de, di zindana Amedê de jidayik bû û bi salan, bê ku ruyê tavê bibîne di qawîşa jinan de mezin bû.

Hesen Huseyîn Denîz

çapkirin