BI ÇAVEKÎ DIN BAÞÛR

 

 HESEN HUSEYÎN DENÎZ

 

 

Baþûrê Kurdistanê; hêviya sedsalên di nava agir û tofanan de! Pevçûnên bê dawî. Xwîna bûye lehî. Li ber her darekê cendekek; li kêleka her berekî hestiyêk; li ser her buhista xakê çengek xwîna ava jiyanê! Jiyaneke nû! Jiyaneke ji bo kurdan. Jiyaneke bi kurdî! Jiyaneke ku careke din Halepçe neyên jiyandin!

Baþûr ber bi vejînekê ve dimeþe; li her alî birînên xwe dipêçe! Ji þerê sedsalan nû derketiye. Ji aliyekî ve westiyaye; ji aliyekî ve kun kunî bûye laþê wê; ji aliyekî ve tar û mar bûye xaka wê. Gund hatine wêrankirin; daristan hatine sotin; malbat hatine parçekirin; mirov hatine koçberkirin! Zarok bê dê û bav; bav bê kur û keç, dayik bê zarok hiþtine; kerr li korê kurdan sekinandine! Hinek bi lingekî hiþtine; hinek bi destekî; hinek bi çavekî!

Baþûr xwe nû dike; ji her alî ve. Penaber vedigerin ser xaka xwe; li gundê xwe dicivin! Di cihê bombe û napalman de darên fêkî û kulîlkan diçînin; avahiyan bilind dikin; jiyanê ji nû ve diafirînin.

Zarokek li gora dapîr û bapîrên xwe digere, li kolanên gund û bajarên herifî, yên di êrîþên hewayî de! Zarok mezin bûye; hatiye temenê dê û bavê xwe yên di têkoþînê de hatibûn gulebarandin.

Xak xwe nû dike. Daristanên çiyê ji nû ve kat û þaxên xwe dirêj dikin. Ji þewata her sal ber bi zindîbûna hersal ve diçin. Hê bejna wan kin e; lê belê rengê wan kesk diterise; dizanin ku êdî agir wê bi ser wan de nebare. Li ber bayê Tebaxê nazdar nazdar direqisin êdî!

Mekîneyên wekî devê hûtan girs û fireh gep bi gep axê vedijenin. Rêkan durist dikin, avahiyan saz dikin, cokan vedikin, jiyanê ber bi jînbûnê ve dibin. Li her alî wekî rêzemoriyan mirov di nava liv û tevgerê de ne. Ev aliyekî Baþûr e. Baþûr a xwe nû dike. Baþûra bi vejînê hildibe!

Pirsgirêkên Baþûr hê hene. Lê hê nû ji bin kêr û xincerên neyaran filitiye! Hê xwîna ji bedena wê tê ziwa nebûye. Hê birînên laþê wê nekewiyane. Û hê neyaran dev jê bernedane. Ji her alî ve wekî gurên har li derûdorê dizîvirin ku lawaziyekê tê de bibînin û êrîþî ser cendekê wê bikin.

Pirsgirêka herî bingehîn a Baþûr îroj afirandina aboriyeke serbixwe ye. Niha birînên xwe yên ji þer girtiye dipêçe. Ger bi pêçana birînan re dest biavêje aboriyê wê serkeftina xwe domdar bike. Li her alî xakên beyar dirêj dibin û di bin vê xakê de þetên avê diherikin! Avê derxîne ser ruyê erdê û Baþûr bigihîne þînatiyê. Bila mil bi mil rêz bibin bexçeyên fêkî û sewze, dar û deviyên li ber xwe dan.

Bi rastî berxwedana deviyên Kurdistanê hêjayê nivîsîna destanekê ye ku ji ya Gilgamêþ binavûdengtir be. Bi sedê salan, her sal di havîn û payizê de, ji aliyê neyaran ve tên sotin lê ew her bihar ji nû ve zîl didin, jiyanê diafirînin! Mirovan Kurdistan terikandin, lê ew li cihê xwe man. Bi rehên xwe kevir qeliþandin, xwe dirêjî kûrahiya xakê kirin û xwe jê bernedan, berba nebûn. Deviyên Kurdistanê heq kirine ku tov û derxên wan li ser her buhist xaka welêt were çandin û Kurdistan tev bibe dar û devî. Bila vê bihara pêþiya me li Baþûr kampanyayeke pîrozkirina berxwedana deviyên Kurdistanê were lidarxistin. Bila li ser bîranîna berxwedana deviyan her mirovekî/e Kurdistanî derxeke deviyê li cihekî beyar biçîne, av bide û bide jiyandin! Deviyên Kurdistanê ev yek bi berxwedana xwe heq kirine.

Me di germahiya Tebaxê de, lêgerînek li ser xaka Baþûr kir; Silêmanî, Hewlêr, Þeqlawa, Dihok, Zaxo, Amediye, Þeladizê…Avaþîn! Newala di navbera Çiyayê Garê û Metînan de… Kela Sadam li serê pozê Garê, kela keça wî jî li qûntara Metîna… Niha her du jî kavil bûne!

Li Baþûr bêhna azadiyê tê pozê mirov. Dema mirov çav li alên Kurdistanê yên berba dibin dikeve wêr û hêviya kurdinî hil dibe. Dema nivîsên Kurdî li ser dikanan, li kolan û cadeyan dixwîne dilhênikî dibe. Bi salan e çavên me fêrî zimanên biyaniyan bûne. Navê bajaran bi tirkî, erebî yan farisî bûn. Niha li Baþûr êdî bi kurdî ne. Hê di vî warî de kêmahî hene. Dema tu nêzî Zaxo dibî, mirov carcaran þaþ dike bê bajarekî Tirkiyê ye yan bajarekî Kurdistanê ye! Ji ber ku gelek nav û lewhayên bi tirkî hene. Lê wê roj bi roj ew jî cihên xwe ji kurdî re bihêlin. Kurdî wekî lehiya bigre ser xakê, wê hemû hebûnên biyanî bide ber xwe û xwe li cihê wan bi cih bike. Ev pêwîstî û grîngiyeke netewî ye. Kurd êdî li nirxên xwe xwedî derdikevin û ji vê yekê ne ditirsin wekî berê, ne jî didin þermê! Bi zimanê xwe, çanda xwe helbet wê serbilind bin. Wê nijadperestiyê wekî tirk, ereb û farisan nekin; lê wê nehêlin ku ew kurdan bihilînin jî.

Bi vê rewþa xwe ya nûavabûnê jî demokrasî û xweþbîniya li nava kurdan heye, di nava yek dewletên din ên dagirkerên Kurdistanê de nîne. Mirov li hemberî mafên hev rêzdar in. Kes diziya kesî nake, kes çav bernade mal û namûsa kesî, kes elaqa xwe bi cil û bergên kesî nayne. Her yek ji aliyekî ve di pêçana birînan de û di afirandina jiyana nû de dixwaze bibe kevirekî avahiya Kurdistanê…

Baþûr roj bi roj mezin dibe. Baþûr roj bi roj bi hêz dibe. Baþûr roj bi roj derdikeve ber çavên neyaran! Neyar tev li derûdorê civiyane û çav berdane xeml û rewþa wê. Pêwîstiya Baþûr bi hevkariyê heye. Ger Baþûr xwe tenê bihêle, wê neyar destdirêjiyê li ser bikin. Divê Baþûr dest bide Bakur, Rojhilat û Rojava. Baþûr bi hevkarî û hevalbendiya her sê xwiþkûbirayên xwe divê xwe bi hêz bike; ji parîbûn û gepbûnê bike nanekî yekpar ku kesek nikaribe daqurtîne, li ser hesaban bike!

Xwezaya Baþûr têrav e ku bi geliyên xwe yên kûr, bi newalên xwe yên fireh, bi dar û berên xwe yên berhemdar gulek ji hîlala zêrîn e. Li Çemêco ya di qûntara çiyayê Garê de ku ji geliyê Kinyanîþ diherike tê Baþûr, em li ber zelaliya ava wê rûniþtin. Me li ber sûlava aþê tehînê wêne kiþand; li ber ava zelal bi têkoþerên azadiyê re sihbet kir; goristana navendî ya hê nû saz dikin ziyaret kir.

Me li Kela Amediyê temaþe kir. Dîrokeke ji dema serfiraziya kurdan heta roja me tê wiha serbilind li pêþberî mirov radiweste. Dihok xwe sipartiye berpal û nizarên çiyan. Dema mirov derdikeve ser gola wê bajar tev di kefa destê mirov de diterise. Li Silêmanî me ji Çiyayê Ezmîrê temaþeyî,  deþta bê ser û ber kir. Em hatin serdana peykerê þehîd Zekiye Alkan. Em di ber daristanên ku xwendevanên zankoya Koya çandine re derbas bûn. Bêhna darên çam bi ser me de fûriyan. Malbatên kurd derketibûn seyranê; li bin darên ku berê kozikên têkoþeran bûn de, niha dîlan digirtin, kêfxweþî dijiyan…

Kerkûk, dilê Kurdistanê; di destê neyaran de hê dinaliya. Li her derê cendekên mekîneyên hatine teqandin, dîwarên hatine hilweþandin, awirên bi tirs û xov ên li hêviya nediyariyên di her bêhnê û her kêliyê de... neyar dixwain dilê welatê me hilqetînin ku Kurdistan bê dil bimîne! Kela Kerkûkê di navenda bajêr de bi hemû êþ û giraniya ji dîrokêhilgirtiye, li hêviya rojên azad serbilind radiweste...

Hewlêr bi germahiya xwe em pêþwazî kirin! Baþ e ku park lê tên duristkirin; li nava kolanan  birkên avê saz dikin. Kela wê jî vala kirine, di demeke nêz de ku dest bi restorekirinê bikin wê Hewlêr xweþiktir bibe…

Di vê gerê de me nexwest em kêmasiyên Baþûr bibînin. Ka bila birînên xwe bipêçe, hinekî bi ser xwe were; dibe ku ew bi xwe kêmasiyên xwe bibîne û rake.

HESEN HUSEYÎN DENÎZ

 

 

 

 

 

çapkirin

copyright © 2002-2006 info@pen-kurd.org