CAREKE DIN MIJARA OPERASYONÊ

 Hesen Huseyîn Denîz

Ji rojeva Tirkiyê hîn mijara operasyona li ser Başûrê Kurdistanê derneketiye. Hilbijartinên pêşdem çêbûn û zelaliya di warê siyasetê de derket holê. Tevî hewildanên serokartêşê Tirk Buyukanit, pêla nijadperest bi ser neket û berûvajî, hêzên dijberî artêşê xurt bûn. Serkeftina AKPê ji vî alî ve tê wateya nepejirandina polîtîka û daxwazên artêşa tirk. Fermandarên artêşa tirk bi destdirêjiya pêvajoya hilbijartinan dixwestin partiya nijadperest a MHP û partiya xiyanet li çepgiriyê kiriye CHP bi serkevin. Lê gel ev yek nepejirand û dîsa di kesayeta Tayip Erdogan de dengên xwe da AKPê.

Ji aliyê gelê Tirkiyê ve dengdayîna AKPê tê wateya berdewamiya aramiyê. Gel dizane ku CHP û MHP werin ser darê, wê Tirkiyê bi ber nediyariyekê, bi ber şer û pevçûneke navxweyî û bi ber lehiyeke nijadperestiyê ve bibin. CHP di bin seroktiya Denîz Baykal de ji xeta çepgirî vegeriyaye ser xeta rastgiriya tûj û ji bo vê êdî ji partiyeke nijadperest a tirkan ti ferqiya xwe nemaye.

Bê guman AKP wekî partiyeke sazûmanê, di demeke kin de pirsgirêkên bingehîn ên Tirkiyê çareser nake; lê herî kêm pirsgirêkên hene kûrtir û aloztir jî nake. Gel, ji şer û pevçûnan û ji pirsgirêkên aborî û bêkarmayînê westiyaye. Gel aramiyê, dewlemendiyê, aştî û tenduristiyê dixwaze. Li gorî vê jî partiya herî nêz a bikaribe bibe bersiv AKPê dibîne û ji bo vê dengê xwe da AKPê.

AKP ger bi hişmendî tevbigere wê vê hilbijareya gel bibîne û li gorî wê, çareserkirina pirsgirêkên bingehîn ên Tirkiyê hilgire rojeva xwe ku di serê vana de jî pirsgirêka kurd tê. Ger AKP di çareserkirina pirsgirêka kurd de xwe xwedî weyn bibîne, wê bikaribe di dîroka Tirkiyê de bibe xwediyê cihekî taybet û şiyandariyeke domdar. Na ku AKP xwe di çareserkirina pirsgirêka kurd de dûr bigre, bi siyaseta înkarî û tinekariyê nêz bibe, nagihêje salek-du salan wê Tirkiyê careke din ber bi hilbijartinên pêşdem ve biçe.

Ji bo vê divê pirsgirêka dagirkirina Kurdistanê bi tevahî ji rojeva xwe derxîne û ji hebûna gelê kurd re rêzdar be. Bi hêza xwe ya leşkerî dagirkirina li Bakurê Kurdistanê pêk aniye, divê ji holê rake. Li deverên Şirnex, Colemêrg, Sêrt ku wekî herêma ewlehiyê bi nav kiriye, dagirkirina pêk aniye divê bi dawî bike. Leşkerên komî vê herêmê kiriye û wekî hêzeke geflêxwarina Başûrê Kurdistanê li ser sînor digre, divê paş de bikişîne. Astengkirina li pêşiya hukûmeta herêmê di gelek mijaran de û taybetî di mijara Kerkûkê de derdixe, divê ji holê rake û bi vê hukûmetê re bikeve nava diyalogeke hevpejirandinî.

Fermandar û rayedarên tirk, hukûmeta were damezirandin û di meha Tebaxê de leşkerên rutbeyên wan werin bilindkirin û erkên nû hilgirin ser xwe tev, divê hebûna kurd a li Başûr, a li meclîsa Tirkiyê, a li parçeyên din ên Kurdistanê bikaribin bipejirînin û daqurtînin. Ew polîtîkaya ku ‘li ser kîjan ruyê xaka cîhanê pêşketineke kurdî hebe li dij derkeve û pêşî lê bigre’ êdî îflas kiriye û divê dev jê berde. Siyaseta înkar û îmhayê li ber pêşketina Tirkiyê tenê astengiyan derdixe û wê paş de dikişîne.

Di vî bingehî de pêwîst e mijara operasyona li ser Başûrê Kurdistanê bi tevahî ji holê were rakirin û ji rojevê were derxistin. Tirkiye divê bi cînarên xwe re ne li ser dagirkirina Kurdistanê, li ser pejirandin û azadkirina Kurdistanê bide û bistîne.

Na ku Tirkiye di siyaseta xwe ya heta îroj didomîne de, di vê pêvajoya nû de jî bi heter (israr) tevbigere, wê di gelek aliyan de têk biçe. Artêşa Tirk ger bixwaze bikeve Başûr, wê sedî sed têk biçe. Ji xwe ji niha ve li hemberî gerîlayên azadiyê têkçûnekê dijî. Ger vê têkçûna dijî bixwaze li Başûr kûrtir bike, fermo dikare derbasî milê din ê sînor bibe.

Ketin û neketina Başûr ji îroj û pê de wê bibe pîvaneke nêzîkbûna çareserkirina pirsgirêka kurd. Ger hukûmeta nû were damezirandin biryara ketina Başûr bide û artêşa tirk tixûb derbas bike; wê di navbera aliyê kurd û aliyê tirk de şerê heye bigihêje qonaxeke şerê navxweyî û herêmî ku ne tirk dikarin sukra xwe bi hêsanî jê rizgar bikin, ne jî kurd. Lê divê were zanîn ku di vî şerî de tiştekî aliyê kurd winda bike wê tinebe, bes gelek tiştên aliyê tirk winda bike wê hebin. Ketina Başûr a artêşa tirk, bi têkçûna xwe re wê ketina hukûmetê, hilweşîna otorîteya artêşê û îflaskirina aboriya wê bi xwe re bîne. Ger artêşa tirk bikeve Başûr, derxistina artêşa Tirk a ji Başûr, wê bibe destpêka damezirandina dewleta Kurdistanê û yekîtiya mezin a di navbera parçeyên Kurdistanê de. Artêşa tirk a li Başûr têk biçe, wê wekî berê nikaribe li Bakur jî hebûna xwe bidomîne û dibe ku bi pêleke kurdînî û lêdana xurt a têkoşerên azadiyê re, di Enqereyê re derkeve!

Artêşa Tirk wê di Başûr de ti caran bi ser nekeve. Dîsa artêşa tirk a bikeve Başûr, careke din wê bi xwesteka xwe nikaribe derkeve. Yanê wekî di salên berê de tevgera ‘bikeve û derkeve’ wê nikaribe bimeşîne. Di salên borî de, li dijî komên gerîlan operasyonên şopandin û tinekirinê li dar dixist. Vê carê rewş vê yekê diborîne. Gefa li ser Tirkiyê ne tenê komên gerîlan in. Gefa herî mezin bicihbûna gerîlan a li çiyayên Başûrê Kurdistanê, hevgirtina partiyên Başûr û Bakur ên Kurdistanê û damezirandina dewleteke gumanî ya Kurd e. Ev her sê mijar dike ku Tirkiyê ya hebûna kurd bipejirîne û bi kurdan re li ser maseya aştiyê rûnê, yan jî di şerekî encama wê nediyar de xwe biceribîne.

Êdî aliyê tirk wê bi hukûmeta nû vê biryarê bide. Di serî de Amerîka, hêzên Başûrî û artêşa tirk bi xwe dizanin ku li hemberî gerîlan di çiyayên Kurdistanê de serkeftina dawî nikarin bi dest xwe bixin. Dibe ku ji bo demekê darbe li gerîla bidin, gerîlan lawaz bixin, lê nikarin bi tevahî tine bikin û her dem derfet heye ku gerîla di demeke nû de vegere ser hêza xwe û xwe nûtir û bihêztir bike. Ger ev hêz tev xwe bikin yek û bi ser gerîlan de werin û ji bo demekê gerîla di çiyayekî de (mînak di Qendîlê de) tengav bikin û jê derxînin jî, ji ber ku wê nikaribin vî çiyayî gav bi gav di dest xwe de bigrin, di demeke kin de wê gerîla tê de dîsa xwe bi cih bike. Û ji aliyekî ve pirsgirêk ne hebûn û tinebûna gerîlan a li Qendîl e. Gerîla ji Qendîl bigir, heta çiyayên Botan, Zagros, Mêrdîn, Dêrsim, Amed, Çewlîk, Sason, Amanos, Toros û her devera Kurdistanê heye. Tinekirina gerîlayên li van deran tevan ne bi mefer e (ne mumkun e). Wekî din gerîla ne ji kesên li serê çiyê dimînin pêk tê. Gerîlan niha ji Mêrdîn het Stenbolê, ji Colemêrg heta Izmîrê, ji Wan heta Mêrsînê, ji Amed heta Enqerê di nava dilê Tirkan de li kolanan diqêrin û banga azadî, demokrasî û rizgariyê bilind dikin.

Wê demê operasyona derveyî sînoran ji niha ve mirov dikare wekî liv û tevgereke têkçûyî bibîne. Ji xwe kî çi dibêje bila bêje; xwestina artêşa tirk a lidarxistina operasyoneke li ser Qendîlê, ne tenê bi armanca darbeyekê li PKKê bixe ye; ji vê zêdetir ji bo dagirkirina Başûr û têkbirina deskeftiyên li vê derê ye. Vê yekê partiyên li Başûr desthilat in jî baş dizanin û ji bo vê rê nadin ku artêşa tirk bimeşe ser Qendîlê. Baş dizanin ku artêşa tirk bi destûra wan sînor derbas bike, careke din bi bergera wan jî be paş de venakişe. Wê demê divê artêşa tirk bi şer derxînin. Wê çima ji aloziyeke wiha re bi destê xwe rê vekin?

Ji bo vê hukûmeta nû were damezirandin, zû bi zû wê dagirkirina Başûr ango operasyona derveyî sînor hilnegre rojeva xwe. Di vê mijarê de li hemberî MHP û artêşê, divê li ber xwe bide. Ev jî bi nasîn û pejirandina pirsgirêka kurd û rojevîkirina rêkên çareseriyê dibe. Wekî din bi bilêvkirina, “Yek dewlet, yek netew, yek al, yek ziman” wê nikare bi serkeve û ji binkeftinê jî nikaribe xwe rizgar bike!

Hesen Huseyîn Denîz

çapkirin