- Serphat -
 
roka Ehmed Axay Mil
 
 
Hesen Huseyin Deniz

 

 
 
Rojek dema Ehmed Axa ji mizgefta Amed derdikeve, qjewja zarokek dibihse. Disekine li derdora xwe dinre ku ka kes p mijl dibe yan na. Guh xwe didey, dinre zarok digr l kes li ber nne. Ehmed Axa zarok radike bi xwe re dibe. Dibje, ji xwe ti zarokn min nnin. Ez v ji xwe re bibim. Bila wek zarokek min be, ez ji xwe re xwed bikim mezin bikim.
Ehmed Axa zarok radike bi xwe re dibe. Dema t mal, ji jina xwe re j dibje:
- Xanm, hal mesela v zarok ev e. Min li ber deriy mizgeft dtiye. B kes b xwed ye. Ez j fikirm, min got, ji xwe ti zarokn min nabin, ez v bnim. Bila wek zarokek me be, eme wiha mezin bikin. Ez di bext te de, heta ku imr v zarok hebe y te hebe, bila nizanibe ku ne kur me ye!
Xanm j pir kfxwe dibe ji Ehmed Axa re dibje:
- Ez wek zarokek xwe y rast j hez bikim mezin bikim. Heta ez sax bim, ti caran p nadim xuyakirin ku ne dayika w me.
Bi v reng zarok li cem wana dimne.
Li gor kevneopiyn w dem, heta zarok hinek taybetmendiyn w diyar nebin - bi i mijl dibe, myla w li ser i ye, ji i hez dike, i kar dike, zde li ku der disekine li gor van pvanan heta taybetmendiyen w/w hinek diyar nebin - nav l nakin.
Pit end salek di navber re derbas dibe, d rojek dixwazin nav li zarok bikin. Ehmed Axa rspiyn er, maliyn xwe cnaran kom dike, dibje:
- Ev zarok, tita her j hez dike i ye ku li w gor em navek l bikin?
Herkes nrna xwe dibje nrna tevan di xalek de kom dibe. Dibjin:
- Dema prekan li ser sl nan dikirin ev zarok herdem di li ber sl rdinit. Tita her zde kyfa w j re dihat, rawestina li ber sl b.
Bi v reng nav zarok dikin Bersl.
 
***
 
 
  
Pit demek, rojek ji aliy Dewleta Osmanl ve nameyek ji Ehmed Axa re t. Dibje;
- Ehmed Axa, er me derketiye. Div yan tu wer lekertiy, yan j ji bedla xwe ve, ji era xwe pnc sed zilam rbik lekertiy.
Ehmed Axa difikire, gelo dikare i bike!? Ger ew bie, w er b serok bimne. Ger ew nee, w awa pnc sed zilaman ji bo xwe rbike! Radibe, rspiyn er kom dike, nameya ji Dewleta Osmanl hatiye, ji wana re dixwne raya wana dixwaze, ji wana re dibje:
- Biryara min nrna min ew e ku ez biim lekertiy, l berya ez biim, min xwest nrna we bigrim ka gelo hn di v derbar de i dibjin.
Rsp tev dibjin:
- Ehmed Axa, em tev amade ne ku ji bedla te ve pnc sed xortn xwe rbikin lekertiy bes tu ji ser era me nee, li v der bimne. Ji ber ku tu bi, Era Milan, ev dadmendiya w, ev dewlemendiya we, ev xweiya w tev w bi te re bn w tev winda bibin. Ji ber v yek, em amade ne ji bedla te ve pnc sed zilaman rbikin.
Ehmed Axa dibje:
- Nabe! Ez j mirovek im. Dayikeke min j heye. Her iqas ez serok er j bim, l baweriya min bi er heye ku bikaribe van nirxan biparze. Ji bedla ku dayika pnc sed kes bigr, bila dayika min bigr maf min nne ez pnc sed kes ji bedla xwe ten rbikim lekertiy.
Rsp dikin nakin, Ehmed Axa ji ser gotina xwe venagere. Amadekariyn xwe dike ku bie lekertiy. Ji rspiyn xwe ji era xwe re dibje:
- Gel rspiyan, gel er, va ez diim lekertiya Osmaniyan. n heye, dibe ku veger tinebe. Ji ber v yek heta ku ez vegerim, - ger ez venegerim j - Bersl Beg, delalk ber dil min, malxoy mala min, Axay er ye. We iqas ji min hez dikir, hn iqas bi min ve girday bn we her gotinn min pk diann, ez v tit ji bo we Bersl Beg j dixwazim. Ez dixwazim ku hn yek gotina w nekin dudu. Hn bizanibin ku ew delalk li ber dil min e. Malxoy mala min yek ten ye. Her tit min ew e. Ji bo v yek hn w neknin we awa xatir min digirt, ez dixwazim hn xatir Bersl Beg, delalk li ber dil min j wiha bigrin.
Pit re Ehmed Axa dikeve ser r, die lekertiy. Dema Ehmed Axa die lekertiy, wek rspiyan j gotiye, roj bi roj rewa Era Milan xera dibe.
Bersl Beg dizane d bav w ye er tev bi w maye. Ser w i l dide w pk tne dil w i dixwaze, w bi ser er dike. Ne guh dide rspiyan, ne bi wana diwire, ne xwestekn er dide ber avan, ti tit nake. Li gor kyfa xwe; yan bi ciwann er re ji xwe re dileyize, yan die nr, yan di mal de dema xwe diborne, yan j xerabiyn cuda cuda dike.
Ma Era Milan dikare i bike? Soz dane Ehmed Axa ku heta ew were, Bersl Beg i bje, w bi ya w bikin. Ji ber v yek ti tit li hember Bersl Beg nakin sebir dikin ku rojek Ehmed Axa ji lekertiy bizvire, careke din hefsar Era Milan bixe dest xwe er bi r ve bibe.
 
***
 
 
Rojek xeberek t, xebereke re ku bi ser kesek de ney. Xebera Ehmed Axa ya mirina w t. Dibjin; Ehmed Axa di er Osmaniyan de birndar bye miriye!
Dema ev xeber t, Era Milan tev dikeve niy mad li wana namne, nizanin i bikin. Herkes di maln xwe de yan digrn, an j hviyn wana ji bin ve diikn. Di nava wana de y kyfxwe xuya dike, yek ten heye; ew j Bersl Beg e. Bersl Beg dema xebera bav xwe dibihse, d dizane ku axat tev ji w re maye, zordariya xwe titn xwe yn ne ba du qat dike. Dest diavje keikn er, li ciwann wana dixe, zordariyn cuda cuda li ser wana pk tne, heqaret li rspiyn xwe dike. Yan wiha dike ku Era Milan d nikare diyax bike. Wiha li er t ku er feqr dibe. Herdem ern din tn ter talann wana radikin kes nikare l xwed derkeve. Herdem di bin zordariya Bersl Beg xulamn w de dimnin. Yan Era Milan wiha l t ku rewa w pir xerab dibe.
Rojek Bersl Beg ferman dide ku hem ciwann er derkevin, ji bo kon ax daran kom bikin. Ciwan tev diin daran berhev dikin tnin li derxan (li meydan) datnin. Pit re Bersl Beg die li daran dinre, dibje:
- ima darn we km in.
Xwe bi wana de aciz dike gotina xwe wiha didomne:
- Ma hn end kes bn? Qey ciwann erek tev dikarin ten evqase dar bnin? Ka dervey we kes nebe daran maye? Ciwan hn ten ne?
Ciwan bersiv didin Bersl Beg dibjin:
- Bel Axay me, yn ivan li ber pez in, yn kar wana hene li ser kar xwe ne, yn vala di ere de em ten ne. Em j li vir in.
Bersl Beg dsa dipirse, dibje:
- Ma dervey we kes li mal nemaye?
Ciwan dibjin:
- Axay me, kur pr ten li mal maye; ew j nexwe b, nikarb bihata, ji ber w bi me re nehat. Wek din ciwann din tev hatine.
Bersl Beg hrs dibe dibje:
- awa kur pr nay? awa gotina Axay xwe pk nayne? Ka biin bang l bikin!
Ciwan diin bang li kur pr dikin. Pr derdikeve ber der ji ciwanan re dibje:
- Biin ji Axay min re bjin, ji Beg min re bjin, kur min roj nexwe e. Bila Axa roj li me bibore. Sib ku kur min rehet b, ez kur xwe em biin huzra ax. L roj kur min nikare ji nava nivnan derkeve, bila bibexne.
Ciwan dizvirin, tn ji Bersl Beg re dibjin:
- Axay me hal meseleya pr kur w ev e. Kur pr pir nexwe b. Nikare were. Pr j ev tit gotine.
Bersl Beg bi ser ciwanan de hil dibe li wana dide, dibje:
- Biin ji w pr re bjin bila ew kur xwe z werin v der, yan na ez dizanim ez i p bikim! ar-pncek ji we biin w li ser mil xwe bikin werin!
Ciwan careke din diin mala pr, teq teq li der didin dibjin:
- Pr, hal mesele ev e; Axa gotiye v car bila pr bi xwe j were.
Ciwan diin kur pr y nexwe li ser mil xwe dikin tnin ber Axa. Pr j t awa dighje ber ax, xwe diavje dest lingn w dibje:
- Axa y min me bibexne. Kur min nexwe b, me nikarb werin.
Bersl Beg xwe bi pr de aciz dike, w dahf dide bi ser kur w de dimee, dibje:
- ima dema ez bang li we dikim ku hn werin daran kom bikin an karek din bikin, hn xwe sist dikin. Bila tu ji alem re bib nan mnak ku kesek din careke din wek te neke!
Bersl Beg ldaneke wiha li kur pr dike ku kurik ji ser hi xwe die. Pr j reben ma w i bike?! Digr, xwe diavje ber dest Ax, dibje:
- Axay min ez di bext te de, kur min ev ten ye. Ger ev j ji dest min bie, ez i bikim. Axay min bisekine, li min bixe, li kur min nexe!
Bersl Beg dibje:
- Ba e.
p re radibe li pr j dide.
Pr wiha aciz dibe; li rewa xwe dinre, li rewa kur xwe dinere, li rewa Era Milan dinre d xwe nagire, dibje:
- Bie kik ber dest nizanim k! Kes nizane dayika te k ye, bav te k ye? Ehmed Axa serok era me ye tu ji ber dev mizgeft aniye, li ser ser me daniye. Wek kur xwe li te nriye, tu bi qedr qiymet mezin kiriye, tu li ser ser era me daniye. Ji bo xatir w em evqas xerabiyn te diyax dikin d bie kik sw! Bie rheramo! Tu ji ku der hatib, careke din bie w der, dev ji era me berde!
Dema pr wiha dibje, er tev di cih xwe de diheje. Pr j dizane ku i kiriye, l d carek gotin ji dev derketiye.
Bersl Beg di cih de dev ji pr berdide bi hrs die mal, ji dayika xwe re dibje:
- Ka ji min re rast bje, ez kur we me yan na? Ehmed Axa bav min e yan na? Tu dayika min yan na?
Dayik dibje:
- Kur min raweste, tu kur me y. K ji te re i gotiye. Guh nede gotinn kesek. Dixwazin fitne fesadiy bikin.
Bersl Beg dibje:
- Na! Yan t rast bibj yan j...
dest xwe dixe qirika dayika xwe w bi ber dwr ve didahfne, dibeje:
- Z ya t rast biaxiv yan j ez te li v der bixeniqnim!
Dayik pwst dimne, rastiy tne ser ziman dibje:
- Rast e tu ne kur me y. Ehmed Axa tu ji ber mizgeft aniye. L ma i ferq heye? Heta niha wek kur xwe me li te nriye. Me wiqas qedr qiymet daye te. Ma heta niha te cudahiyek dtiye? Na! Tu j wek bav xwe serok er y, wek kur Ehmed Axa y. Qedr qiymet te heye.
Bersl Beg dibje:
- Na, ez nan bidim b ez k me!?
Pit v byer Bersl Beg jina Ehmed Axa ku wek kur xwe ew xwed kirib - li xwe mehr dike zordariya xwe ya li ser er zdetir dike. d wiha dike ku Era Milan bare dimne. Ma dikarin i bikin? Soz ji Ehmed Axa re dane, ji dest wana titek nay.
 
***
 
  
 
Rojek xulamek Ehmed Axa d diyax nake, ji preka xwe re dibje:
- Xanim, wele ez biim. Ez bawer nakim ku Ehmed Axa di lekertiy de miribe. Ji ber ku ez ervantiya w mrxastiya w dizanim. Kesek bikaribe Ehmed Axa biavje erd, heta niha min nedtiye ez bawer nakim hebe j. L ger Ehmed Axa miribe j, ez careke din venagerim nava Era Milan. Ez bi van kul derdn xwe d hew dikarim dare bikim. Ger titek bi min were j, bila li welat xerbiy were, batir e ku ez li v der bimnim.
Xulam ji jina xwe re wiha dibje l radibe die, li Ehmed Axa digere. Xulam die, die li k rast t dipirse ku Ehmed Axa serok Era Milan li ku der lekertiy dike i bi ser w hatiye.
Daw derdikeve hol ku mirina Ehmed Axa bi ait hatiye ji er re. Xulam cih w fr dibe die ber alayiya Ehmed Axa l dimne.
Ehmed Axa hing di er xwe de, di lekertiya xwe de di nzkbna xwe ya ji lekeran re de pket ye, bye fermandar alay. Ber j Axa ye, tecrubeya w ya rvebirin j j re dibe destekek. Bi v reng  Ehmed Axa ji aliy lekern xwe ve ji aliy herkes ve t hezkirin. awa ku ji aliy Era Milan ve dihat hezkirin, li wir j wiha b.
Xulam Ehmed Axa die ber dev deriy Alay ji nobedar re dibje:
- Hal meseleya min ev e; ez hatime Ehmed Axa bibnim, ez ji era w hatime, ez xulam w me.
Leker li rewa xulam dinrin ti watey nadin. L dsa j derbas hundir dibin xeber didin fermandar xwe. Ehmed Axa nav xulam pirs dike. Dema leker j re dibjin, kyfxwe dibe ji kon xwe derdikeve, dibje:
- W berdin, bila were.
Dema xulam digihje Ehmed Axa, xwe diavje dest w ma dike, w himz dike. Ehmed Axa j pir kyfxwe dibe ku pit end salan yek ji era xwe dtiye w xeberek ji era xwe bigire, ka b rewa wana i ye, ne i ye? Xulam j ewqas kyfxwe dibe ku d Ehmed Axa sax dtiye careke din ghitiye w. Ehmed Axa destpk rewa w pirs dike, pit re j rewa er pirs dike. Bi rz rewa rspiyan, rewa gundiyan, rewa mala xwe, rewa Bersl Beg tev pirs dike. Her car xulam dibje, Rewa wana ba e Axay min, ser xwe bera ber xwe dide.
Ehmed Axa tdighje ku derdek xulam heye li er hinek aloz hene. Ji bo w ji xulam re dibje:
- Ka ji min re rast bje, li er i heye, i nne? i qewimiye?
Xulam dsa dibje:
- i neqewimiye Axay min. Rewa er ba e. Ten me bihstib tu mir ye, ji bo w er b kyf b. Niha me bihst tu sax d em kyfxwe in. Ehmed Beg careke din rewa Bersl Beg pirs dike. Xulam dsa dibje, Ba e ser xwe berdide ber xwe. Ehmed Axa dsa gumanan dike r li xulam datne ku rastiy bje. Xulam dibje:
- Axay min, titek bi Bersl Beg nehatiye. Elhemd ji Xwed li ser hemd xwe ye, l rewa er ne ba e.
Daw xulam ta bi derziy vedike ji roja na w heta roj i li er qewimiye, Bersl Beg i bi ser wana kiriye, tev ji Ehmed Axa re dibje.
Dema Ehmed Axa van xeberan dibihse ji hrsan re dil w disekine dibje terp dikeve erd, kef bi ser dev w dikeve. Lekern Ehmed Axa dibjin qey xulam titek bi ser w aniye tev r ser w dikin, terp rep l didin. Ji alyek ve j bi Ehmed Axa ve mijl dibin. L heta Ehmed Axa bi ser hi xwe t, hal di xulam de nahlin.
Ehmed Axa bi ser hi xwe t, dibne ku xulam w di dest lekeran de perpit ye hal w ne ti hal e. Ji wana re dibje:
- Berdin! K ji we re gotiye l bidin? Berdin! Z!
Leker xulam berdidin Ehmed Axa bi ser lekeran de hil dibe, wana diqewitne, dibje:
- Biqeitin ji v der. Ma qey terbiya we nne ku hn li mvan min didin?
Ehmed Axa xulam w derbas kon w dibin gil gazindn xwe bi hev dikin. Daw Ehmed Axa dibje:
- Tu dsa vegere er xwe bdeng bike. Bila kes nizanibe ku ez sax im. Bila wek ber min mir bihesibnin. Demeke kurt maye ku ez teskera xwe bistnim vegerim mal. Dema ez hatim d ez dizanim b i ji w kik re bibjim.
Xulam dibje:
- Axay min, dema ez ji mal derketim, min gotib ku ez Ehmed Axa bi sax nebnim, ez careke din venagerim nava Era Milan bila Era Milan li min heram be. Ji bo v ku ez bizvirim w bizanibin tu sax .
Ehmed Axa dibje:
- Bie ji wana re bje, Min nikarb li welat xerbiy jiyan bikim. Heriqas Era Milan ketibe v hal, dsa j era min e, ez ji v xak me, ji v xwn me, ji v malbat me. Ji ber v yek xerb bhtir li zora min ez careke din vegeriyam mala xwe. Kes titek ji te re nabje.
Bi v reng xulam xatir xwe ji Ehmed Axa distne careke din dikeve ser r, ber xwe dide war er.
***
 
 
 
Ehmed Axa dema teskera w t, lekertiya xwe diqedne, amadekariyn xwe dike pit heft salan ber xwe dide welat xwe ku careke din bizvire era xwe. Di roja Ehmed Axa teskera xwe distne ku vegere mal de, lekerek w j derdikeve w ew j bie mal. Leker die cem Ehmed Axa dibje:
-Fermandar min, ev end sal in em bi hev re ne, me evqas er bi hev re kiriye, min ewqas mrxasiya te dtiye. Te ewqas ba qenc bi min re kiriye. Teskera me bi hev re derketiye. Ka berya tu bi mal, ez dixwazim tu wer mala me, end rojekan li cem me bimn, pit re bi ser rka xwe.
Ehmed Axa dibje:
- Na, kar min gelek e, li min lez e. Div ez z biim Era Milan. Ev end sal in min nedtiye. Ez Axayek im.
Leker dibje:
- Fermandar min ev end sal in tu li van deran , end rojan j ji bo xatir min bimne, ma w i bibe!
Dike nake, Ehmed Axa bernade. Leker j yek ji Yek Ermen ye, li Adiyaman rdin. Daw Ehmed Axa naxwaze w bikne, difikire, dibje, Ew j li ser rka min e, ez biim evek-du evan ji bo xatir w j bimnim ez biim, ma w i bibe! Ev heft sal in li van deran im, bila du-s rojan j ji bo kesek evqas ji min hez  dike re be. Ez ji bo xatir w j bimnim. Ji leker re dibje:
-Temam, ez bi te re werim.
Ber xwe didin Adiyaman diin, dighjin w der. Di dema ku Ehmed Axa digihje Adiyaman de, h ji dr ve dinre deng def zirn t. Toz ji erd radibe. Dlan ge bye, herkes t de xwe li erd dide. Leker dibje;
- Axay min ev daweta kea mr me ye. Ji bo v yek em biin nava dawet. Min xeber ji wana re rkirib, gotib Ehmed Axa yek wiha ye ji niha ve hazirtiyn te kirine.
Ehmed Axa dibje:
- Na! Ji bo dawetan nehatime v der. Kar min lez e. Ji bo xatir te hatime ku evek du evan bimnim biim. Ez naym dawetan.
Leker dibje:
- Nabe, div tu wer.
Daw Ehmed Axa pwst dimne die. W dibin ber koka Ermeniyan. Ber leker j ji wana re salox rkiriye, careke din bi wana dide naskirin ku Ehmed Axa serok Era Milan ye, kesek evqas mrxas e, di lekertiy de ewqas nan girtine, wek ran er dike, era w ewqas xuert e. Welhasil pesn Ehmed Axa dide, wiha l dike ku era w der j hem j hez dikin.
Mr Ermeniyan j wiha l dinre, bi rast j zilamek kamil, li ser xwe hinek mrxas xuya dike. Radibin cih w di dawet de di p de di navbera mirovn bi qedr qiymet de datnin xizmeta Ehmed Axa dikin, wiha  l dinrin. Ehmed Axa j li dawet temae dike.
Pit demek leker derdikeve pber gundiyan dibje:
- Gel cemaet, Ehmed Axa y Mil niha li v der mvan me ye. Em w dawet meydan dikin ku were ji me re end lskn Era Milan bileyize. Niha bi we re Ehmed Axa y Mil.
Ehmed Axa w awa wiha bike. Axayeke! Zilamek wiha mezin, kamil! W awa derkeve, li cihek mvandariy wiha bireqise! Him li gor xwe, him li gor kevneopiyn wir ba nabne. Lskn wana cuda ne. Niha bileyize j w i bikin ji lskn Era Milan?! Ji leker re dibje:
- Heyra ez naym. i heq min heye ez daweta we xera bikim, bi lskn xwe yn cuda.
L leker pir li ber dide pit re Mr Ermeniyan j derdikeve, dibje:
- Ehmed Axa ez di bext te de ku tu derkev, t erefek bid daweta me. Em j dixwazin lska we bibnin em p eref bigrin, p kyfxwe bibin.
Dema wiha dibje, Ehmed Axa d dikare i bike! Radibe dadikeve meydan, dest bi reqsa xwe dike. Dema dest bi reqsa xwe dike, def zirneya li ber ldixe, Ehmed Axa j direqise. Her Ehmed Axa direqise, herkes din dev ji govenda xwe berdidin li Ehmed Axa temae dikin. Def zirneyn li derdor end hebin, tev tn ber Ehmed Axa, hem pev re ji Ehmed Axa re l didin. Her ku ew l dixin, Ehmed Axa direqise her Ehmed Axa direqise, hemu cemaet matmay l temae dike, dibje Gelo ev i lsk i xwe ye. Ev zilama awa dikare wiha bileyize!? Herkes li Ehmed Axa dinre.
Bk, Meryem Xatn kea Mr Ermeniyan, dema av li Ehmed Axa lska w deikeve, hi w ji ser w die, bkaniya xwe ji br dike, die dikeve mil Ehmed Axa p re direqise.
Ya reb, dema her du tn cem hev, tu dibj qey ev her du dema hatine ruy diny, ji bo hev hatine. Ehmed Axa direqise Meryem Xatn li ber direqise. Ew direqise y din direqise. Her kes j li wana temae dike. Di dil her kes de, di av her kes de j, dibjin, Xwedayo ev iqas li hev hatine! L ma i bikin; Meryem Xatn niha bka yek din e Ehmed Axa j mvan wana ye!
Meryem Xatn, dest xwe di dest Ehmed Axa de ye, j re dibje:
- Ehmed Axa ger tu ev t min direvn were, ger tu ney, ez niha qrek bidim, te rezl bikim.
Ehmed Axa dibje:
- Meryem Xatn, bisekine, tu bk , awa b, ez awa te birevnim? Ez axayek im, namsek erefeke min heye. Ez awa hatime, w bjin, Wele Ehmed Axa serok Era Milan t bka alem direvne!
Meryem Xatn dibje:
- Na! Yan t soz bid ku var wer min birevn, yan j ez niha te rezl bikim! Tit niha ez bikim bjim sed qat xerabtir e ji revandina te. Dema tu birevn, W bjin ji hev hez kirine, revandiye! L ku niha ez qrek bidim, titek biavjim stuy te, w bjin Wele Ehmed axa hatiye daweta alem, dest diavje bka wana! Hn xerabtir e.
Ehmed Axa i bike, i neke? Ya rast, Ehmed Axa j dema Meryem Xatn dtiye, wek heyveke arderoj wiha li ber hatiye. Dil Ehmed Axa j ketiy ye, l ma i bike, mvan e axayeke, w awa birevne?
i bike, i neke; him difikirin him direqisin. Meryem Xatn srar dike, dibje, la t min birevn! Ehmed Axa pwst dimne, soz dide, dibje, Ez var werim te birevnim!
Ehmed Axa dev ji govend berdide, dawet xelas dibe. Her kes die mala xwe. Ehmed Axa j, Meryem Xatn her tit j re gotiye. Dema wexta w t, w i bike, awa bike, ta bi derz vekiriye.
var dema Ehmed Axa t Meryem Xatn birevne, Meryem Xatn ji ber ve xwe amade kiriye, hema xwe diavje ser hesp Ehmed Axa l didin, diin!
Diin, l Ehmed Axa di dil xwe de dibje, Eybe ku ez b xebera kesek l bixim, birevnim biim, nay qeblkirin nabe j! Disekine, xeber ji Mr Ermeniyan re rdike, dibje:
- Ez  Ehmed Axa me, min kea te revandiye, hal meseleya min ev e.
Li gor zagon kevneopiyn Ermeniyan, dibjin ku keikek ji yek hez bike yan yek ji keikek hez bike, i dibe bila bibe, Mr bi xwe j nikare v zagon xera bike li piya wana bibe asteng.
Ji bo v dibjin:
- Ma em dikarin i bikin. Zagona me ev e. Div em li gor zagonan nzk bibin. Em near in. Nikarin titek j bikin. Ne zor l bikin, ne l bidin, j bistnin, ji ber ku keik ji Ehmed Axa hez dike, Ehmed Axa j ji keik hez dike.
Bi v reng wiha dimnin, l pir li zora er die, pir li zora Mr j die. Dibje:
- awa dibe, hatine kea min di daweta min de revandine!?
Mala zava j v yek napejirne ji Mr re dibje:
- Ma ev w awa bibe?
Difikirin, nafikirin, gotina xwe dikin yek dibjin:
- Temam, li gor kevneopiyn me em nikarin li hember derkevin, l em hinek dek dolaban bikin.
Diin xeber didin Keey Ermeniyan, dibjin:
- Ger hatin cem te div tu mehra wana li hev nek! Ger tu v yek wiha bipejirn em tenekeyeke zr bidin te.
Kee dibje:
- Temam.
Ji ber ku Ehmed Axa musliman e div bie cem mele. Radibin yek rdikin cem mele dibjin:
- Mele, hal mesele ev e. Dema Ehmed Axa Meryem Xatn hatin ber te, ji wana re bje Mehra we li hev nabe! Te bkek di eva bkaniy de revandiye, ma awa dikarim mehra we bikim? ger tu wiha bj mehra wana li hev nek, em tenekeyeke zr bidin te.
Mele j dibje:
- Ser avan.
Diin cem Muft w j bi tenekeyeke zr qan  dikin. Muft j bi gotina ser seran ser avan dipejirne.
Bi v awah Mr ji Ehmed Axa re dibje:
- Ehmed Axa, hal mesele ev e. Te kea me j revandiye. Em nikarin titek bibjin, kevneopiyn me r nadin, ji ber ku kea me j ji te hez kiriye, bi te re hatiye te j j hez kiriye. L ez naxwazim ku nav derkeve, bjin Hatine kea Mr ji cem birine ne. Ez naxwazim gotinn wiha werin ser min. Ji bo v ez dixwazim tu kea min li v der li xwe mehr bik. De qe ne li hember alem ez rre nebim. Ji bo v yek j, ten dikarim bi v reng destr bidim te. Ger tu kea min li xwe mehr bik, d oxir be ji te re. Ma d ez i bikim. L heta tu kea min li xwe mehr nek, ez r nadim tu bi.
Ehmed Axa dibje:
- Temam. Ev ji bo min j ba b. Ji xwe ez j ji bo v nebm. Ez kea te li xwe mehr bikim.
Mr dibje:
- Kea min ber me dab yek p re zewic b. Div destpk em mehra w xera bikin.
Diin cem Kee. Kee dibje:
- awa b.  Bka yek roj, em awa mehra w xera bikin? Hn ti pirsgirk di navbera wana de derneketiye. Hn ti kes, ti zordar l nekiriye. Hn neye cem zilam xwe j. Di eva xwe de reviyaye. Nay qeblkirin!
Ji wir derdikevin. Keik dibje:
- Ehmed Axa tu musliman , ez dev ji ola xwe berdim. Ez j bibim musliman. Em biin cem mele, mehra xwe bikin biin.
Diin cem mele. Dibjin:
- Mele, hal mesele ev e. Ka me li hev mehr bike.
Mele dibje:
- Tobe, tobe! Ma ola pximber ne oleke ewqas sivik e ku bka evek, zilamek w birevne pit re were li xwe mehr bike. Wele ola me titek wiha napejirne. Ez nikarim mehra we bibirim.
Dibjin:
- Ya mele, awa nabe? Em ji hev hez dikin. Em her du dixwazin.
Mele dibje:
- Na wele, nabe! Ma bka yek roj w awa li yek din were mehrkirin?
Ji cem mele radibin, diin cem Muft dibjin:
- Ya Muft Mele mehra me nabire, qene tu areyek ji me re bibne, me li hev mehr bike.
Muft dibje:
- Tobe estaxfurulah! Ma ola muslimant awa ye? Mehra we li hev nabe.
Ehmed Axa tdighje ku titek di v meseley de heye, l ma dikare i bike? Titek ji dest w nay.
Mr lekern xwe rdike ser Ehmed Axa kea xwe j distne. Mr dibje:
- Mehra we li hev nabe. Ez kea xwe b mehr nadim nahlim gotinn ne ba wewrin ser min, bjin kea w hatiye revandinVaye mehra we li hev nabe, ji bo v ez nikarim kea xwe bidim te.
Meryem Xatn ji Ehmed Axa digre. Ehmed Axa l dixe, die li dervey bajr disekine. Her nav wana derketiye her kes p hisiyaye, Ehmed Axa dibje, d ez j by Meryem Xatn nakim.
Meryem Xatn j gotiye, Ehmed Axa ez j by te jiyan nakim!
Bi v awah dsa qewl dane hev. Ehmed Axa die li dervey bajr disekine. Ew j zrevanan datnin ser ser w, nahlin Meryem Xatn ji od derkeve.
***
 
 
Mr Ermeniyan biryar dide dibje:
- Ez kea xwe bidim yek wiha ku di nava tuxm Ermeniyan de kesek din ji w mekrohtir, bmerztir tunebe.
Ferman dide zilamn xwe, dibje:
- Bila hem ciwann seqet, lal, mekroh, i il eht hebin bila tev werin, li ber qesra min kom bibin.
Fermana Mr belav dibe. Di er de i kes mekroh hebe hem tn li ber qesra w kom dibin. Mr derdikeve, yek bi yek li wana temae dike, b ka kjan ji wana zde mekroh e, ku kea xwe bidey. Dawiy yek dibne. Her du avn w kor in. Dev w xwar e. Bvila w ikest ye lk j diherike. Guhn w wek aroxan in. Destn w seqet in lingn w xwarin ku nikare rast bimee. Bi kurtah yek wiha mekroh b ku ji bo mirov j re bje nsan e hezar ahid dihat xwestin.
Mr awa av l ket, got:
- Temam e. Bang li Meryem Xatn dike, dibje, Tu d ya v y!
ji berdestkn xwe re j dibje:
- Z bila def zirneyan li dar bixin ji Keey re j bjin, bila were mehra vana li hev bike.
Def zirne li dar didin. Kee t mehra Meyrem Xatn mirov t li hev dibire. Dawet xelas dibe, die. Meryem Xatn rasterast xeber ji Ehmed Axa re rdike, dibje:
- Ehmed Axa hal ehwal min ev e. Bav min ez bi yek wiha re dame zewicandin. Mala me li filan der ye. Filan saet were min birevne. Ez ya te me.
Ehmed Axa xeber digre, dibje, Temam dikeve ser r. var dsa li gor kevneopiyan ku w bk zava bie ser ban, Meryem Xatn ji zava re dibje:
- Kuro ka bie ji min re avek bne, heta tu veger, ez xwe ji te re amade bike.
Zilam korek t aht e. Kea Mr a weke gulek bi dest ketiye, bye zav Mr. Ji kfan re kir bifire. Dibje:
- Ka av li ku derye, ez bnim.
Meryem Xatn ber w dide kleka ban dibje:
- A bi v mil ve bimee, t bibn.
Zava die, die, heta ku di ban re werdibe dikeve xwar, ser guh l pare pare dibe di cih de dimire.
Di w bhn re Ehmed Axa j dighje ber ban. Meryem Xatn av l dikeve, xwe diavje ser hespa w l dixin, careke din direvin.
Diin, li dervey bajr, li mrgek disekinin. Ehmed Axa dibje:
- Meryem Xatn, vaye min dsa tu an, l karek min heye. Tu li v der raweste, ez biim pk bnim werim.
Meryem Xatn dibje:
- Na, Ehmed Axa, bisekine, bizvire. Ka em ji vir biin, ne ba e.
L Ehmed Axa dibje:
- Na heta ez kar xwe nekim, em ji vir nain!
Ehmed Axa l dixe t. Die ber deriy mala Keey, teq, teq li der dide. Dibjin:
- K ye?
Ehmed Axa dibje:
- Kee ez im, ez xulam Mr im. Min tenekeya te ya zran aniye. Ka der veke.
Kee ji kfxweiyan re der vedike. L awa der vedike. awa der vedike, Ehmed Axa r xwe dikne ser w difirne. Ser w ji erd radike, diavje xurcika hespa xwe l dide die ber deriy Muft. Teq, teq li der dide. Muft dibje:
- K ye?
Ehmed Axa dibje:
Ez xulam mr im. Min tenekeya te ya zran aniye. Ka der veke, div ez bi dest xwe bidim te.
Muft j bi kyfxwe t der vedike. awa der vedike, Ehmed Axa li ber disekine, r xwe li stuy w dide, ser w difirne. W ser j ji erd radike diavje xurcika hespa xwe.
Ehmed Axa bi v away ji wir die ber deriy Mele j. Dsa teq, teq li der dide dibje:
- Mele der veke. Ez xulam Mr im. Min tenekeya te ya zran aniye.
Mele yek hinek frbaz qurnaz e. Gumanan dike, dibje:
- Temam, tenekeya zran deyne ber der bie.
Dibje:
- Na Mele. Mr ji min re gotiye, div tu bi dest xwe teslm w bik. Ger titek bi ser wana were, ez newrim. Div tu bi dest xwe bigr. Div ez bidim dest te.
Mele dibje:
- Bihle bie. Ez ji Mr re bjim. Min j re gotiye. i zr winda bibin j li ser min. Ez bjim min j re gotiye ney hundur. i nabe.
Ehmed Axa dibje:
- Na wele, div ez bi dest xwe bidim te.
Mele xwe aciz dike, dibje:
- Bie.
Ew dibje:
- Na wele ez naim.
Di hundir de jina Mele j dibje:
- Mele, tirsonek. Tu ima wiha dik? Ka bie der veke. K dizane niha Ehmed Axa li ku ye ku tu xwe wiha j ditirsn. Bie der veke, zr me bne!
Mele near dimne. Guman di dil w de ye ku Ehmed Axa hatibe ber der. L ma w i bike!? Di hundur de preka w, li derve zilam zr anye r l datne. Daw pwist near dimne, hd bi hd bi tirs der vedike.
awa der vedike, Ehmed Axa li hember xwe dibne, ji tirsan re dil w dibore dibje terp dikeve erd. Ehmed Axa rek li ser w j dide, la w li w erd dihle, ser w diavje xurcika hespa xwe dikeve ser r vedigere cem Meryem Xatn.
Dema digh wir, xurcik diavje ber lingn Meryem Xatn. Dibje:
- Vaye Meryem Xatn! Div tu bizanib ez gotinn ti kesan li ser xwe qebl nakim. Vana mehra me nebirn. Ne rast digotin. Ne li gor ol, li gor berjewendiya xwe zrn bistnin tevgeriyan. Ji bo v yek j min ser wana jkiriye. Bila tu bizanib ez iqas hez ji te dikim min ji bo te mrkuj kiriye.
Meryem Xatn dibje:
-Hewcey van titan nedikir. Ka z em ji v der biin. Ehmed Axa dibje:
- Na, ev karek b, hn karek din maye. Meryem Xatn ku niha ez l bixim, te birevnim, sibeh rewek derkeve, tu ji min aciz bib, titek bibe, t ji min re bj; Ya ma tu k yi? Tu ji lekern bav min revya, te bi dest min girt, te li pit xwe j nenr ez revandim. T gotinn wiha ji min re bj.
Meryem Xatn dibje:
- Ya ma tu dn . Ma ez ima titn wiha ji te re bjim. Ez dizanim vaye te s zilam j ji bo min kutune. Ma ima ez titn wiha bjim? Ez dizanim tu i mrxas . Nav deng te di lekertiy de j derketib. Dev ji wana j berde, tu i dib bila bib; min ji te hez kiriye. Ez pey zilamt, titn wiha nakevim titek  wiha j ji te re nabjim.
Ehmed Axa dibje:
- Na kar jinan diyar nake. Belk rojek tu titek bj.
Ehmed Axa ji Mr Ermeniyan re xeber rdike, dibje:
- Ez li dervey bajr li filan mrg me. Ger heta s rojn din tu t, ez li hviya te rawestim. An na ez kea te bigrim biim.
Mr awa nameya Ehmed Axa digre, a dimne. Dibje:
- Ger ev ne mrxasek wek dihat bahskirin ba ya, bi tena xwe nameyeke wiha rnedikir ez dawet er nedikirim. L dsa j yek dn e. Ma awa dikare li hember min bi ser keve.
L mr dsa j tedbr ji dest xwe bernade ferman dide er ku pnc sed lekern xurt zrek kom bikin.
Wana bi lez kom dikin Mr dikeve ser lekeran ber xwe dide mrg.
Ew bi r de tn, Ehmed Axa j dibje:
- Meryem Xatn, ka rehn xwe dirj bike, ez ser xwe deynim ser, heta bav te t ez hinek bhna xwe vedim.
Meryem Xatn ling xwe dirj dike, Ehmed Axa ser xwe datne ser rehn w, ji xwe re di xew re die. Pit demek Ehmed Axa bi xwe hisiya ku ilahiyeke wek pikn baran bi ser ruy w de dibare. Ser xwe radike, dibne ku Meryem Xatn digir. Rondikn av w dilop bi dilop dadikevin ser ruy w. Ehmed Axa dibje:
- Meryem Xatn tu ima digir?
Meryem Xatn dibje:
- Ka rabe, binre!
Ehmed Axa radibe, dinre ku i bibne! Toz dman ji ber lingn hespan radibe, tu dibj qey ewrn toz ne tn. Hesp bi arlepk tn. Dinre pnc sed zilam li pey Mr in, tn.
Ehmed Axa dibje:
- Xatn w awa bibe? Ez yek ten me ew pc sed zilam in. Min digot qey w bav te bi s ar zilaman were, ez bikaribim bi wana, endekan bikujim, te birevnim biim. Niha ez awa bikaribim zora pc sed zilaman bibim? awa li hember pnc sed kes er bikim. A ba tu bie cem bav xwe ez j bi oxira xwe de biim. ima ji bo keikek can xwe bidim? Pit ku ez bimrim ez i ji te bikim? Min tu nav! Bie!
Meryem Xatn d aciz dibe, dibje:
- Tu bie tirsoneko! Madem tu ne zilam b, te ima ez revandim? Dema tu zilambay tey ez stendibama! Tey nizanim i kiribaya! Ger tu bi xwe ne bawerby, te ima ez revandim? Madem te ez revandime, div d tu er j bik. Tu i dik, hesil tu y. Tirsoneko! Newreko!
Gotinn wiha j re dibje. Ehmed Axa tiq, tiq, tiq dikene, dibje:
- Te dt, Meryem Xatn?! Hn min tu nebiriyi, hn sal t re derbas nebne, min yek gotin got, tu yek car ji min aciz b, tu van titan ji min re dibj! Niha tu li min binre, Meryem Xatn! Tirsa min ne ji bav te lekern bav te ne. Tirsa min ew e ku ez neghjim era milan ew kul di dil min de bimne. Niha d tu ji xwe re rn, li min temae bike.
Ehmed Axa li hespa xwe siwar dibe, r xwe dikne, mertal xwe digire dest xwe dikeve nav de. Dema Ehmed Axa r xwe dihejne, li k dixwe, ew careke din nikare rabe ser xwe. Dibjin Ehmed Axa r dihejne ser difirne, careke din dihejine la diqetne! Wiha dikeve nava arta Mr, qetlam dike. Kesek nikare xwe li ber r Ehmed Axa bigre. iqas r ser dikin, Ehmed Axa rn wana tev diikne wek gurek awa dikeve nava pez, wiha dikeve nava wana. Yn li erd birndar qare qara wana ye. La ser li erd rz bne. Yn din j ji tirsan re direvin ku can xwe xelas bikin. Ji art titek li hol namne. Daw Mr Ermeniyan dinre ku derdora w vala bye, kes nemaye. Ew j l dixe ku bireve, Ehmed Axa dide d, rek diavje ser w, ser w jdike, tne diavje ber lingn Meryem Xatn dibje:
- Va ye Meryem Xatn! Qe ne sibe, du sibe tu titek ji min re nebj. Ji bo te min li hember pnc sed zilaman er kiriye, va ye ser bav te j, qene sibe tu titek ji min re nebj!
Meryem Xatn dibje:
- Temam. D em lez bikin, biin. Ez dizanim tu i mrxas .
L didin dikevin ser r, diin.
 
***
 
 
Pit end rojan  end evan diin, digihjin mrgeke xwe fireh. Ehmed Axa dibje:
- Meryem Xatn, ev end roj in em bi r de ne. Em westiyane. Dev ji me berde, l ev heywann Xwed ma i gunehn wana hene. Bila ji xwe re hinek rehet bikin, birin. Em ev li v der bimnin, sibe bi r bikevin biin.
Meryem Xatn dibje:
- Na, em biin, batir e.
Ehmed Axa dibje:
- Na!
Xwe ji hesp xwe diavje xwe berdidin ku bhna xwe vedin. Pit xwarin Ehmed Axa dibje:
- Meryem Xatn, ka ling xwe dirj bike, ez ser xwe deynim ser rehn te hinek ji xwe re di xew re biim, heta Xwed mezin e, em bikevin r biin.
Meryem Xatn dsa ling xwe dirj dike, Ehmed Axa j ser xwe li ser rehn w datne, di xew re die. Meryem Xatn dibje; Li van olan, bi ten, i dibe, i nabe, qe ne bila yek ji me car hiyar bimne. Bi w ikl Meryem Xatn hiyar dimne. L ew j hing westiyaye, pit demek ew j hino hino xewa w t, di xew re die. Wiha b hemd xwe diraz. Carek awa vediciniqe, dibne ku zilaman derdora wana girtine end zilamn din bi xinceran ketine ser la Ehmed Axa.
Meryem Xatn qr dide, i dike, i nake, Meryem Xatn girtine yn din j tam el zilam li ser Ehmed Axa kom bne hema zinceran l didin, w di nava xwn de dihlin. B ku deng ji Ehmed Axa j derbikeve, wiha di cih xwe de dimne. Meryem Xatn, l dixin, diin, dibin!
Meryem Xatn dibje, Ehmed Axa miriye! Ehmed Axa j li w erd dimne.
Karwanek t, rber wana dibne zilamek li w erd ye, her der w di nava xwn de ye. Wiha piek ruh t de maye, li ber xwe dide. Hn nemiriye. L dixin, diin ji serok karvan re dibjin:
- Hal mesele ev e. Me zilamek li v der dtiye, di nava xwn de ye. Hema jiyan dike.
Zilam t l dinere, awa dibne, nas dike ku Ehmed Axa ye. awa dibne ku Ehmed Axa ye, ferman dide, dibje:
- Bila karwan tev raweste. Em li v der kon xwe vedin em li vir bisekinin.
Lekern karwan, zilamn din tev dibjin:
- Na! Em biin! Em awa li v der rawestin? Tu rewa v der dizan.
Ew dibje:
- Na, dinya j xera bibe, heta ev zilam li v der rehet nebe, em bi r nakevin. Ez ji we re dibjim. K die bila bie. Mal min, hesp dawarn min li v der deynin. K die bila bie.
Serok karwan j hing mirovek merd e, ba e, her kes j hez dike, bi ya w dikin. Ma w i bikin? Bar karwan datnin, zrevann xwe derdixin li w der radiwestin.
Serok karwan bang li hekm loqman xwe dike, dibje:
- Hekmo, loqmano, ku hn v zilam xelas bikin ez nv mal xwe bidim we. Hn ji min i y din j dixwazin, bixwazin ez amade me bidim we, bes hn v zilam xelas bikin.
Hekm loqman dibjin:
- i ye, ne i ye? i meseleya v zilam ye?
Serok karwan radibe meseleya xwe ji wana re dibje:
- Demek ez bav xwe, em li ber dest bav v zilam, Ebdurehman Axay Zorba dixebitn, em xulam w bn. Pit re bi xra bav w hinek mal mulk me b, em n. Ev zilama j dostaniya me ji w dem t. Em pev re mezin bibn. Dema ev zarok b, em wek hevaln hev pev re bn. i dem ser min ketiye derd beleyan de ev zilam di hawara min de hatiye, ez xelas kirime. Ev Ehmed Axa ye, serok Era Milan e. Ez di bext we de, hn v xelas bikin, hn i ji min dixwazin ez bidim we.
Hekm loqman l dinrin, dibjin:
- Ev zilam ger ne yek egd mrxas bana, di bin evqas derb birnan de, evqas jiyan nedikir. Ji bo v j div em w xelas bikin.
Hema dest bi dermankirin dikin. Ehmed Axa ji por ser w heta neynken ling w dipin. Birnn ku dikewnin, birnn ku derman dikin. Welhasil wiha li Ehmed Axa dikin ku ji ber wan birnn w sed birnn din j di la w de vedikin hema dipin. Y ku li Ehmed Axa dinre, dibje qey zarokek di nava pek de ye, ti der w xuya nake.
 
***
 
  
Pit end rojeke din, Ehmed Axa wiha hino hino bi ser xwe t. La xwe dilivne, nann jiyankirin dide. Neh deh rojeke din j Ehmed Axa ji nuvk ve vediciniqe, radibe, k li kleka w be, dest xwe dixe qirika w dibje:
- Meryem Xatn...
Yn din xwe diavjin ser bi zor serok karwan ji nava dest w derdixin. Ehmed Axa hinek bi ser hi xwe t, dinre li cihek cuda ye. Dipirse, dibje:
- Ez li ku me, i ye, i b ye?
Serok Karwan dibje:
- Ehmed Axa, di cih xwe de raweste. Hal mesele ev e; me tu di v hal de dtiye. Em Meryem Xatn nas j nakin k ye, em nizanin j. Li v der ereke Ereban heye. eteyn wana derdikevin ser rka karwanan. Karwanek hinek lawaz be, arta xwe tunebe, nikare di van  deran re derbas bibe. Ew ete r ser wana dike, i mal mulkn wana hebe ji xwe re dibe. Zilamn wan dikuje, jinn wan ji xwe re dibe. Tu j hatiye li v der rawestiyay, eteyn w er r ser te kirine. Meryem Xatn e k ye, tu bahs dik, ji dest te girtine. Me j tu di nava evqas birn derban de dtiye.
Ehmed Axa dibje:
- Temam. Qe ne ka r mertalek bidin min, d ez biim.
Serok karwan dibeje:
- Heta tu ba rehet neb, ney ser xwe, wek Ehmed Axay ber l ney, ez te bernadim ez j ji vir naim.
Ehmed Axa qederek li cem wana dimne, heta birnn w hinek rehet dibin, hinek bi ser xwe t. d bi ser xwe t, dikare rabe, r mertal rahje. Die cem serok karwan, dibje:
- Heta ku ez hebim, heta ku ez sax bim, ez v qenciya te ji br nakim. Ka d destr bide min ez biim.
Serok karwan dibje:
- Ehmed Axa li hember qenciyn te bi me kiriye, ev qenciya min bi te kiriye ne titek e. Bie, oxir be ji te re.
Radibe trikeke zr j didey. Dibje:
- W ji te re lazim bibe.
r mertalek her xwe hespek di nava karwan w de her ba dineqne dide Ehmed Axa dibje:
- Ger tu bixwaz ez j bi leker xwe ve werim bi te re ser etey Ereban ku Meryem Xatn ji wana bistnin.
Ehmed Axa dibje:
- Na, Hec tacir bi te re ne. Tu mirovk bazirgan. Ev bi ser te neketiye. Kar min e. i bye, bi ser min hatiye Oxir be ji te re. Spas.
Welhasil Ehmed Axa qebl nake. Xatir xwe ji hev dixwazin. Karwan rka xwe didomne Ehmed Axa j derdikeve ser r, li Meryem Xatn digere.
 
***
 
 
Ehmed Axa qederek dimee, nzk bajarek dibe, dinre ku deng def zirne hn ji dervey bajr j t bihstin. Die dikeve nava bajr, kesek nabne. Mal, her der valane. Die dinre ku zilamek li ber malek, li ber der rnitiye, du-s zarokn w, ew j ciwanin, li derdora w rnitine. J re dibe meraq. Di dil xwe de dibje; ima herkes ye dawet, l ev zilam pr evn din li v der mane? Die, dibje:
- Ma hn mvanan qebl dikin?
Zilam pr dibje:
- Mvan li ser seran li ser avan. Mvan, mvann Xwed ne. Kerem ke, em derbas hundir bibin. Diin hundir, dibje:
- Ez zilamek xerb im, ji xwe re digerim. Dixwazim hinek bhna xwe vedim. Bi v away dikevin mal.
Ji aliyek ve xwarin amade dikin, ji aliyek ve sohbet dikin. Dipirse, dibje:
- Dawet a k ye?
Dibjin:
- Hal mesele ev e. Dawet a Mr e.
Ehmed Axa ferq dike ku xwediyn mal di v derbar de zde naxwazin biaxivin.
Xwarin tnin li ber datnin. Ehmed Axa die li ser sifr disekine. L dest xwe nade xwarin ji xwediy mal re dibje:
- Ez pirsek ji te bikim. Ger tu bersiva min ned, weleh ez dest nan te nadim, xwarina te naxwim, ez ji mala te derkevim biim.
Di w dem de kevneopiyek b ku yek bie malek nan w mal nexwe, derkeve, wek hakareteke mezin dihate nirxandin. Ji bo v xwediy mal dibje:
- ima tu pirsn wiha dik?
Ehmed Axa dibje:
- Pirseke min e. d hn bersiv didin, ez xwarina we bixwim, hn nedin, ez biim.
Yn li mal gotin:
- Ka hele pirsa xwe bike. Destpk em bizanibin pirsa te i ye?
Ehmed Axa got:
- ima her kes ye dawet, kesek di bajr de nemaye, l hn ten di vir de li mala xwe ne. Ji bo i ye? Ez dixwazim sedema v fr bibim.
Zilam aciz dibe. Dibje:
- Bie, biqeite ji v der! Ma te i j ye? Ma kar te bi dawet ketiyi? Tu mvanek li ser rka xwe y. Te xwarin xwar, xwar; te nexwar j bie.
Zarokn zilam xwe diavjin ber dest w dibjin:
- Yabo, qurban, heyran, wiha neke! Mvan me ye, ji dr hatiye. awa em w b xwarin rbikin? Nabe. Ma namsek erefeke me heye. Ne ba e!
Vir de, wir de w didin sekinandin. Zilam dibje:
- Bila bie, bila nan me j nexwe pirsn wiha j ji me neke!
Zarokn w dsa li ber digerin, srar dikin, dibjin:
- Yabo div tu bj. Ma i ye, mvaneke, hatiye, w bie. Ma p bizanibe i ye? Titek nabe.
Zilam dibje:
- Xwez te i y din xwestiba, bixwesta, te i y din pirs kiriba, bipirsiya, l xwez te ev pirsa ji min nekiribaya. L ji bo ku tu carek hatiyi mala me li ser sifra me rnitiyi, qe ne tu du par nan me bixw, em v mesel ji te re bjin. L di bext te de, bila tu bizanib kesek din nizanibe. Ev daweta niha t kirin, daweta bka min e, l zava ne y me ye. Zava zilamek xwnxwar, xwnmij, serok Ereban v er ye. Zava j ev e; Biraziy min dema ji lekertiy zviriye ku bie mala xwe ev ke ji xwe re aniye dema li mrg sekiniye j, v zilam r ser kiriye, biraziy min li w der kutiye. Bka w ji xwe re aniye niha li xwe mehr dike. Ev dawet daweta wana ye. d biraz ma ez awa biim daweta bka xwe l zava ne y min be, zava qatil biraziy min be!
Ehmed Axa dibje:
- Mamo, ger ez biim bka we ji wana bistnim ku wiha tengasiyek bibe, hn bikaribin ji pit ve min biparzin?
Zilam dibje:
- Kur min, erek ewqas xurt e, ewqas leker wana hene. T awa bikarib?
Dibje:
- Ez biim. Ger titek bibe, hn pita min bigirin an nagirin? Ez dixwazim hn baweriya v bidin min.
Hema kurn w xwe diavjin ber dest bav xwe, dibjin:
- Bavo, soz bide. Mrxasek wiha hatiye, dixwaze tola me hilne. Qe ne em tola pismam xwe j rakin. Rewek bibe, em ima alkariy nedin? Ma qey zilamtiya me li ku der maye?
Zilam dibje:
- Temam, kur min. Tu er bike, dema ku tu ket tengaviy, keng te bang li me kir, em hazirin bi te re er bikin.
Ehmed Axa ramana xwe ji wana re vedike dibje:
- Mamo, ez li filan cih rawestim, pit re dema pwistiya min bibe ez bang li we bikim.
Ehmed Axa heft kurmamn xwe li cihek ku wana bibne datne ew bi xwe j die li ser rka karwan dawet disekine. r xwe j li piya xwe datne ji xwe re li w der rdin.
Karwan bk t li hember w disekine. Di w dem de kevneopiyek b ku kesek ba li ser rka bk rawestiyaba, dihate wateya titek dixwaze. Zava yan j xwediyn w titek didan w kes ew kes di. Kevneopiyeke wiha heb.
Serok Ereban ji xulam xwe re dibje:
- Biin end zran bidin w zilam, bila ji ser rka me rabe.
Xulam diin pnc-e zran diavjin ber dest w. Ehmed Axa wek qet nedtiye, hay xwe j nayne xwe nalivne j, li cih xwe radiweste. Xulam vedigerin. Serok etan dibje:
- Qey v zr km dtin. Ka biin  hineke din biavjin ber dest w.
Xulam diin, panzdeh-bst zran diavjin ber dest w. Ehmed Axa dsa ne li zran dinre, ne li wana dinre. Wek ku titek nebye radiweste.
Xulam tn. Careke din serok eteyan dibje:
- Ya ev i zilamek tima ye. Ka biin hineke din biavjin ber bila ji ser rka me rabe. Kar me lez e. Biin tenekeyeke zr berdin ber dest w, qene  ev bie, ma em bi v ve mijll bibin v roja dawet.
Serok er xwe wiha aciz dike xulam careke din diin, tenekeyeke zr diavjin ber Ehmed Axa. L Ehmed Axa qet wiha tkiliya xwe p nayne dsa li zran nanre, li cih xwe rawestiyaye.
Xulam tn. Serok Ereban dibje:
- Vebir ev zilamek pir mezin e. Ger ne wiha baya, w ima evqas rawestiyaba. Ev tenezul tenekeyeke zr j nake. Ka biin hinek din biavjin ber.
Xulam diin, s-ar teneke zr dirjnin ber Ehmed Axa. Ehmed Axa dsa ji cih xwe nalebite. d serok eteyan aciz dibe, dibje:
- Ka biin j pirs bikin b ew i dixwaze. Bila destpk bje b i dixwaze!
Diin j re dibjin:
- Ma tu i dixwaz. ima tu ji ser rk ranab, pit evqase zr?
Ehmed Axa dibje:
- Wele ez bk dixwazim.
Dema ku wiha dibje, xulam vedigerin ji serok xwe re dibjin ku bk dixwaze. Dema serok eteyan v gotin dibihse, hema har dibe, dibje:
- Biin w zilam, ser ling w ji hev bikin, pare pare bikin de qene bibe ders ji alem re.
Diin r ser Ehmed Axa dikin. Berya ew r xwe hildin, Ehmed Axa hema r xwe derdixe, ser her du zilaman difirne erd, la wana gr dibe erd d dest p dike. Radibe dibje:
- Meryem Xatn, tirsa min ne ji te bav te ye, tirsa min ew e ku ez neghjim Era Milan ew kul di dil min de bimne.
r xwe dikne dikeve nava lekeran. Yeka t ber dev r w, hema ser w die milek la w li milek dikeve. Hespn ji birnan dikevin, zilamn difirin wiha ketiye nava er ku tu dibj qey dsa rek ketiye nava nra xwe de kjan t ber dest w ef nake. Her trek diavje j dibje:
- Meryem Xatn tirsa min ne ji te bav te ye, tirsa min ew e ku ez neghjim Era Milan ev kul di dil min de bimne.
Careke din dikeve nav. Wiha l t era Ereban bi lekern xwe ve kesek ji wana li w der namne; yn dimrin, yn birndar dibin yn direvin. Serok Ereban ten dimne. Ehmed Axa end tran li dora w diavje. Her treke ku diavje, dibje:
- Meryem Xatn tirsa min ne ji te bav te ye, tirsa min ew e ku ez neghjim Era Milan ev kul di dil min de bimne.
Her die embera xwe teng dike, teng dike dighje serok eteyan. r xwe dihejne, ser w j difirne. La w li milek dikeve, ser w bi milek ve die.
Di w bhn de Meryem Xatn a dimne. Dibje; Ger ev Ehmed Axa be, ma ne ew mir. Min bi avn xwe dit ku ewqas r xincer l ketin. awa sax b ye? Ger ne ew be, ev k ye? Kesek wek w er bike kesek van gotinan bje, dervey Ehmed Axa neb. Nexwe ev awa b? wiha bawer nake. Di nava brann xeyalan de difikire tnaghje ku mesele i ye? Her careke ku Ehmed Axa wiha dibje, d hino hino fm dike. Ehmed Axa daw die li ber disekine, dibeje:
- Meryem Xatn tirsa min ne ji te ji bav te ye, tirsa min ew e ku ez neghjim Era Milan ev kul di dil min de bimne.
Dest xwe diavje Meryem Xatn. Dema Meryem Xatn dibne ku Ehmed Axa ye, xwe diavje snga w, hev hemz dikin l dixin diin.
Ehmed Axa die mala mam xwe dibeje:
- Mamo va ye bka te ye, ji te re.
Mam w dibje:
- Kur min kesek wek te, wek Ehmed Axa y Mil mrxas nne. Ji bo v yek j ha ya Ehmed Axa y mil, ha ya te. Bie bila bka min ji te re helal be, tu j wek kur min , bie ji xwe re bibe.
Ehmed Axa dibje:
- Na, mamo. Heft kur te hene. Li yek ji wana mehr bike xelas. Ez nabim.
Zilam dibje:
- Heram e ku ev kurn min w bibin ten tu dikar cih Ehmed Axa tije bik. Bila ji te re be. Hn nizane ku ew Ehmed Axa ye. Daw Ehmed Axa j re dibje:
- Mamo, ez Ehmed Axa me. Dixwazim tu careke din bi min re veger nava Era Milan.
Zilam dibje:
- Kur min, na!
zilam d byera xwe j re dibje:
- Di demek de min biray xwe hinek teday neheq li Era Milan kir, em li hember serokeir w dem Ebdurehman axay Zorba derketin, tev v j em ef kirin. d ry me negirt, em ji Era Milan revne, hatine van deran. Eyb e ku em careke din vegerin nava er. Ji bo v bie, oxir be ji te re, em nayn. em pir kyfxwe bn ku me tu dt rojeke bi v reng dt. L em bi te re nayn, oxir be ji te re.
Ehmed Axa dike nake, mam w p re nae. Ehmed Axa xatir xwe dixwaze. Ew Meryem Xatn dikevin ser r diin.
 
***
 
  
Ehmed Axa Meryem Xatn dikevin ser r, dsa diin, diin, nzk eir dibin. Era li ser rka wana, dijmintiya wana Era Milan bi hev re heb. Ehmed Axa v yek dizane. Ji bo w yek pir bi hiyar bi tedbr diin. Demek die, dsa diwestin. Hema dibje:
- Meryem Xatn ev demeke ez li ser rehn te nerazame. Ka ling xwe dirj bike, ez bhnek rakevim. i dibe bila bibe.
Meryem Xatn dibje:
- Na em biin. Madem ev der xeter ye, em nesekinin.
Ehmed Axa dibje:
- Weleh em bhna xwe vedin.
Dsa li w der bi cih dibin. Meryem Xatn ling xwe dirj dike, ev ser xwe datne ser rehn Meryem Xatn di xew re die. Pit demek Meryem Xatn Ehmed Axa hiyar dike, dibje:
- Ehmed Axa, ehmed Axa ka rabe, hinek zilam bi ser me de tn, rew cid ye.
Ehmed Axa radibe dinre ku ji w er qeder el zilam bi ser wana de tn. Ehmed Axa dibje:
- Meryem Xatn te dt wele ez di r mertal xwe de awa bm. L bi Xwed ev ne kar r mertalan e. Ev niha tifing bi wana re ne. Ger tifingeke Elman bi min re hebaya, min nan te daba b awa wek r ez v tifing j diixulnim. L heyf, wele niha bi min re nne bi Xwed li hember van tifingan r titek nake. Ji bo w yek ji near em bikevin dest wana .
Meryem Xatn dibje:
- Ba e. Ez titek bjim, t bi ya min bik? Eme xelas bibin.
Ehmed Axa dibje:
- T i bik?
Dibje:
- Hema tu bi ya min bike.
Dibje:
- Soz, ez bi ya te bikim. Tu i bixwaz ez bikim.
Meryem Xatn dibje:
- Ba e. Bie, qeder sed-du sed metrey ji vir dr bikeve, bie li wir bisekine. Dema zilam ber bi te ve hatin, t rab wana bikuje.
Ehmed axa dibje:
- T awa wiha bik?
Dibje:
- Te kar p nne. Tu bie w der bisekine.
Ehmed Axa qeder sed-du sed metrey ji w der dr dikeve, die li cihek rdin, pita xwe dide w der disekine.
Zilam direvin, tn ber Meryem Xatn, xwe diavjin. Meryem Xatn xwe ji nava lepn wana derdixe, cil xwe tevan ji xwe dike. Zilam l dinrin wek li heyveke arde roj binrin, wiqas Meryem Xatn xweik bi heybet e. Hema her kes avn wana vekir mat may l temae dikin. Meryem Xatn qrek dike, dibje:
- Wew, awa b? Hn el zilam in ez j yek kes ten me. Ma ez nabim ya el kes, ez bibim, nebim ten dikarim bibim a yek kes. Ji bo w j ertek min heye. K w ert min pk bne, ez bibim ya w.
Ji xwe tev ji kyf eq a bne, dibjin:
- Hema tu i bj me qebl e.
Meryem Xatn dibje:
- Ka hem rext ekn xwe ciln xwe deynin hn w zilam ha dibnin?
Tev dibjin:
- Er.
Dibje:
- K destpk bie cem w zilam were, ez ya w me.
Hem ji w heyecan, qet nafikirin, rext cil ekn xwe ji xwe dikin dikevin pbirk de b k destpk bie dest xwe li zilam bide vegere bighje Meryem Xatn. Her kes di nava v fikir xeyal de xwe rt dikin diin ber bi Ehmed Axa ve.
Ehmed Axa j pita xwe daye wana wek hay w ji wana nne, rnitiye. Dema zilam nzkatiy l dikin dighjin cem, Ehmed Axa radibe r xwe dikne dikeve nava wana. Ser tevan j dike t cem Meryem Xatn. Dibje:
- Wele Meryem Xatn tu j ne km ! Tu j hja y!
L dixin diin, dibje:
- Heta niha min tu xelas kir, v car te j ez xelas kirim. Deyn me li hev nemaye. Tu j atirek .
L dixin, diin, nzk Era Milan dibin, Ehmed Axa ji Meryem Xatn re dibje:
- Meryem Xatn ez di bext te de, tu qet nav min nebje, heta ez bighjim mirada dil xwe. Bila kesek bi min nehise.
Meryem Xatn dibje:
- Temam.
Diin dighjin kon destpk, y li dervey er ye. Xwe diavjin kon. Ehmed Axa dinre ku dayika w ye. Wiha pr bye, feqr e titek w nne. Bersl Beg wiha dayika w mirovn w tev avtibn dervey er zordar li wana kirib. Dayika w j danb konek ji er dr, feqr bi tena xwe jiyan dikir.
Ehmed Axa bhtir dil w diewite, l nabje. Die li w der rdin, dibje:
- Pr ma tu mvanan qebl dik?
Dayika w dibje:
- Mvan li ser ser min, ser av min!
Diin hundir rdinn. Pr xwarin ji wana re tne. Ehmed Axa nan Meryem Xatn dike bi diz dibje:
- Ev dayika min e. Di bext te de tu deng nek!
Hing Ehmed Axa heft salan li lekertiy maye ev demeke dirj j bi r de ye xebera mirina w hatiye zeyif bye, ji ber v dayika w j w nas nake. L Meryem Xatn car caran ji qest dibje Ehmed Axa, dema wiha dibje, dayika w heyecanek digire dil w die, bala xwe dibe ser wana. L careke din ji xwe re dibje; Ma Ehmed Axa ji ku? Kur min mir ye. Ev yek din e. Nav gelekan Ehmed heye.
Xwarina wana d i hebe datne ber wana. Ji xwe zde titek wiha dewlemend j nne. Sifreyeke feqr datne ber wana. Dsa Meryem Xatn dibje:
- Ehmed Axa!
V car pr guman mereq dike, dibje:
- Kur min, ima kea min ji te re dibje Ehmed Axa?
Dibje:
- Day, hing em ji hev hez dikin, ez ji w re dibjim Meryem Xatn, ew j ji min re dibje Ehmed Axa.Ji bo evndariya me ye. Pr deng nake.
Pit xwarina xwe dixwin, Ehmed Axa dinere tenbrek bi kon ve daliqandiye. Dibje:
- Day ma ew tenbr a k ye?
Dayik dibje:
- Kur min, ev ya kur min b. Niha xwediy w nemaye.
Dibje:
- Day, madem wiha ye, ma tu nikar bid min, ez l bixim.
Dibje:
- Kur min, weleh kesek heta niha titek wiha ji min nexwestiye min nedaye ti kes j. L tu, hinek wiha xwna te li min rn hat. Tu kur min hinek tn bra min. Hema saza w ji te re, l bixe.
Ehmed Axa radihje tenbr l dide. Pit demek bi maqamek wiha l dixwe ku dayika w ber j hez dikir. W dem pr tdighje ku ev Ehmed Axa ye! Pr xwe diavje stuy w w ma dike, dibje:
- Hebe, nebe, tu kur min Ehmed Axa y!
Ehmed Axa dibje:
- Rast e, day, ez kur te me, ez Ehmed Axa me. Va ye ez hatime, l bila kesek p nehise.
Pr, ji ku v guhdar dike, hema derdikeve dervey kon xwe qr dide, dibje:
- Ehmed Axa hat, Ehmed Axa hat! Kur min hat! Era Milan rabin, hiyar bin.
Ehmed Axa xwe diavje dest w dikne, dibje:
- Day, bisekine, nebje. Ger tu wiha bik, w Bersl Beg bibihse, bireve. Bisekine, heta var sebir bike.
Pr dibje:
- Temam, kur min!
Ehmed Axa w berdide, l pr ji kyfan re xwe nagire careke din direve derve, qr dide. Ehmed Axa dibne ku wiha namee. Dayika xwe digire w gir dide. Ji Meryem Xatn re j dibje:
- Tu li cem rn, heta ez diim vedigerim.
Radibe, tenbra xwe digire die nava er. K w dibne silav l dike, ew j bersiv didin, dibjin:
- Xerbo, tu k y?
Dibje:
- Wele ez aiqek im. Diim ber kok konanl li tenbr didim, evna dil xwe xwe dikim evna dil evndaran ge dikim.
Die ber kon ax j, xulamn axa tn py, dibjin:
- Tu k y, tu i dik, t i bik?
Dibje:
- Ez aiqek im. Ez hatime, dixwazim ev li v der bimnim, him eva xwe derbas bikim, him j stranan ji we re bjim.
Xulam diin ji axa re dibjin:
- Hal mesele ev e; aiqek hatiye.
Axa dibje:
- Bila were.
Ehmed axa tnin hundir. Deras hundir dibe, dibne rspiyn w yn ber tije hundir in, hinek n j di nava wana de ne. Cemaet hem li w der ne. Dibje:
- Silam eleykum!
Cemaet dibje:
- Eleykumselam!
Cih nan aiq dikin, die rdine. Xwarin j re tnin. Xwarina xwe dixwe. Pit re tenbra xwe derdixe, dibje:
- Ez stranek ji we re bjim.
Bersl Beg dibje:
- T i stran ji me re bj?
Dibje:
- Ez stran roka Ehmed Axay Mil ji we re bjim.
Dema wiha dibje, Bersl Beg ji cih xwe elq dibe, dibje:
- Ma ti stran rokn ti kesek din nnin ku tu bj?
Dibje:
- Bel wele hene, l ez dixwazim v bjim. Em li Era Milan ne, min xwest p ez ya w bjim.
Bersl Beg dibje:
- Na, na! Ya w nebje!
Rsp cemaet dikevin nav dibjin:
- Bersl Beg, axay me, ma xwe ne w i bibe! rokek e li ser Ehmed Axa alem derxistiye. Ma ima, em era w ne, nikaribin guhdar bikin?
Wiha dikin, Bersl Beg pwst dimne dipejirne. Aiq li saz dide dest bi roka Ehmed Axay Mil dike, dibje:
- Ehmed Axa rojek die camiy, li ber der zarokek dibne, ji xwe re tne. Pit re zarok mezin dibe, ew die lekertiy...
Bi kurtah hinek roka xwe, serphatiya xwe ya Bersl Beg tne ser ziman pit re j dibje:
- d demek hat, Bersl Beg ket dewsa Ehmed Axa, l li ser er zordar, zahmet teday kir.
Dema wiha dibje, Bersl Beg dsa aciz dibe, dibje:
- Bdeng be, bisekine!
Aiq disekine.
Rsp careke din dibjin:
- Bila dewam bike Bersl Beg, ma i ye, titek nabe!
Bersl Beg dsa destr dide aiq berdewam dike, qala mrxasiya Ehmed Axa er w dike. Dema nav Ehmed Axa t hildan, Bersl Beg dsa aciz dibe, dibje:
- Bdeng be!
Rspiyn er dsa dikevin navber, dibjin:
- Ma awa b Bersl Beg, tu axayek ! Ehmed Axa ev demek e miriye, niha hestiyn w j riziyane. Ma tu ji nav w j ditirs? Ma awa b?
Wiha bi bitiriya w dileyizin, Bersl Beg dibje:
- Bila bje! Ma qene k ye? Ez ji k bitirsim?
Aiq careke din dest bi roka xwe dike, dibje:
- Ehmed Axa dsa t, nemiriye, ghitiye er ...
Di w bhn de xulamn w tdighjin ku ew Ehmed Axa bi xwe ye! Tepsiya ay di dest wana de, wiha li ber ser Bersl Beg disekinin, heta ku gotin t ser a daw!
Ehmed Axa daw dibje:
- Ehmed Axa hat Era Milan, niha di kon Bersl Beg de ye. W dev w bixwe nava ... ser w bifirne heway!
Dema wiha dibje, d herkes dizane ku ew Ehmed Axa ye. Bersl Beg dide xwe ku rabe. L berya rabe xulam tepsiya ay di dest de, li nava ser w dixe, ay bi ser w de dirjne. Ehmed Axa xwe dighney, dest xwe dixe stuy w radike, ji rspiyn xwe re j dibje:
- Ka biin w dlika din j bnin!
Qala preka xwe ya ber dike. Dibje:
- Biin w j bnin.
Her duyan digire dibe meydanek, ser wana difirne, her duyan dikuje. Careke din derbas ser Era Milan dibe.
 
***
 
Bi hatina Ehmed Axa re er tev careke din kyfxwe dibe, moral digire. Careke din wek ber hviyn xwe jiyan dikin. Hem kes kul derdn jiyan kirine, bawer dikin ku w careke din tevan ji br bikin ji bo daweta Ehmed Axa j def zirneyan tnin, tam el roj el evan def zirne b navber l dixin...
 
DAW
 
 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org