DEMA NÛ WÊ NÛBÛNAN BI XWE RE BÎNE

 Hesen Huseyîn Denîz 

Li Tirkiyê bi pêkhatina hilbijartinan, demeke nû ya ku ji her alî ve wê nûbûnên li Tirkiyê heta niha nehatine jiyandin bi xwe re bîne destpê dike. Wekî ava kaniyeke zozanan biherike ser goleke şîlo, wê ev ava spehî rewşa ava di golê de hêdî bi hêdî biguherîne.

Ketina kurdên kurd a meclîsa Tirkiyê tiştekî nû ye. Di salên 1990î de jî kurdên kurd ketibûn meclîsa Tirkiyê, bes wê demê rewş cudatir bû. Him cara yekem bû, nezanî û kêmtecrubeyî hebû; him Tirkiye ji pejirandina kurdan re ne amade bû; lê niha raya giştî ya Tirkiyê, tevî dijberiya baskekî artêşê û partiyên nijadperest ên wekî CHP û MHPê ji pejirandina kurdên kurd re amade ye.

Di meclîsa Tirkiyê de êdî ji îroj û pê de wê du cureyên kurdan hebin. Yek; kurdên kurd ên ku bi navê ‘Hezar Hêviyî’ nû dikevin meclîsê, du; kurdên tirk ku ji berê ve di meclîsa Tirkiyê de cih digrin û ji bo kurdiniyê tenê weynê fermîkirina dagirkeriya tirk dileyizin. Ev her du cureyên kurdan wê di yek meclîsê de bi hev re rûnên, bi hev re rabin û bandûriyê li ser hev çêbikin.

Heta niha meclîsa di mijara kurd de biryarên yekalî yên bê dijberî distend, êdî wê bi hêsanî nikaribin van biryaran bistîne. Di gengeşeyên van biryaran de, wê dengê aliyê duwem jî êdî were bihîstin. Dibe ku ev deng li ser dengdayînê ne xwediyê hijmareke grîng be, lê ya grîng ew e ku ji yekalîbûnê derdikeve. Di meclîsê de berê dema dibû mijara pirsgirêka kurd, herkes bi hev re diketin nava pêşbirka nijadperestiyê. Kesên dibe ku dilê wan ji kurdan re dixwest hebana jî ji pêwîstî tev li vê pêşbirka nijadperestiyê dibûn; lê niha wê nikaribin vê pêşbirkê wekî berê bidomînin. Hinek wê astengiyan derxînin pêşiya pêşbirkvanan.

Kurdên tirk ên di meclîsê de, heta îroj nanê xwe bi tirkbûnê ango bi redkirina nasnameya xwe dixwarin. Êdî bi vê dema nû derdikeve holê ku li Tirkiyê ev pêvajo bi dawî dibe. Êdî kurd dikarin bê ku nasname û nijada xwe red bikin jî nanê xwe bixwin. Berê li Tirkiyê înkarkirina nasnameya kurd rêka ketina meclîsa tirk ji kurdan re vedikir û rêkên din girtî bûn; lê niha ev pêvajo bi dawî dibe û li şûna wê pêvajoya bi pejirandin û bilêvkirina nasnameya xwe ketina meclîsa tirk destpê dike. Ev yek di hilbijartinên demên pêş de, wê li ser gelên din ên li Tirkiyê dijîn jî bandûra xwe erênî bike û wêr bide wana ku bi nasnameya xwe bikevin meclîsa Tirkiyê. Çerkez, Aşûrî, Turkmen, Azerî, heta Ermenî wê bixwazin xwe di hilbijartinan de bînin ser ziman û vîna xwe derbasî meclîsê bikin.

Pirsgirêka kurd li Tirkiyê ji tabûdîtinê derdikeve û dibe pirsgirêkeke fermî. Herçiqasî Tayip Erdogan û rayedarên din ên Tirkiyê bêjin; ‘Em yek dewlet, yek netew, yek al, yek ziman, yek welat dixwazin’ jî; gotina vê peyvê bi serê xwe tê wateya nerastbûna vê û tirsa tirkan a ji hilweşîna wê. Tiştek ku tirsa te jê tinebe tu pêwîst nabînî bilêv bikî. Ger roja yekem a bidawîbûna hilbijartinan serokwezîrê Tirkiyê tiştekî wiha bilêv dike, ev ji tirsa wî ya têkçûna vê rêzepeyvê tê. Ji îroj û pê de li Tirkiyê mijara ‘Yek welat, yek dewlet, yek ziman, yek netew’ wê her di gengeşeyê de be û wekî loda axê ya baran jê bixwe, her roj wê herifînekê bijî.

Wê artêş wekî berê nikaribe bandûra xwe li ser siyaseta meclîsê bike. Berê çi biryar dida herkesî jê re li çepkan dida û banga nijadperestiyê bilind dibû. Niha di vê dema nû de him wê AKP bixwaze artêşê kêmbandûr bike û him kurdên kurd ên di meclîsê de wê dengê xwe li hemberî daxwazên artêşê ên di warê bilindkirina şer û nijadperestiyê de derxîne. Artêşa tirk wê pêwîstî xweguhertinê bibe. Dibe ku baskê artêşê yê nêzî demokratîzmê ji yê piştgirê nijadperestiyê pêşdetir dengê xwe derxîne. Heta niha di mijara kurd de dema yekî banga nijadperestiyê dikir, kesekî newêrîbû li dij vê bangê derkeve, lê niha wê yên ji dil li dijî nijadperestiyê bin, êdî biwêrin dengê xwe derxînin.

Meclîsa Tirkiyê wê ji çanda xwe ya heta îroj didomand a bi pevçûn, yek alî, xirûcir, bê rêz derbasî çandeke nû ya bi lihevhatin, pir alî, mafnas û rêzdar bibe. Wekîlên hezar hêviyî wê çandeke demokratîk û hemdem bi helwest, gengeşe û peywendiyên xwe di meclîsa Tirkiyê de biçînin ku ev jî ji bo Tirkiyê nûbûnek e.

Êdî pirsgirêka kurd û rêkên çareserkirinê wê di her warê jiyanê de him di rojevêde be, him wê were gengeşekirin. Tirkiye êdî dikeve pêvajoya çareserkirina pirsgirêka kurd. Ev pêvajo dibe ku destpêk be, lawaz be; lê ji roja 23yê Tîrmehê ve destpê kir û her ku biçe bi xurtbûn wê bidome.

Bi hijmareke zêdeyî bîst kesan ketina kurdan a meclîsa tirk dibe ku li ber çavê gelek kesan mezin neyê bidestgirtin. Bi taybetî çepgirên kurd ên ku bi salan e di her derfetê de li ser êrîşkirina ser PKKê, têkoşîna gelê kurd a çekdarî û dijberiya radîkalîzma kurd rantxuriyê dikin û siyasetê dimeşînin, wê bixwazin vê pêngavê jî ‘sivik, hêsan, ne ti, asayî’ şanî bidin û bi vî awahî pratîka xwe ya dijber li hemberî vê pêngavê jê bidomînin. Lê divê were zanîn ku ev hijmara zêdeyî bîst kesan rasterast nûnertiya vîna gelê kurd ê azadî û rizgariyê dixwaze dike. Gelê kurd bi rêka van kesan vîna xwe derbasî meclîsa Tirkiyê dike. Tişta di dilê xwe de ku berê nikarîbû bîne ser ziman wê niha bi zimanê van kesan bikaribe bîne ser ziman. Ev jî li Tirkiyê destpêkek e.

Destpêk çiqasî bi hêzeke biçûk û bi derfetên kêm destpê dibe bila bibe, ger çavkaniya wê xurt be, şînbûn û mezinbûna wê jî ewqasî dikare xurt pêk were. Ev destpêk li ser têkoşîna zêdeyî sîh salan a bi her awahî, li ser derfetên gelê kurd dimeşe pêk tê. Ji bo bidestxistina destpêkeke wiha ji her temenî gelê kurd bi roj û şevan li kolanan qîriya, ked da, xwîn da, can da, mal û milkê xwe rijand. Ev wekî xakeke hûr û kûr were ajotin û tov lê were reşandin e. Di vê pêvajoyê de bi xwîna bi dehan gerîlayî, ev destpêk hat avdan. Niha bi dîtina Rojê wê ev tov şîn werin û hêviya azadî û rizgariyê li Kurdistanê ji her demê zêdetir zindî û nêz bibe.

Bê guman armanca dawî û mezin a gelê kurd ne ketina meclîsa Tirkiyê ye, divê kesek di vî warî de nirxandinên şaş neke; ji ber ku armanca dawî û mezin azadî û rizgariya kurd û Kurdistanê ye; ev destpêk jî di vê rêkê de qonaxeke grîng a gelê kurd bi keda xwe bidest xwe dixe ye. Ji ber vê, li Tirkiyê û Kurdistanê demeke nû ya ku bi xwe re wê di her warî de nûbûnan biafirîne destpê dike. Li tevahiya gelên li Kurdistan, Anatolya û Rojhilata Navîn dijîn pîroz be!

Hesen Huseyîn Denîz

çapkirin