EWROPA BERPIRSYARA PIRSGIRÊKA KURD E

Hesen Huseyîn Denîz

Parêzerê Sedam Huseyîn ê bi navê Gîovanî De Stephano beyanek daye televizyona Îranî û li gorî vê beyana weke nûçe di Ajansa Nûçeyan a Firatê de, 5ê Nîsana 2007an hatiye weşandin, tîne ser ziman ku lîsteya welatên çekên kîmyewî dane rejîma Sedam eşkere kiriye! Nûçe wiha didome:

Stephano yê beyanek daye televizyona Îranê gotiye ku Di salên destpêkirina şerê Iraq û Îranê de, Îngilîstan, di serî de gaza Xerdelê, bi hezaran kîlo malzemeya çekên kîmyewî rêkiriye ji rêvebiriya Sedam re. Parêzerê Îtalî yê diyar kiriye ku şîrketên ASA û Euro Mak ji bo çekên kîmyewî rêbikin hatine damezirandin, di dema heşt salên şerê di navbera Iraq û Îranê de navê şîrketên malzemeyên kîmyewî rêdikirin Iraqê  û bankayên kredî didan ên girêdayî welatên Ewropî yên weke Elmanya, Fransa, Îngilîstan, Holand, Swêd,, Siwîsre, Îtalya û Îspanya, eşkere kiriye û ev welat ji ber durûtiya wana rexne kiriye.”

Nûçe bi daxuyaniya parêzer a di derbarê weynê Amerîka ya di dayîna van çekan de jî didome ku ji her alî ve xwediyê grîngî û balkêşiyekê ye. Tê zanîn di roja 16ê Adara sala 1988an de li bajarê Helepçe ya girêdayî Başûrê Kurdistanê, ji aliyê rejîma Baas a Dîktator Sedam Huseyîn ve bombeyên kîmyewî hatibûn barandin û di encama vê de zêdeyî pênc hezaran ji her temenî mirovên kurd jiyana xwe ji dest dabûn û qasî neh hezaran mirovên kurd jî ji gaza kîmyewî bi bandor û birîndar bibûn…

Di wê demê de ne ji welatên cînar, ni ji welatên Ewropî û ne jî ji welatên cîhanê kesek li kurdan xwedî derneket û ji rejîma Sedam hesabê qirkirina nijada kurd nepirsîn. Her çiqasî mirovên kurd qasî derfetên xwe, tawanbariya dewletên Ewropî di vê qirkirinê de anîbin ser ziman jî, weke dengekî lawaz maye û dewletên Ewropî qet guh nedane ser vî dengî.

Di van salên dawî de, bi taybetî di sala 2004an de bi hilweşandina rejîma Sedam û dagirkirina Iraqê ya ji aliyê Amerîqa, Îngilîstan û hevparên wê re, careke din bûyerên qirkirina Kurdan, Enfal û Halepçe hat rojevê. Niha li dadgehên Iraqê di vê mijarê de doz tê meşandin; lê tê zanîn ku Sedam Huseyîn bi dardekirin xistin gorê û pê re gelek agahiyên veşartî jî ser nixumandin.

Rejîma Sedam Huseyîn di dema şerê Iraq û Îranê de hevalbendê herî grîng ê Ewropa û Amerîqa li Rojhilata Navîn bû. Hemû alîkariya çekên di şer de bikar dianî ji van dewletan jê re dihat rêkirin. Him jî di ser Tirkiyê re bi rêka şiva trênê dihat rêkirin. Ger rojekê were eşkerekirin wê di dokumanên bacgeha Tirkiyê de jî lîsteya alavên çekên ji Iraqê re hatine rêkirin derkevin holê.

Bi kinahî ji Iraqê, rejîma Sedam a têkçûyî bigir heta Tirkiyê, Ewropa û Amerîqayê rêzedewletên destên wana di xwîna kurdan de hene. Ji vana Amerîqa bi dagirkirina Iraqê Rejîma Sedam a bûye dijberê wê hilweşand û bi kurdên li herêmê re hevalbendî danî. Ev yek di warê pratîkî de weke lêborînekê ji kurdan bixwaze dikare were pejirandin û erkeke wiha li pêşiya Tirkiyê û dewletên Ewropî ye jî. Bi taybetî dewetên Ewropî yên şîrketên rêkirina çekên kîmyewî saz kirine ku parêzerê Sedam Stephano navên wana eşkere dike, pêwîst e derkevin holê û kiryarên xwe yên qirêj ên bûne sedema qirkirina kurdan eşkere bikin û ji kurdan lêborîna xwe bixwazin. Şîrketên navên wana tên dayîn ên weke ASA û Euro Mak jî divê tawana li ser xwe zelal bikin. Rayedar û xebatkarên van şîrketan ger kêmek hestên mirovî û berpirsyariya mirovtî bi wana re hebe, divê derkevin holê û di derbarê vê gotina parêzer Stephano de ravekirinekê bikin.

Dewletên Ewropî çi yên ev şîrket saz kirine, çi yên çekên kîmyewî û yên şer rêkirine ji sazûmana Sedam re hevparên qirkirina nijada kurd in û heta di vê mijarê de, lêborîna xwe ji gelê kurd nexwazin û dilê gelê kurd bi dest nexin, wê li hemberî mirovahiyê rûreş û tawanbar bimînin. Ji xwe ji ber vê rûreşî û tawanbariya wana ye ku îroj di rêka çareserkirina pirsgirêka kurd de astengiya herî mezin pêk tînin. Hîn weke doh di bîra me de ye ku dema di destpêka salên 90î de, sazûmana Sowyet hilweşiya û pişt re Elmanya Rojhilat bi ser a Rojava vebû, tankên kujêr ên li Elmanya Rojhilat bi destê Elmanya Rojava dan Tirkiyê ku li hemberî têkoşîna rizgariya kurdan bikar bîne. Neptî ev tank hatin Kurdistanê û bûn sedema kuştina têkoşerên azadiyê.

Îroj bi sedan şîrket, bank û organîzasyonan dewletên Ewropî û Tirkiyê berjewendiyên xwe kirine yek û di navbera wan de hevalbendiyeke dijberê aliyê kurd heye. Dîroka vê hevalbendî û dijberiyê heta salên şerê cîhana yekem û damezirandina komara Tirkiyê diçe. Tê zanîn ku piştî şer di sala 1919an de Peymana Sewrê hatibû destxetkirin û li gorî vê peymanê Kurdistan weke dewletekê dihat pejirandin. Ne tenê Kurdistan, welatên weke Ermenîstan, Rûmîstan jî wê bihatana damezirandin. Lê bi têkoşîna bi destê Mûstefa Kemal ê paşayekî Osmanî li dijî dewletên Ewropî yên ketine xaka ji ber hilweşîna dewleta Osmanî maye, rewş hat guhertin û kurdan alîkarî dan tirkan, bi vî awayî Ewropî ji vê xakê hatin derxistin û bi rêberiya Tirkan, li ser navê kurd û tirkan hevpeymaneke din a bi navê Lozanê li bajarê Lozanê hat destxetkirin. Li gorî vê hevpeymana Lozanê Kurdistan di navbera Tirkiye, Îngilîstana Iraq dagir kiriye, FransayaSûrî dagir kiriye û Îranê de dihat parçekirin û ji holê dihat rakirin.

Welatên Ewropî bi vê kiryarê him tola xwe ji kurdan hildianîn ku destek dabûn tirkan û ew ji Kurdistan û Anatolya derxistibûn û bibûn sedema damezirandina Komara Tirkiyê û him bi komara Tirkiyê re bingehê berjewendiyeke demdirêj datanîn. Tê zanîn ev berjewendî piştî şerê cîhanê yê duwem bi ketina artêşa Tirkiyê ya endamtiya NATO û bi daxwaza Tirkiyê ya endametiya Yekîtiya Ewropa gihişt asteke hevalbendiyeke bi hev ve hiliyayî. Dîsa piştî şerê cîhanê yê duwem, ji bo jinûveavakirina welatên Ewropa bi deh hezaran mirovên kurd û tirk ji Tirkiyê rêkirin Ewropa û di karên herî giran de hatin bikaranîn. Vê jî di navbera Tirkiye û dewletên Ewropî de tayeke din ê girêdana berjewendî çêkir.

Di vê pêvajoyê tevî de, dewletên Ewropî her dem bi peymana Lozanê ve girêdayî man û çawa di wir de kurd tine hesibandin, heta roja me jî ev helwesta xwe domandin û hê jî didomînin. Bi vê sedemê alîkarî û piştgiriyeke pir bê tixûb û dijmirovî dan dewletên parçeyên Kurdistan dagir kirine. Li Başûrê Kurdistanê ji bo qirkirina kurdan gaza xerdelê dan rejîma Sedam, li Rojhilatê Kurdistanê, ji bo têkbirina tevgera rizgariya kurdan bêbextiya bi serê Qasimlo û hevalên wî de bi destê rejîma Îslamî anîn li welatên Ewropa pêk hat, li hember Bakurê Kurdistanê bi milyonan dolar alîkariya drafî û çekdarî dan dewleta Tirkiyê…

Dewletên Ewropî yên xwe weke dayika demokrasî û warê mafên mirovan didin nasîn, di hemû binpêkirinên mafên mirovan û dijdemokratiyên li ser kurdan pêk tên de, van pîvanên xwe ji bîr dikin û datînin kêlekekê, cilên xwe yên di dema şerên cîhanê de yên di dolaba Hîtler û Mûsolonî de mane derdixin û li xwe dikin.

Dewletên Ewropî hê jî bi çavê tevgereke terorîstî li tevgera azadiya gelê kurd dinêrin û dev ji polîtîkayên xwe yên li dijî gelê kurd bernadin. Tevî bûne sedemê qirkirina bi hezaran kurdên bê guneh ên di her temenî de, dîsa jî xwe weke mirovhez û aliyê kurd weke terorîst beyan dikin. Dema mirov li dîmenên Halepçe dinêre, pir bi hêsanî dikare bibîne bê di rastiyê de terorîst kî ye! Ew zarokên di himbêza dayika xwe de bê bêhn mane, pir baş dizanin ku terorîst kî ne û terorîzm çi ye? Yên ku ew jahr bi ser wan de barandine û yên bûne sedema barandina wê jahrê, yên ew jahr gihandine destê rejîma Sedam, yên li hemberî barandina wê jahrê bê deng manê tev hevparê vê teroristî û terorîzmê ne. Niha sazûmana wana çi dibe bila bibe, desthilatiya wana çiqasî xurt dibe bila bibe, tevahiya dewletên destê wana di qirkirina kurdan de hene hevparê vê terorîzmê ne û heta tawana xwe eşkere nekin û ji gelê kurd lêborîna xwe nexwazin, wê ev navê teroristiyê li ser wana be. Ew qatilê pênc hezar kurdên di her temenî de bê guneh û bê tawan in. Ji van pênc hezar mirovên kurd hinek hê di zikê dayika xwe de bûn, hinek hê di pêçekê de, hinek hê di dergûşê de bûn; tev di hundirê rojekê de bê bêhn hatin hiştin û nehêlan çavên wana li tîrêjên rojê bikeve! Heta hesabê vê li huzûra mirovahiyê neyê dayîn û gelê kurd li wana nebore hemû kiryar û alîkarên kiryarên vê bûyerê terorîst in û xwediyê têgih û helwesta terorîzmê ne! ger xwe wiha nabînin û ger bi rastî dixwazin xwe ji vê pratîka qirêj pak bikin, bila derkevin pêşberî mirovhiyê û gelê kurd, bila qirêjiya kiryarên xwe eşkere bikin, lêborîna xwe ji mirovahiyê û gelê kurd bixwazin û dev ji dijberiya gelê kurd berdin.

Îroj ger ne ji alîkarîdayîna dewletên Ewropî be tê zanîn ku dewleta Tirkiyê 24 saetan nikare xwe li ber pêla têkoşîna azadiya gelê kurd bigre. Lê îroj dewleta tirk pişta xwe dide dewletên Ewropî û pênc sed hezar leşkerên xwe li Kurdistanê dicivîne û her roj zarokên kurdan qir dike. Dewletên Ewropî êdî divê dev ji vê hevpariya xwe ya qirkirina kurdan berdin! Xwe li pêşiya çareserkirina pirsgirêka kurd nekin bend! Bi dijayetiya gelê kurd ne dikarin bibin demokrat, ne jî dikarin mafên mirovan li pêş bixin. Dibe ku xwe demokrat û mirovhez bibînin, lê di kûrahiya wîjdanê wana de her pirsgirêka kurd weke birîneke xwîn jê were û wana lawaz û nesax bixîne wê bimîne û serî hilde. Bi vê sedemê çareserkirina pirsgirêka kurd ji bo tenduristîbûna welat û sazûmanên Ewropî û yên têkildar û hevalbendên wê jî pêwîst û grîng e!

Hesen Huseyîn Denîz

çapkirin