Hin pkenokn kurd

Hesen Huseyin Deniz

BAR ZINGAN

Rojeke zivistan zilamek gund barek zing (darn hik n ewat) hazir dike, li ser pita kera xwe bar dike dikeve ser r ku bibe bajr bifroe li na w ji bo mal pdiviyn xwe bikire.

Behnek die, qederek ji gund dr dikeve, dighje premrek. Dinre ku premr j ber bi bajr ve dimee, l bi kotek dimee.  Silav li premr dike dike ku derbas be.

Premr zingfiro dide rawestin dibje:

- Biraz, ma tu bi ku ve di?

zingfiro dibje:

- Mamo, ez diim bajr ku van zingan bifroim hinek hrmr ji xwe re bikirim.

Premr dibje:

- T zingn xwe bi iqas bifro?

Ezingfiro dibje:

- Wele pir pir bike, bila pnc wereqan bike!

Premr dibje:

- Ger ez zingn te bikirim, tu nafro min?

zingvan dibje:

- Bel, ima nafroim? Ma ne bi heq xwe ye?

Premr dest xwe diavje pala xwe xeltka xwe vedike, taxeyeke pere derdixe ji zingvan re dibje:

- Biraz, tu dibn ku ez di me de zahmetiy diknim. Ji te re ev pnc wereqe heq zingn te ev pnc wereqe j zde ji te re. zingan li v der deyne ez li ker swar bibim, min bibe bajr.

zingfiro bar ker vedike zingan li w der diqulipne erd. Premr li ker swar dibe li hviya zingfiro dimne ku ser ker bikne bimein. L zingfiro li bar zingan dinre qet nalive! Premr dibje:

- Biraz tu ima name?

zingfiro dibje:

- Mamo, ma em van zingan li v der bihlin, an ku titek p were?

Premr dibje:

- Biraz ma ne min heq zingan daye te, hema i p t bila were, ma ne mal min e?

zingfiro careke din li premr dinre li bar zingan dinre. Premr dsa dibje:

- Biraz ka em biin, ma tu neghitiye heq zingn xwe?

zingfiro li bar zingan dinre dibje:

- Bel, l ma w i bi ser bar zingn min were? Wele ez wana li v erd nahlim!

***

KU AQIL MIROV JI KS XELK BE...

 

Rojek zilamek kur xwe bi ryeke dr ve diin. Kerek wan boz zrek bi wana re ye. Ker vala ye li piya wana dimee. Pit demek dimein, bi r de liqay mirovek dibin. Mirov dibne ku ker vala ye her du kes peya ne! Gelek a dimne dipirse, dibje:

- Ker we vala ye! Xurt zrek j xuya dike! Ma hn aqil nabin ku yek ji we l swar bibe?

Xwediy ker ji kur xwe re dibje:

- Bi Xwed, ev mirov rast dibje! Ker me tr xwariye vexwariye! Xurt zrek e j! Ma ima yek ji me l siwar nabe? Kur min de tu l siwar bibe. Tu bi k , ez dikarim bimeim.

Kur w li ker siwar dibe dimein, dsa rka xwe didomnin. Bhnek diin dsa liqay mirovek tn. Dema mirov dibne ku xort li ker siwar bye y pr peya ye, dibje:

- Kuro, qey tu erm nak ku tu li ker siwar by premr bav te peya ye?

Kurik li bav xwe vedigere dibje:

- Bavo, wele ev mirov rast dibje! De were d tu li ker siwar bibe.

Kurik ji ker peya dibe bav w l siwar dibe. Dsa rka xwe didomnin. Behneke din n re careke din li mirovek din rast tn. Mirov dibne ku kurek ciwan li pey ker dimee zilamek li ser xwe li ker siwar bye! Silav li wana dike dibje:

- Hey b wjdan! Ma qey tu ji Xwed natirs ku tu bi v qilafet xwe li ker siwar by ev kurik bik peya ye?

Bav, li kur xwe vedigere dibje:

- Kur min tu j were siwar bibe! Wele ev mirov rast dibje. Min di derheq te de bwjdan kir!

Kur bav her du bi hev re li ker siwar dibin rka xwe didomnin. Qederek diin n re dsa li mirovek rast tn. Mirov dibne ku du kes li kerek siwar bne. Silav li wana dike bi ser wana de diqre, dibje:

- Hey bwjdann Xwed! Ma hn ji Xwed natirsin, hn her du tirtire li v ker guneh reben siwar bne?

Pit mirov ji wana re wiha dibje, bav li kur xwe dizvire dibje:

- Kur min, ev mirov j heq e. L va ye ti rkn din neman. Ger tu bi ya min dik, em dakevin ker bidin ser mil xwe!

Her du ji ker peya dibin radihjin ker datnin ser mil xwe dsa rka xwe didomnin. Bhnek dimein, careke din mirovek liqay wana t. Mirov dibne ku du kesan kerek danne ser miln xwe r ve tn! Nzkatiy li wana dike bi silavdayn re pirs dike, dibje:

- Mamo, ma qey ker we seqet bye ku we hilgirtiye?

Bav dibje:

- Na wele, ti seqetiyn xwe nnin.

Mirov dipirse:

- Qey bir ye?

Bav bersiv dide:

- Na wele tr e.

- Qey t ye?

- Na wele em niha di ser kaniy re derbas bn.

- Ma qey nikare bimee?

- Bel wele, ji min te tir dikare bimee.

Mirov d xwe nagire deng xwe bilind dike, dibje:

- Nexwasim ma hn dn bne ku we ev ker daye ser mil xwe hn r bi ve diin?

Kurik dibje:

- Bavo, bi Xwed ev mirov rast dibje. Ma ne hindik maye mil min ji la min vebe!

Mirov derbas dibe, bi ser rka xwe de die. Kur bav j ker xwe ji ser mil xwe datnin bhna xwe vedidin. Pit bhnvedan kur dipirse, dibje?

- Bavo, v car em i bikin?

Bav bhnek difikire bersiva kur xwe dide, dibje:

- Kur min, v car em vegerin mala xwe! Bi Xwed heta ku aqil me ji ks xelk be, em nikarin ti rvenan bikin! A ba em vegerin malka xwe, tir e.

 

***

 

LI CIHEK MAQL

 

Xortek heb, bi dilek germ dil ketiye kea Mr. L xort mirovek xzan e   ji ber v yek j kea Mr bersiva evndariya w nadey!

Rojek xort di ber kaniya gund re dibore dibne ku wa ye kea Mr bi tena xwe li w der rnitiye! Wr ty die cem evna xwe, bi dengek dilewat dibje:

- Ji bo Xwed, hema carek ten destr bide, ez eniya te ma bikim.

Kea Mr, keeke pir pozbilind ji xwe raz ye. Li rewa xort xzan dinre ling xwe dirj dike, dibje:

- Tu dikar ser tiliya ling min ma bik!

Xort wiha l dinre ew j bi lvkeniyek bersiva w dide, dibje:

- Xuya ye min pir ji jor xwest te j pir ji jr da! Ka em hinek bi ber hev ve werin; tu bi jor de hilkie, ez j bi jr de dakevim li cihek maql, li nav em bighjin hevdu!

***

 

 

MESELA PGUHERNA KER

 

Li welatek jinebiyek kur xwe tev de dijn. Rojek, jineb kur w di rk de diin, w herin nava rezn xwe yn dervey gund.

Bhnek diin n re, premrek li kerek boz am swar bye, t dighje wana bi wana re dimee. Behneke n re premr kur pr dikevin nava sohbet. Hinek ji vir de, hinek ji wir de diaxivin sohbet germ dibe, dil premr j xera dibe! Her du lingn xwe di klekn ker re dirj berdide. Kum xwe ji ser xwe dadixe, eh neynika xwe ji brka xwe derdixe dest bi ehkirina por xwe riha xwe dike. Pit ehkirin bhneke misk j ji brka xwe derdixe bi ser xwe de dirjne! Daw xwe li ser pita ker vedizilne bi lvken ji kur pr re dibje:

- Biraz, tu nay ku em bazarek bikin?

Kur pr amay dibje:

- Bazara i, Mam Sof!?

Premr dsa bi devken dibje:

- Biraz, tu ker min dibn, wele wek hstirek ye! Kerek boz am ye ku di ser re nne! Ku tu bi ya min bik, ez v ker xurt ciwan bidim te tu j dayika xwe ya pr bide min, em pev biguherin! Herwiha em bibin xizmn hev j!

Kur pr heriqasi dil w di ker de heye j, ji ber dayika xwe erm dike ku bikeve bazareke wiha. Di ber xwe de hinek nifiran li Sof dike sohbet dibire.

Tu nabj pr guh li ser sohbet ye! Dema dibne ku sohbet qut b, pr die ber kur xwe dibje:

- Kur min, ew mesela pguherna ker i mesele b, we ima bir? Ka dsa behsa w bikin!

 

 

 

MIN DIKAR WANA BIXIM HUNDIR MIZGEFT,
 DERXISTINA PLAVAN J LI TE

 

Li welat Serhed gundek maye b mele. Gund li hev dicivin, dibjin:

- Em musliman in; b mele namee. Div em ji xwe re meleyek bibnin!

Biryar distnin diin ji xwe re meleyek dibnin, tnin gund.

Mele ji bo n hatiye gund, dixwaze xwe bi gundiyan bide pejirandin. Ji ber v yek hn di berbang de hiyar dibe, roj pnc wextan di dema xwe de bang dide, iqas waezn xwe hebin amade dike li hviya cemaet radiweste.

L mixabin her roj ji bil mele ti kes nae mizgeft! Mele deng xwe di bang de xwetir dike, dsa sd nade kesek ber bi deriy mizgeft ve nay.

Rojek ne di dema nimj de bang li gundiyan dike wana tevan kom dike, ji wana dipirse, dibje:

- Gel gundiyan! Hay min ji meletiya gund we tineb. Hn hatin pey min, we got, em b mele ne, were bibe meley me! Ez j li ser daxwaza we hatim, bm meley we. L bel ev end roj in ling yek ten j ji we bi dev deriy mizgeft neketiye! Ger hn neyn mizgeft nimj nekin, ez awa bikaribim meletiya we bikim?

Gund tev dibjin:

- Seyda, tu dixwaz em ya rast ji te re bibjin?

Mele dibje:

- Bel, ya rast i be, ez w dixwazim.

Gund dibjin:

- Seyda, tu dizan ku zivistan e zivistana vir j iqas sar seqem e. Berf bejnek li erd ye av tev qea girtiye. Tu dizan ku goreyn me tev rs in, teng dirj in. Em wana heta kab gir didin ku lingn me necemidin. Dsa ji bo ku berf nekeve sola me, em soln teng dixin lingn xwe ben wan tam diidnin. Tu dibn heta em ji mal hatine v der, hilma dev me li ser simbln me qea girtine, bne wek sxikan. d ku em werin nimje; heta em soln xwe yn teng ji lingn xwe derxin,  goreyn xwe yn dirj teng vekin, ji lingn xwe derxnin, bi v ava wek qeay desmj bigrin, w him dem bidore, him j em tev bi sermay bikevin. Tu dizan ku berf rk tev girtine em nikarin biin bajr cem textor j!  d ne pwst e; ne li w desmj nimj ne li w ezyet nexweiy! Buhut j, dojeh j ya Xwed ye; hema me biavje kjan me qebl e!.

Mele yek zana ye!  Bhneke xwe dikene, heta ku zikpit dibe. Pit re li cemaet dinre dibje:

- Hey mala we, ma k gotiye plav goreyn xwe ji lingn xwe derbixin!? K gotiye bi ava qeris desmj bigrin!?

Gund tev a dimnin. Destpk li hev dinrin pit re li mele dinrin dipirsin, dibjin:

- Mele, ma nimj b desmj dibe?!

Mele dibje:

- Bel dibe! Bes hn werin li dv min nimja xwe bikin, ne plav goreyn xwe derbixin, ne j dest ruy xwe il bikin! i guneh j were, bila tev di stuy min de be!

Gund dema v fetway ji dev mele dibihsin, pir kyfxwe dibin dibjin:

- Seyda, Xwede ji te raz be! Bi Xwed te em rehet kirin. Soz be, bi v away te got, her dema nimj, em tekml li mizgeft amade bin!

Ji w roj n re, bi rast j her di dema nimj de, gund tev tn mizgeft li pey mele nimja xwe dikin. d her roj r di mizgeft de namne.

Mele bi v away end salek meletiya w gund dike, pit re dema w temam dibe, ji w gund radibe, die dibe meley gundek din.

Gund fr bne; sebra wana b mele nay. Dsa li hev kom dibin dibjin:

- Heyra, ka em biin meleyek ji xwe re bibnin, bnin.

Welhasil dsa diin, digerin meleyek dibnin, tnin gund.

Ji bo ku mele n ye, gund tev tekml diin mizgeft di dema xwe de li pey mele amade dibin ku ka w meley n i waezn n li wana bike. Ji xwe tev wek ber tev li sol goreyan b desmj diin mizgeft!

Mele li rewa gundiyan dinre gelek ecbmay dimne! L bel ji bo ku n ye, deng xwe nake. Pit nimj bi haceta karek ji gund derdikeve ber xwe dide gund ku meley ber l ye. Meley ber dibne dibje:

- Malmrat! Te ol oldariya muslimant awa bi v gund daye zann? Tev b desmj tev li plav goreyan tn nimje! Ma nimj wiha dibe?

Meley ber li meley n dinre, dikene dibje:

- Wele bila mala te mrate bimne! Dema ez hatim w gund yek mirov ten j ber xwe nedida mizgeft, niha pnc wext tev li mizgeft amade ne. Tita ji min hat, min dikar wana bixim hundir mizgeft, ku tu zrek b, derxistina plavan j li te!

 

 

XWEDIY QENCIY DIGHJE QENCIYA XWE, XWEDIY XERABIY DIGHJE XERABIYA XWE

 

Di dema mritiya Mr Botan de, retkarek Mr Botan heb. Her var di dwana mr reta xwe j re digot. reta w j her dem ev b, digot:

- Mr min, xwediy qenciy dighje qenciya xwe, xwediy xerabiy dighje xerabiya xwe!

retkar her roj dihat diwan, ev ret digot di. Her ser meh j di xezneya mr heq retn xwe distend.

Herwiha cranek retkar mr heb, j dihesde, dibje:

- Ev retkar mr, ti kar ji mr re nake. Ji bil van her du gotinn ku herkes dizane bhtir titek j nabje. L dsa j her meh die xezn, qedereke zr distne. Ya ba ew e, ez titek bnim ser w, belk li na w ez bibim retkar mr!

varek veke xwe amade dike nav j tije sr dike. Pit re j bang li retkar mr dike, dibje:

- Ez dixwazim em ev pev re vek bixwin. retkar daweta w naikne die mala w, p re v dixwe.

Pit v, wek her car retkar xwe amade dike ku here dwana mr l bel cnar w berya w xwe dighne mr dibje:

- Mr min, ev retkar her var t cem te roja din j di derheq te de titn ne ba dibje. Ji gel re dibje, Behneke gelek ps ji dev Mr t!

Cnar retkar gotina xwe wiha j mr re dibje bi lez derdikeve derve da ku retkar w nebne.

Bhnek derbas dibe, retkar mr dsa t huzra w rdin. Her du destn w li ser kabn w, wiha dibje:

- Mr min, xwediy qenciy dighje qenciya xwe, xwediy xerabiy j dighje xerabiya xwe.

Lbel retkar dema diaxive, ji bo bhna sr nee mr, dest xwe dide ber dev xwe.

Dema mr dibne ku retkar wiha dike, di dil xwe de dibje; V gav min bawer kir. Diyar e ku ev ji sedema bhna dev min, dest xwe dide ber dev poz xwe! Mr, deng xwe nake.

Kaxezek dinivsne li hev dipe, mohra xwe l dixe dide dest retkar, dibje:

- Sibe ser meh ye. Kaxeza xwe bigre ku tu sib bi heq xwe bistn.

retkar radihje kaxeza xwe, dixe brka xwe ji huzra mr vediqete, t mala xwe. Ji ber ku hay w ji titek nne, b xem radikeve.

Ser sibeh radibe ber xwe dide xezney ku heq xwe y mehane bistne. Bi r de li qay cnar xwe dibe. Dibje:

- Cnar, te xr e? Ser v sibeh tu bi ku ve di?

Cnar retkar dibje:

- Bi Xwed ez bihatama cem te. Pdiviya min bi hinek dirav heb. Min got ku tu bi deyn bidi min w pir ba be!

retkar dibje:

- Va ye ji te re kaxeza mehane ya heq min. Bie xezn, ji ber min ve ji xwe re bistne.

Kyfa cnar w gelek xwe dibe. Kaxez distne rasterast ber xwe dide xezneya mr, kaxez dide xeznedar.

Xeznedar kaxeza mohrkir vedike dixwne. Di kaxez de wiha dinivsne:

Zilam ku v kaxez tne cem te, b pirsyar ser w j vekin!

Xeznedar di cih de bang li celad dike ser cnar retkar difirnin.

Dema dibe var, wek her roj retkar xwe kar dike derdikeve huzra mr. Dema mr av li retkar dike dibne ku hn sax e, ecbmay dimne dipirse, dibje:

- Min kaxez dab te ku tu bi xezney veneger! Ka ji min re bje b tu awa sax maye?

retkar dibje:

- Mr min, ma ne ez her ev dibjim, xwediy qenciy dighje qenciya xwe xwediy xerabiy j dighje xerabiya xwe!

 

Pit re, ji mr re hal meseleya xwe cnar xwe ya xwarina tr sr vedike sedema devgirtina xwe vedibje. Mr tdighje mesel bhtir kyfa w ji retkar w re t.

***

 

HAL EV HAL E; HN GAZ NV J LI MAL E!

 

Yek gundi kurek w ten heye. Kurik mezin bye, ghitiye zewac. Gund ji bo kur xwe bizewicne radibe, die gundek din keek diecibne, ji bav w dixwaze.

Bav ke qebl dike, l dibje:

- Min qebl e, l kea min j ten ye ez dil w nahlim. Bila kur te were. Ew ke li hev binrin k hev qebl kirin, ser seran ser avan.

Gund kyfxwe dibe ber xwe dide mal. Li mal ji kur xwe re dibje:

- Kuro min roj ji te re keeke bedew xwestiye. Bav w dibje bila were ew keik li hev binrin ku hev ecibandin ez bidim. d rabe bie gund. Bila xwezr te bk te binasin.

Kurik j kyfxwe dibe, l ji bav xwe re dibje:

- Bavo navrana al min diriya ye, ger ez bi v hal biim ez erm dikim.

Bav w heq dide kur xwe die bajr du gaz qma teze tne. Dayika w nv gaz qma j vedike navrana al kur xwe didir. Pne wiha xwe li al t ku kurik bi kfxwe ji mal derdikeve ber xwe dide gund xezrann xwe. Bi r de li kaniyek rast t. Ji xwe dinya j germ e. Tr av vedixwe dibje:

- Ka ez bhnek xwe dirj bikim avn xwe nerm bikim ku ez biim gund keik min westiyay nebne.

Xwe li bin darek dirj dike avn w diin ser hev, xure xur p dikeve.

Di w bhn re rwingiyek di wir re derbas dibe. Dibne ku xortek li bin darek rnitiye. eqn xwe ji hev vekirine pnyeke n di nava eqn w de diterisne. Dil rwing dibije pne bi hdka xwe nzk xort dike. Ser tay pne p hatiye dirtin dibne dikne. Ta vedibe pne dikeve erd. Rwing radihje pne bi kfxwe rka xwe didomne.

Bhneke din xort ji xew radibe. Xwe vedizilne dikeve ser r. T gund pirsa mala xezr xwe dike. Mal an w dikin die mal. Xwezr w li ber der w pwaz dike derbas odeya mvanan dike. Bang li kea xwe eyaln xwe dike ku werin zava binasin. Keik doekeke str balgfek tne ji zava re datne.

Xort bi kfxwe derbas ser doek dibe pala xwe dide balgf. eqn xwe ji hev vedike, ji bo xezrann w pney n bibnin ku bizanibin hal wana xwe e. L xort hay xwe ji xwe nne ku pney navran ne li ser e.

Dema xort eqn xwe ji hev vedike got navrana w derdikeve derve zengil w diheje!

Mal tev av l dikevin avn wana beloq vedibin.

Xort dibje qey av li pne ketine pir li xweiya wana uye ku wiha a mane di bin simblan re dikene.

Xwezr w dest xwe bi ber navrana w ve dirj dike dibje:

- Zava, ev i hal e?

Zava hay w ji w nne ku zengil w li der ve ye. Dest xwe diavje simbln xwe dibje:

- Wele hal ev hale! Hn gaz nv j li mal e!

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org