LI HEMBERÎ DEMOKRASIYÊ ARTÊŞA TIRK KELEM E

 HESEN HUSEYÎN DENÎZ

Li Tirkiyê pirsgirêka demokrasiyê her roja diçe xwe zêdetir bihîstin dide. Ne tenê ji bo gelê kurd, ji bo gelê tirk û gelên din ên herêmê jî artêşa tirk xetariyeke mezin e. Ji bo hemû gelên herêmê çavkaniyeke xov û tirsê ye. Ev taybetmendiya wê ya xetar, ji faşîstbûna wê tê. Ji sedema vê faşîstbûnê jî, îroj di nava çetebûneke xerab de ye. Di artêşa tirk de, bi pîvaneke mezin çetebûnek li pêş ketiye. Li Umraniye -bajarê Stenbolê leşkerên bi çek û bombeyan hatine girtin ne yên destpêkê, ne jî yên dawiyê ne.

Ger serokartêşê wan bombeyan bide dest zarokên xwe û rêbike ser gel, wê leşker jî rêxistinên çetetiyê saz bikin û malên xwe bikin cebirxane. Ji Sûsûrlûk heta Şemzînan û Umraniyê gelek rêxistinên çetetiyê li Tirkiyê derketin holê û hat dîtin ku di nava tevan de kesên ji artêşê teqawît bûne tê de cih girtine.

Bi navê, “Têkoşîna li dijî PKKê” artêş û dewleta tirk rê li hemberî hemû rêxistin û dezgehên ne zagonî vekir. Bi navê ‘têkoşîna li dijî PKKê’, leşkeran ji xwe re rêka xwedewlemendkirinê saz kirin. Xwedewlemendkirin bi rêkên zagonî nabe, lê bi rêkên çetetiyê dibe. Ji Îran û Iraqê pirek qaçaxvaniya çek û narkotîkê ava kirine. Bi trempêlên leşkerî ji sînorê Iraq û Îranê heta deriyê Ewropa dibin. Di hundirê Tirkiyê de jî alavên teqemeniyê ji bo çavtirsandinê û li Kurdistanê jî li hemberî welatparêzan bi kar tînin.

Her çend rojan carekê şebekeyeke ji vana derdikeve holê û diavêjin zîndanê. Lê ne hukûmet, ne hêzeke din newêre bi tevahî bi ser artêşê de biçe. Ev çeteyên tên eşkerekirin dibe ku ji hêştirê guh be û xwedê dizane yên eşkere nebûne çiqase ne?

Ji xwe li Tirkiyê Artêşê dest avêtiye aboriyê û bûye xwediyê milyar dolaran. Bankaya bi navê OYAK, a ku li ser navê hevkariya leşkeran bû, firotin şîrketeke Holandî. Ji vê firotinê zêdeyî du milyar û nîv dolarî pere ket dest wana. Hîn li gelek şîrketên din razandinên artêşa tirk hene. Li Başûrê Kurdistanê jî ji van razandinan gelek kar bi dest xistin. Artêşa tirk li Tirkiyê êdî ne tenê hêzek leşkerî, hêzek aborî ye jî. Yê ku aborî û leşkerî di dest de be, bi hêsanî wê bikaribe siyasetê jî rê ve bibe. Ji xwe di van hilbijartinan de dest avêtin partiyan û bi gumaneke mezin Partiya Demokrat a Memet Agar ji sedema nakokiyên di navbera wî û artêşê de bi destê serokê ANAPê Erkan Mûmcû bi bin xistin. Her dû partî bi vî awahî bê hêz kirin ku rêk li ber partiyên nûnertiya artêşê dikin vebe. Bi vî awahî CHP ya bi tevahî bûye faşîst û MHP derxistin pêş. Ji xwe bi bûyera astengkirina hilbijartina serokomar hêza AKPê jî kêm kirin. Ji bo vê, di van hilbijartinan de wê ev her du partiyên faşîst ên nijadperest wê hijmara wezîrên bixin meclîsê zêdetir bikin. CHP ne ku ji bo partiyeke çepgir e, berûvajî ji bo ku hatiye ser rêka faşîzmê û bûye nûnerê artêşê wê ji derûdorên nijadperest dengan bigre. Li ser cenazeyên leşkerên tên kuştin siyasetê dike. Ti ferqiya wê û MHP ji hev nemaye, heta ji MHPê zêdetir di bin bandûra artêşa Tirk de ye û bangewaziya nijadperestiyê dike.

Bi vê sedemê artêşa tirk him bi awayekî leşkerî, him aborî û him siyasî li Tirkiyê hêzeke derveyî zagonî ya li pêş dikeve ye. Îroj ji her demê zêdetir artêşa tirk kiryarê xerabiyên li Tirkiyê tên dîtin e. Ji narkotîkê bigir, heta qaçaxvaniya çek û mirovan, ji sazkirina rêxistinên çetetî bigir heta sazkirina şebekeyên kujêrî tev li her karê xerab dibe. Ji bo bikaribe vê rewşa bi dest xwe xistiyê bidomîne jî, her roj zêdetir bangewaziya xetariya pirsgirêka kurd dike. Wiha lê hatiye ku li Tirkiyê yekî demokrat jî êdî nikare ji tirsa artêşê pirsgirêkeke demokratîk bîne ser ziman. Ger yek bi serê ziman jî qala pirsgirêka kurd û çareseriyê bike, di cih de artêş wî bi xiyaneta li welêt tawanbar dike û berê her kesî dide ser wî.

Artêşa tirk ji sedema vê rewşa xwe ti caran naxwaze li Tirkiyê demokrasî li pêş bikeve û pirsgirêka kurd çareser bibe. Ji ber ku pirsgirêka kurd çareser bibe û li Tirkiyê demokrasî li pêş bikeve ranta îroj ji şer dixwin, wê êdî nikaribin bixwin. Îroj şer ji bo artêşa tirk bûye sektoreke xwedewlemendkirinê. Ji bo vê heta ji dest wana were wê li domandina şer û kûrkirina şer bigerin ku bêrîka xwe zêdetir têrdolar bikin.

Ji bo vê demokrat û welatparêzên Tirkiyê ango her kesê dixwaze li Tirkiyê demokrasî, aştî, mafên mirovî û aramî li pêş bikeve, berya her tiştî divê li ser vê rewşa artêşê raweste. Divê di derbarê artêşa tirk de lêpirsîneke berfireh û kûr were vekirin. Ji roja 12ê Îlonê û vir ve û bi taybetî piştî salên 1990î û vir ve, hemû kiryarên artêşa tirk ên li Tirkiyê û Kurdistanê werin lêpirsîn û hemû qirêjiya wê were darezandin. Ger ev hesap ji artêşa tirk neyê pirsîn û artêşa tirk ji vê rewşa xwe ya çetetî neyê derxistin, wê ev artêş li serê gelê xwe, li serê gelê kurd û li serê tevahiya gelên herêmê bibe belayek ku êdî bi heft qalib sabûn jî mirov nikaribe qirêja wê paqij bike. Îroj kî bi artêşa tirk re hevkariyê bike, ew dijberê gelan, dijberê demokrasî û azadiyê ye û kî li dijî artêşa tirk raweste ew gavekê nêzî gel, nêzî demokrasî û azadiyê ye.

HESEN HUSEYÎN DENÎZ

çapkirin