Li ser hevbebna rzikn rziman Kurd NAMEYA VEKIR

Ji bo Rvebiriya PEN-KURD

Ji Rvebiriya KONGRA NETEW YA KURDISTAN

 

Hesen Huseyn Denz

 

Hewildann PEN-KURD n ji bo hevbebna rzikn rziman kurd, away rastnivsna kurd, peywendiya di navbera zaravayan de, xwedderketina li zaravayn kurd, wek zaravayeke ferm derxistina p a zaravay kurmanc hwd. xebatn di v war de ez gelek bi nirx dibnim heta daw pitgir desteka xwe diyar dikim.

Wek t zann di van mehn daw de di v war de KNK j hewildan xebatn bi nirx dane destpkirin.

Bi destra we be dixwazim di v mijar de hin nrnn xwe bi we re parve bikim.

 

Ev demeke dirj e, li ser hevbebna rzikn rziman kurd bi awayeke berfireh bikaranna zaravay kurmanc ramana xwe diwestnim li rkn areseriy digerim. Bi v armanc li qadn herma Medya hewildan xebatn me bn, l qas me hv dikir me encam negirt herm/lokal man. Bes tecrubeyeke mezin me ji v xebat hewildan girt: Tecrubeya yekem ev e ku ji bo guhertinek, hevbekirinek ango pejirandineke biryareke di derbar rziman de destpk pwst e mirov brbaweriya (zhniyeta) kesan saziyan bide guherandin. Bi rast derdikeve hol ku brbaweriya hinek mirovan ewqas teng, ewqas kevnare, ewqas xitimiye ku ji bo guhertinek destxet bikin pwst e mirov wana di nava ava heft eman de razne ku kmek nerm bibe. Ji xwe gelek hene ku dibjin Kurdiya tevahiya kurdan a e, bes ya min rast e tevahiya Kurdan bila wek min bikar bnin.

Dema mirov li kurdiya kes wiha dibje dinre, dibne ku ji bo tghitina kurdiya w pwst bi wergerek heye. L ewqas dil ketiye xwe kurdiya xwe ku wek kevir xwe hik kiriye. Ji bo guhertin yan div were ikandin an j misqalek ji xwe namihne. Ev tengezariyn wek v aliyek pirsgirk ye. Li gor min ev al bi tkoneke li hember v brbaweriy dikare were areserkirin. Kesayet, saz rxistinn tghit ji guhern guhern re vekir, pwst e li hember v brbaweriya girt tkoneke bnavber bimenin.

Pirsgirka duwemn di war astengiyn netewbn de ye. Em kurd her iqas xwe wek neteweyek bi nav bikin xaln netewebn li Kurdistan bi pirah hebin j, ji ber gelek sedeman ev netewebn li Kurdistan hn pare pare ye. Ev pareybn bandora xwe rasterast li ser ziman kurd j dike.

Hn di kesayeta we de rewenbr, zimanzan nivskarn kurd droka Kurdistan rewa w ya parey ji min batir dizanin. Bi v sedem ez li v der nekevim krahiya drok. Ten di xalek de dixwazim bal bikinim ku v pareybn di brbaweriyan de j parebynek ava kiriye. roj wiha l hatiye ku ramana kurdek ji Bakur Kurdistan di war rziman kurd de ne wek ramana kurdek ji Bar an Rojhilat Kurdistan ye ramana kurdek ji Bar an ji Rojhilat j ne wek ya ji Bakur e. Tev pareybna xaka Kurdistan ya dijmin pk anye, ger di brbaweriya kurdan de hevbebnek hebaya w ev pareybna ziman ewqas kr nehatiba jiyandin. Bes ji sedema ku pareybna xak bi xwe re pareybneke and, wje, zarava ya brbaweriy aniye, di hevbekirina vana de gelek asteng li piya rzimanran hene.

Li Bar Kurdistan ji sedema hebna du hermn sereke axaftina du zaravayn cuda di navbera rvebiriyn van herman de hebna tkona iyandar, tkoneke di navbera van zaravayan de j bi xwe re tne dixwaze yek bandora xwe li ser yeke din bike. Her daw bi ketina dest a wezareta perwerdey herma soran xwestiye ku zaravay xwe li tevahiya Kurdistan serdest bike. Ev ne ji evndariya rvebiran a ji v zaravay re t. Na! Encameke tkona iyandar ya ewqa xwe daye ser ziman e. Bguman wiha li gor berjewendiyn xwe bi ziman leyistin xetar e ne ba e. Ziman navgneke bingehn a gitiya netew ye, ji ber v yek pwst e bi nrneke netew nzkat l bibe, ne bi nrneke berjewendiya teng a beeke civak.

Ez dihizirim ku ji bo hevbebna rzikn rziman kurd pejirandina zaravay Kurmanc bi awayeke ferm li gitiya Kurdistan pwst bi yekbneke netew ya di navbera rewenbr, zimanzan nivskaran de heye ku ev j bi yekbna ramana rxistin saziyn rvebirn Kurdistan dikare pk were. Di vir de du rk hene:

Yek; an w rxistin, saz partiyn rvebirn Kurdistan bibin yek fermana hevbebna rzikn rziman kurd bidin hem nivskar, rewenbr zimanzan li gor v ferman tevbigerin, bi v awah ji jor ber bi jr ve xwe bighnin hevbebnek; yan j saz, rxistin, kesayet, navgnn raghandin yn wek radyo, tv, rojname hwd. di navbera xwe de lihevhatinek koordnasyonek saz bikin ji jr ber bi jor ve yekbneke netewbn bi rka ziman bisprin rvebiriyn Kurdistan bi v awah di rvebiriy de hevbebnek bi avakirina hevbebna di rzikn rziman de pk bnin.

Her iqas rka duwem ango rka hatina gel hev a nivskar, rewenbr, zimanzan navgnn raghandin ji a yekem hjatir be j, dema mirov rewa kurdan, a kesayet, saz rxistinn kurdan tne ber av, dibne ku rka yekem zdetir dikare encam bigre. roj li tevahiya Kurdistan li dervey welt saz, rxistin navgnn raghandin yn bi ziman Kurd kar dikin ji sed not belk zdetir j- km zde her yek xwe di bin sbana  rvebiriyeke ji pareyn Kurdistan de dibnin rastiya avabna wan j hinek bi v away ye. Km saz rxistinn ziman hene ku serbixwe ne; ji xwe yn serbixwe j balk e ku nikarin bandoreke xurt li ser yn ne serbixwe bikin.

Ji bo v ez iqas hewl didim, dibnim ku areserkirina pirsgirka hevbekirina rzikn rziman kurd girday areserkirina pirsgirka yektiya rvebiriyn Kurd ye. Ji bo ev ba were tghitin bi destra we dixwazim mnakek bidim.

Mnak; ji bo her pareyek Kurdistan em navgneke raghandin yan televizyonek hilgirin dest. Ji bo Bakur Roj Tv. Ji bo Bar Kurdistan TV Kurd Sat, ji bo Rojhilat Tv Rojhelat

Kjan ji van televizyonan dikare bje; Ez ne li gor siyaset berjewendiya partiyn li parey nnertiya w dike tev nagerim serbixwe me. B ku raya w partiya w parey bistnim dikarim di ziman de bi saz rexistinn din re civn, yekt dansitendin bikim, bighm biryaran di weana xwe de li gor van biryaran tevbigerim.?

Li gor min ev yek pirr zahmet e. L t zann ku ziman j roj di rka van radyo, televizyon rojnameyn rewa vana jiyan dikin re dighje gel. Gel li vana temae guhdor dike, dixwne wiha ziman xwe pk tne diguherne. Ev navgnn raghandin iqas pareybin, ziman gel j w ewqas parey be, ev iqas hevbe yekgirt bin, ziman gel j w wiha be. Bguman li ser nternet j gelek ste-malper hwd. hene; l ku mirov li vana binre, dibne ku rewa vana j ne km ya televizyonn me mnak dane ye.

W dem ji bo mirov bikaribe nzkatiyek di navbera saz, rxistin navgnn raghandin yn ziman kurd bikar tnin de bike, pwst bi avakirina nzkatiyeke di navbera part, rxistin saziyn rvebiriyn Kurdistan de heye. Ev her du di nava hev de bi hev re dikarin li p bikevin. Rvebiriyn li Kurdistan ji bo berjewendiya ziman kurd dikarin pirsgirkn xwe yn brdoz siyas ji pirsgirka ziman cuda hilgirin dest di war ziman de xwe bighnin ramaneke nz hev.

Di navbera wan de i nakokiya siyas dibe bila bibe, ji bo rakirina nakokiyn rziman div fermana pwst bidin navgnn xwe yn raghandin wana di war hevbebna rzikn rziman de azad berdin. Bguman kesayetn di van navgnan de kar dikin j pwst e li gor v pwstiy ramana xwe ji guhern veguhern re amade bikin. Nrna li hev a bi guman dev j berdin di war ziman de j v nrn bikar neynin, ji nrnn hev re rz bigrin ger guhertin pwst be, ne ku bi hizirandina ramana dijber e, li dij derkevin; bikaribin ramana dijber j ku rast be, wek ramana xwe bipejirnin pk bnin.

Ger li gor v tevbigerin di war hevbebna rzikn rziman de dikare gav were avtin, lbel ji bo pkanna v yek pdiv bi koordnasyoneke ji aliy herkes her hz ve were pejirandin heye.

Ev koordnasyon w him di navbera saz, rxistin navgnn raghandin de dansitendin bike him ji bo bikaribe v kar xwe pk bne w bi rvebiriyn li Kurdistan re di nava peywendiy de be ji bo v j div ji koordnasyoneke wiha be ku ji aliy van rvebiriyan ve j were pejirandin. Ev koordnasyon di jor de dikare ji du, yan s saziyan nnern wan her du-s saziyan pk were ku bikaribe di war dansitendin peywendiyan de sivik tevbigere. L girday xwe civateke berfireh a ji nnern saz, rxistin navgnn raghandin kesayetn zimanzan nivskar ava bike bi vana re bikaribe rojane li ser nternet di tkiliy de be. Rojane bi vana re li ser tevahiya pirsgirkn girday ziman kurd nqa giftgoyan bike di encama van nqa giftgoyn xwe de bikaribe bighje biryaran kes nnern tev li van nqa giftgoyan dibin, di saz, rxistin navgnn xwe de li gor biryar encamn van kombnn nternet tevbigerin. Ger derfet hebe sal carek be j pirahiya van kesn li ser nternet kombna xwe dikin, li warek bi  awayeke zind j werin gel hev nqan krtir bikin, biryarn grngtirn bigrin. L li gor min bi civnn li ser nternet yn rojane dikarin di war hevbebna rzikn rziman kurd de gelek gavn grng biavjin.

Bi rka koordnasyoneke wiha kombneke wiha ev pirsgirk bi pvaneke mezin dikare were areserkirin w alkariyeke mezin bide kar yektiya netew ya Kurdistan j. Wek din her saz, rxistin, navgna raghandin, kesayet, kom ango hz bi tena ser xwe iqas di war yektiya rzikn rziman di war yektiya netew de hewl bide xebat bike w qas t armanckirin bi ser nekeve, ji ber ku lokal/herm dimne. Ten dikare di zanabna xwe de xwe kr bike. Ji me re ya pwst ne ku em di zanabna xwe de xwe kr bikin. Belk ew zanabna me li gor git a be em ji ber ku zanabna xwe bi kesek re par venakin ne de ferqiya v aitiy de ne. L ku em bikevin nava dansitendineke berfireh em him aitiyn xwe, him rastiyn xwe bikaribin bi tevahiya nnertiyn Kurdistan re parve bikin bi ramandineke ji guhern veguhern re vekir bikaribin di yektiya netew ya rziman de nuhbnek ronesansek- di brbaweriya xwe de jiyan bikin v yek derbas pratka xwe bikin ku ji nivn n re bibe mnakeke ern.

Gel birzan

Ez di w baweriy de me ku hn ji min xdetir xwed derfetn nasna saz, rxistin navgnn raghandin yn Kurdistan ne. Kjan saz, rxistin nz kjan al ne kjan dikarin di nava kjan be de cih bigre batir dizanin. Di v arowey de ku mirov hewl bide ji bo tevahiya Kurdistan saz rxistinn bi ziman mijl dibin dikarin di bin du s sbanan de kom bikin.

Li gor nrna min yek ji vana dikare PEN-KURD be heta di nava v koordnasyon de PEN-KURD kar tevgerkirin j hilgire ser xwe. PEN-KURD di war ziman Kurd de saziyeke xwediy drokeke pak e, ji aliy netew navnetew ve xwediy nasnameyeke hatiye pejirandin e, bi bterefiya xwe ya di gelek waran de, ji aliy gelek hz, rxistin kesayetn Kurdistan ve dikare bi hsan were pejirandin bi dewlemendiya cudatiyn endamn xwe dikare ji aliy rvebiriyn li Kurdistan dervey welt ve were pejirandin.

Li aliy din Saziya Ziman a di bin sbana Kongra Netew ya Kurdistan(KNK) de j dikare bibe endam duwem v koordnasyon. Gelek saz, rxistin navgnn raghandin hene ku li gor biryara v saziy w tevigerin bi taybet bikaribin pareybna di navbera Bar Bakur de ji hol rabikin ango di kmkirina v pareybn de weyna xwe bileyizin. Yektiya ev her du saz di war ziman de ava bikin nzkatiya tghit ya li hev bikin, w ji bo yektiya netew tghitina di navbera rvebiriyn Kurdistan de bibe mnakeke ern avakar.

Aliy syemn koordnasyon ev her du al dikarin di navbera xwe de nqa bikin ango bi nrn tecrubeyn we yn hja hn dikarin diyar bikin. Bguman pwst were dtin ev koordnasyon dikare heta pnc nnertiyan j xwe fireh bike, l li gor nrna min tengbna w bhtir w r bide karkirina w. Bes di bin de nnern tev li gengee nqa bibin iqas zde bin ewqas w dewlemend tevlbn bibe. Bguman ev civn nqa w li gor xwe xwediy rzik, prensb xaln herkes p ve girday bin be.

Ber j min di v war de bi nivsarek ramann xwe bi kinah nivsandib. Ziman bi perwerdey bi axaftin nivsandina li ser v perwerdey li p dikeve. L ku her kes perwerdey li gor zanabna xwe bimene, her kes perwerdeya xwe ji tevahiya Kurdistan re wek mnak bibne, her kes di perwerdeya dide de rzimanek li gor xwe bikar bne v yek wek ziman netew di navgnn raghandin de bixe guh mejiy gel, w ev yek pirsgirkn n bi xwe re bne. Demn ber radyo, televizyon, rojname nternet tine bn, ji bo v kmasiyn herkes bi w/w bi snor diman; niha ev navgnn raghandin di dest herkes de ne herkes bi rka vana dixwaze kmas yan baiyn xwe li ser tevahiya gel belav bike. Ev j di mejiy gel de tevliheviyek dike. Ten ji bo rakirina v tevliheviy be j pwst bi koordnasyoneke hevbekirina rzikn rziman kurd heye. Li ser v bingeh ji kesayeta we re b guman di kesayeta we de ji civata PEN-KURD re ez nrnn xwe, raman daxwazn xwe yn di v derbar de rdikim. Ez v nivsar ji KNK re j rbikim hewildann xwe yn di v war de bidomnim. Li gor min lihevhatineke di areserkirina pirsgirkn rzik rziman kurd de w guhertineke brbawer ramana gitiya kurdan bi xwe re bne ev j w bibe pngaveke grng di lihevhatin yekgirtina netew ya rvebiriyn Kurdistan de ev yek ne wek du pvajoyn li pey hev, di nava hev de, bi awayeke yek ji yek re r vedike, yek yek xurt dike w li p bikeve. Xebata yektiya li ser rziman w yektiya netew, her gava ji bo yektiya netew j w li hev hatina li ser rziman p de bidahfne.

Bi v br baweriy silav rzn xwe yn germ pk dikim berdewamiya serkeftinn we dixwazim.

Hesen Huseyn Denz.

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org