NEWROZ HVIYA AZADIY YE
 

Hesen Huseyn Denz

 

 

 
Di kevneopiya drok ya gel Kurd de, sersal bihar di 21 Adar de destp dike.  Ev roj ji bo Kurdan destpka jiyaneke n ye. Roja rizgarbna ji bin sazmana koledariy ye. Roja gihitina jiyaneke bi rmet azad e
 
Kurd ji qas xwe dinasin li ser xaka Mezopotamya dijn. Mezopotamya ji xaka navbera emn Dcle Firat re t gotin. Ev xak bi berhemdayna xwe t nasn. Dema mirovah ji jiyana koberiya nrvan berhevkirina natiy derbas jiyana andiniya natiy kedkirina sewalan dibe, li derdora eman bi cih dibe ku di serik van eman de j emn Dcle Ferat tn.
Ji bo v yek xaka Mezopotamya weke Derga Mirovahoy t nasn binavkirin. Mirovahiy li ser v xak xwe nas kiriye; dest bi jiyana nitecih bye di droka xwe de cara yekem d bi pey xwarina zik xwe nakeve. Ev yek j derfeta dtina dema vala didey bi v derfet, r li ber derfetn din n ramandin, hizirandin pkanna huner hwd. vedike.
 
Mirovah li ser xaka Mezopotamya dest bi zaroktiya jiyana xwe dike. Bi v sedem mirovn li ser v xak dijn, gitiya nirxn mirovahiy di xwe de dicivnin. Li ser v xak bi sedan bi hezaran gel jiyane. Bi sedan hatine bi sedan hilatine. Yn li ser pyan mane, nnertiya nirxn vana tevan dikin

Kurdistan welateke di bilindahiyn xaka Mezopotamya de cih digre ye. Mezopotamya Jorn dibe xaka Kurdistan. Ev xak ji iyayn Zagros destp dike heta oltera Kerkk Msil didome ku bi v cihgirtina xwe ya erdngar aliy Rojhilat Heyvoka Zrn pk tne. aristan li ser xakn dikeve ber v Heyvoka Zrn li p ketiye. Bi awayek din ku mirov bje, beeke mezin grng aristaniy li ser xaka Kurdistan li p ketiye.

 
Bi v sedem xaka Kurdistan her dem bala gel hzan kiandiye. Kjan hza xwestiye li ser gelan xaka berhemdar bibe desthilatdar ber xwe daye Kurdistan xwestiye bi dest bixe. Ji ber v yek li ser v xak ti caran er qut nebye.
 
Qas t zann Kurd wek dapr baprn xwe gel Med dihesibnin dipejirnin. Ji sedema mercn bindestbn, kurdan derfet nedtine ku bikaribin droka xwe hr kr lkoln bikin. L ji qas zanyar, lkolnr droknasan tgihitine, rehn xwe digihnin gel Med droka gel Med weke destpka droka xwe dipejirnin.
 
Li gor v, droka xwe heta saln du hezar yn Berya Zayn diopnin. Li gor hinek droknivsan Med ji aliy iyayn Qafqasan tn bicihbna wana a li Mezopotamya qas hezar salan didome
 
Di saln hezar yn Berya Zayn de, desthilatdariya dewleta koledar a Ar li ser xaka Mezopotamya Anatolya didome. Med hn wek l eran dijn dixwazin li ser xaka di navbera du eman de bi cih bibin. Med ger ji cihek din hatibin ser v xak yan li ser v xak ji ber ve hebin, rastiyeke wana heye ku bi azadiya xwe ve girdayne naxwazin koletiy bipejirnin.
 
Bi v sedem li hember koledariya Ar qas s sed salan tekoneke dijwar didin. Hza Medan a belave bi tkona parey tr nake ku dewleta koledar hilwene. Bi v sedem, him di nava xwe de, him bi geln cnar re yekt hevalbendiyeke li dij koledariy saz dikin.
 
Jrek kurd bi nav Kyakser tevahiya l ern Kurdan tne gel hev destpk Konfederasyona l eran saz dike. Pit re geln cnar n wek Ermen, Pers hwd. j tev li v Konfederaliy dike bi hzeke wiha yekby dewleta koledar a Ar di roja 21 Adara 612an de dirxne.
 
Roja rxandina dewleta koledar li tevahiya Rojhilata Navn weke Rojeke Azadiya Gelan t pejirandin ji v roj re di wateya Roja N de Newroz t gotin.
Newroz ji bo tevahiya van gelan dibe rojeke rizgarbna ji bin zordar nr koledariy. Newroz ji bo tevahiya van gelan dibe rojeke azadbn destpkirina jiyaneke n.
 
Ji bo v ev gel tev Newroz weke cejneke netew ya her grng dibnin bi giyana azadbn proz dikin.
 
Di bin her ert mercn her zor, aloz asteng de ku dagirker desthilatdariy geln v herm pwst hitine dev ji her tit xwe berdin de, dsa j geln xaka Mezopotamya bi diz be j, ev cejna azadiya gelan proz kirine agir Newroz ti caran ji navsera iyan km nebye.
 
Newroz bi dadana agir t prozkirin. Di anda wjey ya kurd de pkhatina roja Newroz wiha t efsanekirin ku Kawa y Hesinkar zarokn w ji bo mejiyn wana derxin bidin Dehaq zulimdar key Ar mkut li ser Dehaq dixe w dikuje. Ji bo ku gel bi mirina Dehaq bihise j li cihek bilind agir dadide bi v yek rizgarbna ji zilma Dehaq xwnxwar beyan dike Ji bo v geln Newroz proz dikin tev di eva 21 de li her cihek bilind agir dadidin.
Di rastiy de agir di jiyana gel Kurd ango gel Med de gelek xwediy cihek grng e. Kurdistan wareke iyay ye ku li gelek devern w zivistan qas e mehan didome bi bejna mirovan berf dibare. Ji bo v agir pareyek her grng jiyana gel v herm ye. Agir ji bo v gel jiyan e, hv ye, xweda ye!...
Med bi rxandina dewleta Ar a koledar li cih w dewleta Medya ava dikin, bes ew weke dewleta Ar sazmaneke koledar saz nakin ne xaka xwe fireh dikin, ne j gelan ji xwe re dikin kole. Bervaj azad serbestiya tevahiya gelan dipejirnin rz ji mafn wana re digrin. Di demeke ku mirovah bi sazmana koledariy xwe tne ser ziman mezin dike de ev nyetbaiya Medan dibe sedem ku gel Pers xwe bi ek rxistin bike bimee ser. Di w bhn de xiyaneta fermandarek Med bi nav Harpagos dibe sedema tkna Medan bi gotina droknivs Heredotos, li ser v xiyanet Key Medan Astiyag ji Harpagos re wiha dibje: Ger te dixwest tola xwe ji min hiln, bila te ez kutibama keyitiya min bixista dest xwe ku serdariya Medan kiribay. L te bi gelek biyan re hevkar kir gel xwe xist bin dest wana ku careke din ev gel d nikaribe bi azadiya xwe a bibe
Bi rast j ji droka 550 y Berya Zayn ku Astiyag ev peyva di cih de bilv kiriye, heta roja me Med ango Kurd her bindest mane xiyaneta bi Harpagos destp kiriye di her dem de bye sedema tkna serhildann gel kurd n ji bo azad rizgariya xwe.
 
Ev du hezar pnc sed pnc heft sal in ku Kurdan hn sukra xwe ji tkbirina v xiyanet rizgar nekirine hn ji bo azad rizgariya xwe tdikoin.
 
Di roja me de ji bo azad rizgariya gel Kurd pwst bi giyaneke Medewar ya ku Kyakser saz kiriye heye. Gel kurd bi w giyan pwst e careke din tevahiya l ern xwe bike yek Konfederasyoneke mezin a li ser bingeh azad rizgariya v gel v xak saz bike.
 
roj zordar desthilatdariya dewleta Tirkiy ya li ser gel Kurd li ser geln cnar ne km koledariya dewleta Ar e rxandina sazmana v dewleta xwnxwar w r li ber azadiya tevahiya geln Rojhilata Navn veke. roj areseriya tevahiya pirsgirkn herm di areserkirina pirsgirka Kurd de xitimiye ku areserkirina pirsgirka kurd j di sazmana desthilatdar a Tirkiy de hatiye xitimandin. Ger ev xitimandina sazmana Tirkiy were derbaskirin w pirsgirka kurd bigihje areseriyeke maql ev yek w r li ber areseriya tevahiya pirsgirkn Rojhilata Navn veke.
 
Di vir de pwst e mirov b tirs xov bje ku ev xakn derga mirovahiy ji hesreta ol ya ji av re zdetir bi hesreta azad demokrasiy ne. Mifteya ten ya areserkirina pirsgirkn Rojhilata Navn, tgihitina demokratk gihitina brbaweriya demokrasiy ye. Tgiha demokratk j ten bi pejirandina nasname mafn hev n gelan dikare li p bikeve. Rojhilata Navn bexeyeke gel, ol andan e. Bi sedan gel, ol and li ser v xak mil bi mil dijn. Pwst p heye ku ev tev ne bi hev kevin, bervaj v, hev bipejirnin li hember mafn hev rzdar bin.
 
Ev yek j bi avakirina yektiyeke hem and, ol gelan himbz bike dikare pk were. Konfederalzma Kyakser Med saz kiriye, div roj di navbera tevahiya hz rxistinn her ar pareyn Kurdistan de, di navbera hem and, gel oln li Kurdistan dijn de were sazkirin li ser v yek pitgir hevalbendiya geln cnar j were girtin. W ev yekt gel kurd yn herm bibe konfederalzmeke demokratk a ku hem and, nasname, hz, derdor, ol, etnste gel dikarin xwe t de bibnin, bnin ser ziman azadiya xwe bi dest bixin bi awayek demokratk atiyane bijn.
 
Pwst e Newroza 2007an bi v giyan were pwazkirin prozkirin. Dervey v her berdewamkirina koledar zilmdariya dewletn despotk, monark, olgark rxistinn siyn vana ye, her berdewamkirina kolet mirin kutin ye.
 
Li ser v xaka derga mirovahiy div hem zarokn rhelal n di v derg de jiyane, li nirxn mirovahiy li xaka ji wana re dayikt kiriye xwed derkevin d daw li kutin mirina li ser v xak bnin, li na v hevalbend, yekt pitgiriya gelan saz bikin. Bi sazkirina konfederalzmeke berfireh a di navbera hem gelan de, xwe bikin hzeke mezin bi giyana Kaway Hesinkar hemdem tevahiya sazmann paver kevnare birxnin, li cih wana kelehn azad, at demokrasiy ava bikin li ser bircn wana agirn Newroz ge bikin ku tevahiya chan bibne va ye li ser v xak mirovah hn tk neye hviya w ya gihitina azad demokrasiy zind ye!...
 
Bi hviya gihitina jiyaneke azad demokratk a tevahiya gelan himbz dike, Newroza 2007 an li we li mirovahiy proz dikim.
Hesen Huseyn Denz
 
 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org