Newroz Pîroz be!

 HESEN HUSEYÎN DENÎZ

Bihara rengîn bi hemû xeml û rewşa xwe ya teze Newroz afirand. Li her aliyê Kurdistanê û li tevahiya cih û warên kurd lê dijîn cejna netewî bi coş tê pîrozkirin.

Newroz ji  bo kurdan gelbûn, azadbûn, rizgarbûn, hebûn û serxwebûn e. Newroz bidawîbûna zor û dijwariyên zivistanê, hatina jiyaneke nû ye. Bidawîbûna koledariya Asûr, li şûnê avakirina sazûmaneke bê koletî, di dema xwe de pêngaveke pir wêrek diyar dike.

Newroz ne tenê ji bo kurdan, di wê demê de ji bo hemû gelên ji koledariya Asûr bi bandor bûne, ronahiyeke azadî û rizgariyê ye. Bi vê sedemê tevgera Med ji tevgereke gelêrî zêdetir di wateya navnetewî de - navgelêrî ye. Newroz di dema xwe de, ji berjewendiya gelê Med zêdetir - ew jî tê de - berjewendiya hemû gelên azadixwaz derdixe pêş û rizgariya wana bi ya xwe re tîne.

Ger Newroz wekî cejnekê ev 2643 sal in bê navber ji aliyê gelên herêmê ve, di bin her şert û mercî de tê pîrozkirin, grîngiya wê ji navgelêrîbûna wê û hêza wê ya azadkirinê tê. Ger gelên herêmê rizgarî û azadiya xwe ewqasî tê de nedîtibana, heta roja me wilo bi dil û can û pê ve girêdayî pîroz nedikirin. 

Newroz bi dadana êgir tê pîrozkirin. Agir di jiyana gelên Arî de xwediyê grîngiyeke jiyanî ye. Li welatekî têr-çiya û xwediyê zivistanên dijwar agir germahî, ronahî, sebir û nîşaneya tolhildanê û ya serkeftinê ye. Ji bo kurdên çiyayî piştî westandinekê yan jî di hebûna  sermayekê de dadana agirekî û rûniştina li ber; qasî bidestxistina kelehekê dilrehetî û aramiyekê  dide nava mirovan.

Agir parçeyek herî bingehîn a jiyana kurdan e. Çawa ku mirovahiyê bi dîtina êgir di jiyana xwe de hilpekînek bidest xistiye, ev yek ji bo kurdan jî wiha ye. Jiyaneke bê agir, ji bo kurdan  ne rewa bû. Jiyaneke bê agir dihat wateya sarbûn, birçîbûn û mabûna di tarîtiyê de. Bi vê sedemê di cejneke xwe ya gelêrî de dadana êgir bi hêsanî grîngiya xwe dikare têgihiştin bide.

Derketina ji werza zivistanê û pêşwazîkirina biharê, qasî  rizgarbûna ji dijwariya koledariya Asûr watedar û xwediyê grîngiyekê ye. Bihar bi xwe re zayîna pezî, zayîna xwezayê û şînbûnê, kulîlkdanê tîne. Çêbûna van bûyeran tevan jî di jiyana  mirovan de xwediyê cihekî heyecandêr û coşêr e. Dema kar û berx cêwîk dizên, dema giya bejnekê bilind dibe, dema kulîlkên rengîn bi bêhna xwe mirov ji ser hiş dibe, dema refên kewan xwe ji ser latan berdidin tev heyecan û coşê tije hundirê dilan dikin.

Germbûna xakê, av û hewayê vê germahiya xwe bi lêvkenî û biriqîna bibûkên çavan dide ser rûçikê mirovan û mirov bi vê hîsê êdî dizanin ku dawî li zor û zahmetiyan tê û pêşiya wan firehî ye.

Di salên di bin desthilatiya dagirkeriya li ser Kurdistanê de, di şertên herî dijwar ên piştî qirkirinên dewleta tirk ên li Agirî, Zîlan û Dêrsimê jî kurdan wekî çirûskeke hêviyekê be jî agir ji navsera çiyayên Kurdistanê kêm nekirin. Di her Newrozê de li navsera çiyayekî ji aliyê destekî nediyar ve vebirî agirek dihat dadan: geh li Serhedê, geh li Xerzanê, geh li Botanê…

Li tenê çiyayekî Kurdistanê be jî dadana êgir dihat wateya hê windanekirina hêviya rizgarî û azadiyê.Yanî li Kurdistanê bi şopandinêriya kevneşopiya Newrozê, hêvî her  dem zindî dihat girtin. Wek îroj, doh jî hêvî her dem heye!..

Bi derketin û lipêşketina tevgera azadiyê ya Kurdistanê, ew xov û tirsa qirkirinên bi destê dijmin li ser gelê kurd hatibûn meşandin wekî tava tîrêjên xwe dirêjî ser berfê bike, roj bi roj hiliya û li şûna wê baqên kulîlkan serî dan der. Ew çirûska hêviyê ya di veşarteka dilê gel de peqiya û bû hêtûnek. Êdî mirovan wêr di xwe de dîtin ku hêviya xwe ne tenê li sere çiyayekî bi dadana agirekî tenê diyar bikin, li navsera hemû bilindahiyên Kurdistanê bi dadana bi hezaran agiran dan der. Ev wekî bişkivîna biharê bû; ji kulîlk û fêkiyan re dibû destpêk.

Bi serhildanên gelêrî re agirê Newrozê êdî ji navsera çiyan xwe berda qadan, kolanan û bajaran. Ev êdî li Kurdistanê dibû pêngaveke nû û dihat wateya beyankirina  her roj, li her derê Newrozê! Êdî hêvî û coşa Newrozê bi gel re dimeşiya. Her qada gel lê, agirê Newrozê jî li wê derê dihat hildan. Ew xov û tirsa mezin dihat şikandin. Ew kelehên  tirsê dihatin hilweşandin. Ev bi tena xwe ji bo gelê kurd di buhaya şoreşekê de ye. Şoreşa ramanî, hestedarî, wêrekî û bîrûbaweriyê wiha pêk dihat û di kesayetan de saz dibû ango dihat avakirin.

Êdî di bibûka çavên vê kesayetê de mirov dikarîbû zêdetir û zelaltir rivîniya agirê Newrozê û biriqîna hêviya azadiyê bidîta…

Di roja me de Newroz bi vê kesayetê tê pîrozkirin; ji ber vê him dikariya vîna dijmin bişikanda û him dikariya mafdarbûna xwe bi cîhanê bida pejirandin.  Ger di civata Netewên Yekbûyî de Newroz weke cejneke fermî tê pejirandin, ev ne dilrehmiya vê civatê, encama gihiştina kesayeta di têkoşînê de hatiye afirandin e.

Gelê kurd îroj bi vê kesayetê Newrozan pîroz dike û ber bi serxistina hêvî û armancên xwe ve dimeşe. Têkçûna kesayeteke wiha wêrek û bi biryar ne li qalê ye, lê serkeftina wê zû yan dereng vebirî ye.

Newroza we pîroz be!

HESEN HUSEYîN DENîZ

çapkirin