PLA DAW DIJWAR E, L DAW YE

 

HESEN HUSEYN DENZ

 

 

 

 

Komara Tirkiy, li hember tkona rizgariya gel kurd, bi pvajoya agirbesta KKK beyan kirib re, pvajoyeke rkar dab destpkirin. T zann di seranseriya zivistan de r operasyonn w ranewestiyan. Niha bi hatina bihar re v pvajoy dixwaze bigihne encameke berbiav. Bi v armanc gelek hz alavn leker herikandin Kurdistan ser tixb di navbera Bar Bakur de bi tevah girt. P re li seranseriya hermn Bakur rzeoperasyon dan destpkirin. Bi v yek armanca arta Tirkiy mirov dikare wiha rove bike:

- Komara Tirkiy ji bo KKK agirbestek beyan bike gelek hz xistibn tevger di encama banglkirina van hzan pejirandina rbertiya w de, KKK ji 1 Cotmeha 2006an ve agirbest bi yek al beyan kirib. Di v pvajoya agirbest de, komara Tirkiy li na rkn atiy bide ber xwe, bervaj tevgeriya arta xwe xist tevger. Agirbest ji xwe re weke derfeteke hzn gerla tasfiye bike dt bi ser de .

- Bi hatina bihar re welweleyeke kar rakir hzn xwe yn leker herikandin ser tixb. Bi rakirina v welweley him hzn gerla yn li mil Bar tixb xistin nava hviya operasyoneke bi guman ya li ser Bar ew rakirin teyaqz; him bala her kes kiand ser Bar. L di rastiy de, bi anna hzn xwe yn ser tixb, xwest di navbera hzn gerla yn li Bakur li Bar bendeke fzk ava bike nhatin asteng bike.

- Bi avakirina v bend, w r nede hzn gerla yn li Bakur ji sedema operasyonan cih xwe veguhzin, derbas Bar bibin li cih wana hzn vehis derbas Bakur bibin ku bikaribin pngava bihar bidin destpkirin.

Pit avakirina v benda fzk ya li ser tixb, arta Tirk li tevahiya hermn Kurdistan operasyonn hevbe dan destpkirin. Operasyon di seranseriya zivistan de j hebn. L wesif van operasyonan ji yn niha cudatir bn. Operasyonn zivistan zdetir ji bo nehitina vehisn xweperwerdekirina hzn gerla bn ger biketa dest wana darbelxistin tinekirin j pk diann. L armanca yekem westandin b. Ji bo v operasyon herm bi rz dihatin kirin. L operasyonn bi daxuyaniya serokart Buyukanit hatin destpkirin armanca wana cudatir e. Ev operasyon bi awayeke hevsaz li tevahiya herman bi hev re dan destpkirin bi xwesteka tinekirin tevdigerin. Ji bo v; lekern derdixin operasyon ji bo gerla bikine nava pevn tevdigere. Dema pevn destp bike, bi rka teknk helkopter erebeyan- bi hezaran leker, cerdewan ek diheriknin cih pevn, dor li hza gerla dipin bi rka firoke helkoptern er l didin ku yek kes j nefilite. Ji bo v nav operasyonn xwe danne; operasyona malitin!

Di sala 1994an de pit agirbesta yekem a ji aliy rbetiya PKK ve hatib beyankirin j arta Tirk li Kurdistan pvajoyeke wiha operasyonal dab destpkirin. T zann di sala 1992an de di navbera hzn gerla hzn arta tirk de pevna her giran mezin pk hatib. Hzn Bar Kurdistan j di v pevn de alkar dabn arta Tirk ji du milan li hzn PKK dabn. Hzn gerla zor zahmetiyn mezin kiandibn Ferhat (Osman Ocalan) tev hzn li gel xwe teslm hzn Bar bib. Bes ji bo berxwedana hzn gerla bi tevah nehatib ikestin, di encama v er de PKK xurttir derket. Li ser v yek rayedarn Tirkiy dsa hzn dostn xwe xistin tevger ji PKK beyankirina agirbest xwestin. PKK agirbest beyan kir. L ev agirbest nemeiya; ji ber ku Komara Tirkiy agirbest ne di rka atiy de, di rka vehisna hzn xwe xwekomserhevkirin de bikar an. Di seranseriya sala 1993yan a ku agir hatib rawestandin de, alavn leker yn n yn weke helkoptern kobra, tankn bi laser kamerayn bi termal kirn li baregehn xwe yn leker bi cih kirin. Di zivistana 1993-94an de aliy tirk, hzn xwe perwerde kirin bi destpkirina bihar re, li tevahiya Kurdistan dest bi operasyonan kirin. W dem j weke bihara niha em t de dijn, pevnn mezin bi xwn di navbera gerlan arta tirk de derketin. Hinek hzn gerla dan ber xwe di mil Bar re derxistin. L di encam de, gerla nehat tinekirin hebna xwe ya li welt hza xwe parast. Bes ku ev ra 1994an ji aliy arta Tirkiy ve nehatiba kirin; w ji aliy gerlan ve pngaveke bilindkirina asta er hatiba destpkirin dibe ku w dem ev yek bibaya destpka tkna daw ya arta tirk. L arta tirk berya gerlan ket tevger r li piya gerlan girt, nehit pngav pk bnin.

Ji her al ve helwesta arta tirk a di roja me de diibe helwesta sala 1994an. Rayedarn Tirk dizanin ku bersiveke ern nedane agirbesta KKK. Bi ser de rber w, xwestin bi jehrkirin bixin nava mirineke domdar. Bi rn li ser gel part saziyn demokratk xwestin ling w y siyas civak qut bikin. Niha dor hat girtina encamn leker. Ev j ji du xalan pk t. Xala yekem; w bixwazin darbe li gerlayn li Bakur bidin heta ji dest wana t tine bikin. Xala duwem; bi lekern li ser tixb kom kirine bi van operasyonn malitin w bixwazin p li hzn gerla bigrin ku nikaribin pngava n ya bi rabna biryara agirbest destp bikin. Rayedarn Tirk ba dizanin ku w hzn KKK, pit hilbijartinn Serokomar dest bi pngaveke n a er bikin. Ji sedema rewa serokatiy, w ev pngav pir dijwar destp bike. Ger art bikaribe p li destpkirina v pngav bigre, v yek bi tena xwe, w ji xwe re weke serkeftinek bibne li ser v bingeh bixwaze sala 2007an bike ya xwe.

Ger di van her du xalan de arta tirk bi ser bikeve, d w zor bide Dewletn Yekby Yn Amerka Hukmeta Herma Kurdistan ku li ser hzn gerla yn li Bar j operasyoneke berfireh lidar bixe. Ji xwe w dem hinceteke xurt j dikeve dest dewleta Tirk. Dikare bje; Min hzn gerla yn li Bakur malitin, r bidin, ez yn li Bar j bimalim em tev ji v belay rizgar bibin. W dem bi gumaneke mezin, w him Amerka, him hzn herm bi bazara Ger tu xwe li hember referandma li Kerkk kerr bik, em j li hember operasyona te ya li ser hzn KKK xwe ji nedt bnin! bikevin nava hevalbend pvajoyeke n. Li Bar, li ser hermn gerla t de bi cih bne yn iyay w arta tirk bikaribe operasyoneke demkin di erd re di heway re destp bike w dem ji bo hzn gerla epera operasyon neirnin; w Tirkiye tixb xwe, ran tixb xwe hzn Bar mil xwe y di navbera wan gerlan de bigrin arta tirk bixwaze hzn gerla yn di navbera v skua eytan de tine bikin. Heta dibe ku hzn ran j qederek tixb biborin hewl bidin hzn gerla yn PJAK di v navber de tine bikin bi Tirkiy re v bela ya hevpar bimalin.

Ger dewleta Tirk di van operasyonan tevan de bi ser bikeve hzn gerla darbeyeke mezin him li Bakur him li Bar bixwin; w dem w soza daye Hukmeta Herm jibr bike ne bi rkn leker be j, bi rkn siyas, abor, dplomatk binesaz bixwaze hukmeta Herm dorp bike, qels bixe daxne rewa peykereke xwe. Ji ber ku di herm de qelsketina KKK, w dest dewleta Tirkiy xurt bike dewleta xurtby w bixwaze tevahiya destkeftiyn aliy kurd ji wana vegire.

B guman ev rove tev me li ser gumana ku arta tirk di r poltkayn xwe de bi ser bikeve kir; l ger aliy tirk bi ser nekeve w i bibe?

- Ger dewlet arta Tirk di v pngava rkar ya bi nav operasyona malitin dane destpkirin de bi ser nekevin hzn gerla kozikn xwe destkeftiyn xwe biparzin p re pit rakirina biryara agirbest bikaribin pngaveke rzealak bidin destpkirin, w ev yek bibe destpka tkna arta tirk tevahiya poltkayn dewlet yn rkar erxwaz. Niha bi van rn xwe yn operasyon serokart n Yaar Buyukanit j dixwaze xwe li hember tkona gerlan biceribne. Ji ber ku Yaar Buyukanit ne kesek ji rz ye. Ew j weke Dogan Gure ekba w (Memet Agar, Tans ler, Ersever, Yel hwd.) kesek algir domandina er qirj e ku li hember gel kurd rbazn dervey exlaq zagonn er pk anne kesn di v pkann de kar kirine bi xelatan payedar kiriye. Ji bo v xwe di pevna li hember tkona gel kurd de, dozdar erkdar dibne. L ji axaftinn poman yn Kenan Ewren Memet Agar diyar e ku aqbeta wana w li ser Yaar Buyukanit j be. Ji rayedar fermandarn Tirkiy ti kes qas Kenan Ewren Memet Agar li hember PKK er dijwar nekirine; li gor ku ew bi ser neketin roj pomaniya xwe tnin ser ziman, biserketina Yaar Buyukanit ne mumkun e. Ji ber ku gerlan ji saln 1994an hn bi tecrubetir, bi hztir perwerdetir in. Wek din roj jiyana rbertiya KKK di rojev de ye; ev bi tena xwe hzeke mezin e ku gerlan li ber xwe bidin asta er pdetir bibin.

- Di operasyonn arta Tirk li tevahiya Bakur Kurdistan dane destpkirin de, w bikaribin li hinek cihan hinek darbe li gerlan bidin, heta w bikaribin hinek yekneyn gerla tine j bikin; ji ber ku mercn xwezay yn erdngariya Kurdistan di v meh de li iyan r nade gerlan ku bi hsan tevbigerin. Hn li berpal navsera gelek iyan qas bejnek berf heye. Li cihn berf dihile j em robar bilind dibin rkn gerlan qut dikin. Bi taybet ji bo hermn weke Drsim, Serhed, qismek ji ewlk, qismek ji Botan Zagros rew wiha ye. L li beeke mezin a erdngariya Kurdistan rewa bihar bi aliy gerlan ve diqulipe arta Tirk w nikaribe li van deran encam bigre. Ev j herma Mrdn, beek mezin herma Botan (Cd, Bestan, Gabar, Mava, irav), beek mezin herma Amed ewlk, ye ku ev der tev niha berfa xwe hilandine dar deviyn wana bikivne. Li van deran ji roj p de, encamgirtina operasyonn arta tirk pir zahmet e. Ji v j diyar e ku arta tirk di operasyona xwe ya bi nav malitin de, bi tevah nikare hzn gerlan ji bakur bimale w beek zde y gerlan sax bimnin.

- Ev be gerlan y ji operasyonn arta tirk bifilitin bi rabna biryara agirbest re w bikevin parastina alak dest bi operasyon alakiyn xwe bikin. Heta w roj, lekern ji par payiz ve di nava liv tevger de ne bi pifdana serkeftin hatine motwzekirin w ji teqat bikevin demoralze bibin. Ji ber ku negihitine armanca xwe, demoralzasyon westandin w ji ber xwe li ser dil wana peyda bibe. Ev encameke xwezay ya xwezaya er e. Dema hzek bi armanceke diyar t motwzekirin di dawiy de ger negihje v armanca xwe, demotwze dibe ji asta hza xwe dikeve. L hza gerla bervaj v, him ji sedema valaderxistina operasyonn arta tirk, him ji sedema destpkirina pngaveke n, him ji sedema derbasbna zahmet astengiyn werza bihar him ji sedema rewa rbertiy w di war moral motwasyon de asta xwe ya her bilind jiyan bikin.

- Bi v yek re, dewleta tirk a di operasyonn malitin de bi ser neketiye w nikaribe ji dewleta Amerka Hukmeta Bar daxwaza operasyoneke li ser hzn KKK yn li Bar bike. Yek, w newre operasyoneke wiha li dar bixe; dudu ger biwre j, w Amerka hzn herm bjin, Heyra ma te hem hza xwe xist tevger, nikarb hundir xwe bimal, t awa wer mala me bimal? Ya ba li ser dv xwe rn bes qala v der bike! Bi v sedem w encameke berav ji xwesteka xwe ya kirina operasyoneke li ser Bar nikaribe bi dest bixe.

- Tixb di navbera Bar Bakur de, xwediy erdngariyeke her iyay astengiyan e. (Arta skender Makedon bi mehan di van iyan de as maye heta arta xwe li gor rewa erdnigariya Kurdistan ji n ve perwerde nekiriye nikarb iyayn Kurdistan biqulipe.) Bi tedbrn fzk girtina v tixb ya seranser ne mumkun e. Ger li ser tixb, leker mil bi mil bigrin rz bibin j, dsa rkn mirov bikaribe v tixb biirne derbas bike hene. Ji bo w, dema meha Gulan biqede derfetn nhatina gerlan j w p re derkevin hol Gerla bikaribe hza xwe taqwiye bike veguhezne. Heta w dem, ger arta tirk hzn xwe yn li ser tixb civandine, pa de nekiandibin, w ji gerlan re bibin par ku darbe li ser darbeyan l bidin.

Bi kinah aliy kurd tirk ji her al ve dikevin pngaveke n. Her du al w careke daw deqn xwe li hev bidin. Careke daw ye, ji ber ku d ti rkn din li ber aliyan nemaye. Aliy KKK ev ardeh sal in ne km pnc caran e agirbesteke bi yek al dide destpkirin her gav banga atiy dike. Di her car de j aliy tirk van agirbestan weke qelsbna PKK ji xwe re derfeta rkirin tinekirin bi kar tne. Her daw rbertiya KKK j diyar kir ku d w ev neyn v xapandina aliy tirk. Ev yek veguherneke wesifn e. Heta niha aliy tirk her dema di er de tengav dib, dostn xwe dixistin dewr PKK raz beyankirina agirbest dikir. Mnak; di sala 1992an de bi bilindbna alakiyn gerlan arta tirk gelek baregeh kozikn xwe yn leker berdan reviyan. L pit agirbesta 1993yan careke din vegeriyan van baregeh kozikn xwe. Aliy Tirk agirbesta 1995an li dij PKK bikar an qemyonek tije teqemen li ber deriy dibistana rbertiya PKK l perwerde dida endamn xwe, ya li am teqand. Dsa agirbesta sala 1998an ji bo dlgirtina rbertiya PKK bikar an Agirbesta par j, ji bo tinekirina gerlan, jehrkirina rbertiya w birna ling siyas civak y KKK bikar an. Pit evqase kiryar rber gel kurd mafdar e ku dibje, d mecala min nne careke din agirbest ji gerlan bixwazim!

- Dewleta tirk a di v poltkaya xwe ya tinekirin nkarkirin de v car j tk bie, w him di hundir welt de, him li dervey welt bikeve nava pvajoyeke n ya tengavbn. Destpk Amerka, Hzn Herma Bar, beek ji dewletn Ewropa demokratn nava w, j bixwazin ku dev ji van poltkayn xwe yn tinekirin nkarkirin berde stratejiyeke n ya bi rkn atiyane siyas areserkirina pirsgirka kurd bipejirne. Ev yek, w ne ten daxwaza ven derdoran be, weke pwstiyeke tkna poltkayn aliy tirk n heta roja me j derkeve hol. d serokart Yaar Buyukanit weke doh w nikaribe derkeve pber raya git banga er bike. Ger bike j w kesek rmet nede zirtn w.

- Bi valaderketina operasyonn aliy tirk destpkirina alakiyn gerlan re, asteng dijwariyn li ser part, saz rxistinn aliy kurd tn meandin j w b wate bimnin sist bibin. Niha weke seferberiyek her dozger ji aliy xwe ve dixwaze baskn DTP bibirin. L her tit bi hev ve girday ye. Ger gerla tk bie, w baskn DTP careke din nikaribin perkn xwe dirj bikin; l na ku gerla bi ser keve arta tirk tk bie, w dem w baskn DTP ji n ve bi awayeke gurr n werin. Gel ji serkeftina gerla wr moral girtiye w tev li derdora DTP kom bibe di hilbijartinn payiz yn nkirina Mecls de, bi dengn xwe DTP di ser bend re biborne. Ne ten ew j, di reweke wiha de, w epgir, demokrat, azadxwaz dilxwazn tirk n ne li dij tkona azadiya gel kurd tev hevalbend pitgiriya xwe ya bi gel kurd DTP re xurttir bikin. Di reweke wiha de di navbera aliy kurd tirk n partiyn sivl saziyn civaka svl de tfaq koalsyonn li ser bingeh bidestxistina hilbijartinan werin sazkirin ev yek w r li ber andina nnern xwe ji Meclsa Tirkiy re veke.

- Aliy kurd i bi rka endamn serbixwe be, i bi rka tfaq koalsyonn oreger be w vna xwe derbas meclsa Tirkiy bike ev yek w bibe mameya rzelibn tizbiya serkeftinn KKK gerlan. Her serkeftineke gerla weke libeke tizbiy ya were darvekirin w bikeve kleka hev di hilbijartinan de, w berhemn xwe bide. Dema nnern aliy kurd bi hijmareke tr bikevin Meclsa Tirkiy, w bikaribin li w der komeke(grp) kurd saz bikin d aliy tirk nema dikare weke saln destpka 1990 van nneran ji mecls biqewitne. Pwst e bi wana re jiyan bike ev j w r li ber destavtina areseriya pirsgirka kurd a bi rkn siyas atiyane veke.

Bi v sedem pvajoya roj li Kurdistan t meandin ji her al ve pvajoyeke jiyan ye her du al j ji bo bidestxistina v pvajoy serkeftina aliy xwe w bi hem derfetn xwe tevbigerin. Div ti kes li v pvajoy, weke pvajoyeke ji rz nenre. Ev ne weke pvajoya par, prar an saleke din e. Di deh salan carek de pvajoyeke wiha jiyan yan t berya mirov, yan nay. Hza dewlet j tr nake ku her sal pvajoyn wiha jiyan bide destpkirin pwst j p nne. Pvajoyn jiyan di rewn xetariya jiyan hene de tn destpkirin. Bi v sedem demkin xwed dayn mezin in. Ji xwe hza ti al tr nake pvajoyn wiha jiyan domdar bike pwst j p nne. Pvajoyn wiha motwasyoneke mezin, amadekariyn bi her al rkariyeke topyekn dixwaze. Lbel beramberiya v j ji civak fedekariyn abor, demokratk, azad hwd. tn xwestin. Civaka bi hestn nijad, xetariya li ser welt bidestxistina serkeftin hatiye motwekirin ji bo demeke kin dikare fedekariya t xwestin bike, l ji bo demeke dirj ji sedema valaderketina hviyan w d dev ji fedekariy berde hesap ji kesn j fedekar xwestine bike. Di reweke wiha de j, eka di dest wan de dibe ku li xwediy xwe vegere. Ji bo v, hzn pngava r didin destpkirin armancek datnin pya xwe heta ji wana t dema w kin digrin ku motwasyona pk anne hn xera nebye encameke berav bigrin. Ev yek ji bo dewlet arta Tirkiy j wiha ye. Yaar Buyukanit bi axaftina xwe ya ji raya git re ev motwasyon da destpkirin. Bi mtnga bi nav Xwedderketina Li Komar j ev yek kirin mal gel. Niha gel bi hijmareke mezin li hviy ye ku di v bihar de aliy tirk li hember gerlan bi ser keve encamn berav bidest bixe. L dema hilbijartinn serokkomariy bi daw b, agirbest hat rakirin bibnin gerla tine nebye, cardin dest bi alakiyan dike cenazeyn zarokn wan bi ser wana de tn rkirin, w dem w gel ji shra motwasyon derkeve dest xwe bixe qirika hz kesn ew b hi kirine ji wana hesap bipirse.

T dtin ku di v pvajoya jiyan de div her du al j ji eniya xwe ve kmasiyan nekin refn xwe dagirt xurt bigrin. Sistbna aliyek w xurtbna aliy din, tkna aliyek w serkeftina aliy din bi xwe re bne. d ew demn hevseng ango bi tew (qas hev) tn derbaskirin. Dsa ew demn pata j w ji hol rabin. Ji roj p de aliyek w ji aliy din xurttir alaktir bibe. Ger ev aliy xurttir alaktir, aliy tirk be; w tkona gel kurd bikeve astengiyeke bi zor zahmet ewrn re tar tije ser ezman Kurdistan bibin. L na ku ev aliy xurttir alaktir aliy kurd be, d w rk li ber areserkirina pirsgirka kurd vebe gel kurd bikeve pvajoyeke bidestxistina nirxn xwe yn netew mafn xwe yn mirovt roja Kurdistan ji n ve hil ge bibe w dem w rkar avsoriya dewleta Tirk a li ser Bar Kurdistan j vemire. Dsa i ran, i Sriye j w pwst bimnin poltkayn xwe yn heta niha bi poltkayn Tirkiy re hevsaz dimenin, di ber av re bibornin veguhernin. W dem j w sala 2007an bibe sala gel kurd azadiya geln Kurdistan!

 

HESEN HUSEYN DENZ

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org