QIRKIRINÊN ARTÊŞA TIRK DIDOMIN

 Hesen Huseyîn Denîz

Li çiyayê Kêla Memê yê girêdayî Qlaban qirkirina artêşa tirk a li ser kurdan didome. Dema ji aliyê artêşa tirk ve ev herêm wekî ‘herêma ewlehiyê’ hat beyankirin, derî li ber qirkirinan jî vekirin. Fermandarên artêşa tirk dema leşkerekî wana tê kuştin qiyametê radikin, banga nijadperestî û êrîşên kujêrî dikin; ji siyasetmedaran bigir heta rojnamevanên wan tev li dijî kurdan dibin yek û tevdigerin; lê kesek napirse û nabêje; ‘ev çi qirkirine hûn li ser gelê kurd dimeşînin?’

Heşt ciwanên li Kêla Memê di pevçûneke bi artêşa tirk re de jiyana xwe ji dest dan, zarokên vî welatî ne. Berya her tiştî mirov in û kurd in; dildarê azadî, demokrasî û biratiya gelan in. Ji bo azadkirina gelê xwe û welatê xwe di nava parastineke rewa de li wê herêmê tevdigeriyan. Wan bi xwe êrîş nebirine ser artêşa tirk. Ji sedema agirbesta yek alî ya ji par payizî ve dimeşe, tenê di rewşa xweparastinê de diman. Diyar e li herêma ji aliyê artêşa tirk ve ji nû ve hatiye dagirkirin, bi rêka teknîk û îxbariyan cihê wana fêr bûne û bi pênc helîkopterên kobra yên kujêr, bi deh hezaran leşker û cerdewan bi ser komek biçûk a gerîlan de çûne.

Mafê artêşa tirk nîne ku li hemberî gerîlayên di nava agirbesteke yek alî de, bi rewşa parastina rewa tevdigerin çalakî, pevçûn û şer bimeşînin. Dîsa mafê artêşa tirk a pêkanîna qirkirina kurdan jî nîne.

Lê artêşa tirk bi hêza dewletbûnê û bi psîkolojiya dagirkeriyê van mafan di xwe de dibîne. Kuştin û qirkirina kurdan ji xwe re wekî mafekî dibîne. Divê di serî de gelê kurd, raya giştî ya  welêt û derveyî welêt êdî li hemberî vê bêmafiyê dijwartir derkeve. Her ku gerîlayek hat qirkirin, divê ne bi sedan, bi sedhezaran kurd dakevin kolanan û nerazîbûna xwe diyar bikin. Dîsa ji gel û netewên din jî mirovên mafparêz, demokrat, azadîxwaz, rewşenbîr, mirovhez û dadmendîxwaz divê helwesta xwe li hemberî van kiryarên dijmirovî yên artêşa tirk diyar bikin.

Dema gerîlan êrîşî ser artêşa tirk bikin û di pevçûneke derkeve de jiyana xwe ji dest bidin cuda ye; lê ku artêşa tirk êrîşê bibe ser gerîlayên di parastina rewa de cuda ye. Yek destê xwe yê aştiyê dirêjî te dike, çeka xwe li hemberî te rawestandiye; tu ji vê yekê fêdeyê dibînî û bi xafiltî û xayintî diçî wî qir dikî. Ev tawana(sûcê) herî mezin ê mirovtiyê ye. Divê her mirov li hemberî vê xwedî helwest be.

Dîsa dagirkirina herêma ser sînorê di navbera Başûr û Bakurê Kurdistanê de, di nava bêdengiyekê de didome. Divê kurdên li her alî vê dagirkirin û beyankirina ‘herêma ewlehiyê’ bixin rojeva xwe û nerazîbûnên xwe li dijî vê bilind bikin. Îroj li wê herêmê gerîlayên di parastina rewa de qir dikin, sibe wê gel qir bikin. Ger li hemberî qirkirina gerîlan û dagirkirina herêmê kurd dengê xwe ji îroj ve bilind nekin, wê sibe li vê herêmê li hemberî qirkirina gel qet nikaribin bilind bikin.

Wekî din ewqas leşker û teknîka li ser sînor civandine, ne tenê ji bo li dijî Bakur û gerîlan bikar bînin e; zêdetir ji bo bikaranîna li hemberî destkeftiyên li Başûr e.

Gelê me yê li Başûr û zêdetir jî rêvebiriya Başûr her çiqasî vê rastiyê dizanin jî, dîsa tedbîrên pêwîst qasî tê xwestin nagrin. Hîn di nava helwesteke wiha de ne ku qirkirinên artêşa tirk ên li Bakur rewa dibînin. Heta ku bi awayekî wêrek li gel kurdên Bakur û her sê parçeyên din hevkarî û hevalbendiya xwe çênekin wê bi hêz nebin û dijmin wê her li ser wana hesaban bikin. Ji bo aramiya Kurdistanê tedbîra herî grîng yekîtiya kurdan e. Divê kurd li hev xwedî derkevin. Dema kurdek li Bakur hat qirkirin divê rayedar û rêvebirên Başûr li dij derkevin û bi hestên netewî tevbigerin. Ew gotina, ‘Dest min nede, lê tu li Bakur çi dikî ezê çavê xwe lê bigrim’, polîtîkayeke çewt e. Dibe ku ji bo demeke kin, bi kêrî wana were, lê di demdirêjî de ne li gorî berjewendiya wan û ya gelê kurd e.

Ev ji bo her rêxistineke kurdî wiha ye; kurdek li ku derê ji aliyê dijminên gelê kurd ve were qirkirin, divê kurd bi tevahî helwesta xwe diyar bikin û piştgiriya hev bikin. Wekî din bi berger kesek nikare dijminê xwe rawestîne.

Bi vê sedemê divê hemû kurd li dijî dagirkirina ‘herêma ewlehî’, qirkirina gerîlan, zordariyên li ser gel û parti û siyasetmedarên kurdan rojane xwedî helwest bin. Dagirkeriya tirk ewqasî çavreş û çavsor bûye ku diyaxa wê li hemberî birina cenazeyekî kurdan jî nîne. Di birina Cizîrê ya cenazeyê cangorî Orhan Doxan de êrîşî ser gelê me kirin û dijminatiya xwe verişîn. Dagirkeriyek ku ewqasî li dijî hest, raman, hebûn û kevneşopiyên kurdan e, mafê wê yê mayîna li Kurdistanê nîne. Zû dereng wê gelê kurd vê vînê şanî bide û dawî li dagirkeriya tirk a li Kurdistanê bîne û rê li ber azadiya parçeyên din ên Kurdistanê jî veke. Ji bo vê yekîtiya tevahiya kurdan, hevalbendiya tevahiya partî û rayedarên kurd û piştgiriya hev a parçeyan pêwîst e. Ger ev pêk were, dijmin çiqasî bi hêz dibe bila bibe, serkeftin wê bibe ya gelê me.

Hesen Huseyîn Denîz

çapkirin