TURKIYE HETA PIRSGIRKA LEKER ARESER NEKE BI SER NAKEVE

 

 

 

HESEN HUSEYN DENZ

 

 

 

Tirkiye ket pvajoya hilbijartinan. Ha mehek z, ha mehek dereng ferq nake. sal j w bi aloz devjenkiyn hilbijartinan bibore. Ji niha ve li meclsa tirkan bi hev ketine. Hevdu bi beref bnams tawanbar dikin.

Li gor min, berefiya her mezin a di nava rayedarn Tirkiy de t jiyandin aresernekirina pirsgirka kurd e. Y li piya areserkirina v pirsgirk bye asteng j arta Tirkiy ye. Li Tirkiy art ango leker xwediy cih grngiyeke cuda ye. Tirk dema ji Asya Navn tn Anatolya bi hza xwe ya leker bi cih dibin. Pit re avakirina dewleta Osman talankirin dagirkirina li ser gel xakn cnar meandine tev bi dest v hza leker pk t. Ji bo v tirk ji xwe re dibjin ku Her tirk leker jidayik dibe! ev peyv cih grngiya lekertiy ya di chana tirkitiy de diyar dike.

Tirkiy welatek war derbeyn leker ye. Ji 1960 vir ve her deh salan carek derbeyn leker pk dihatin. Ev kevneop ji aliy derbeya 12 lon ve hat guhertin xwe kir derbeya domdar. Bi v awah d rayedarn Tirkiy gotin ku d pwst bi kirina derbeyn n nne!

Li gor hinekan dibjin ku Li Tirkiy pvann demokrasiy rnitine, rvebiriya siyas erkdar e bi v sedem pwst derfeta kirina derbeyeke leker nne nemaye! L yn rastiya Tirkiy dizanin j bervaj v nrn dihizirin wek me li jor da diyarkirin dibjin; Bi 12 lona 1980y re Tirkiye ket qonaxeke n: ev qonax, pvajoya derbeya domdar e. Heta ku pirsgirka kurd li hol hebe w derbe bidome desthilatiya leker ya li ser siyaset hebe. Her iqas li ber av liv tevgern hene wek yn siyas, demokratk svl werin dtin j, dema mirov bin vana bikole, w bibne ku vala ne bi pifa leker hatine dagirtin. Roja ku leker v pifa xwe pa de vekine, wek hat dtin li hol ne hukmet ma, ne mecls ma, ne j demokras iyandariya svl ma.

Ji bo v, bila li Tirkiy kes xwe nexapne bi hviyn sexte, yn wek rvebirina pvajoya ketina Yektiya Ewropa!, gihitina pvann Kopenhag!, pdena pvann demokratk! rastiya Tirkiy bervaj an nedin. Serlekern derbeya 12 lon dema li cih xwe kesn svl erkdar kirin, zagona bingehn saz kirin wiha kursiy xwe dan dest wana. Ew zagon h j iyandar e. Her tit li gor w zagon t rvebirin. Ger bi rast li Tirkiy qas ser derziy pvann demokratk serdest bana, dema di byern emznan de weyn Buyukanit derket hol, w rka serokartiy li ber hatiba girtin ber w bidana ser rka darezandin. L ka ew hz di kjan saz yan kesn svl de heye?

roj j dema arta tirk di steya xwe de mxtiray diwene ji zagona bingehn a 12 lon wr digre. Ka li hember v kiryar kjan iyandar, kjan saziya svl, ango kjan kesayetn demokrat hene ku hesap bipirsin?

Ger li Tirkiy qas ser derziy pvann demokratk serdest bana, divb bi v daxuyaniya arta tirk serokart ji ser erk hatiba girtin hevkarn w tev j derxistibana hol bbandr kiribana.  L ka ew hz ka ew wr?

Li Tirkiy ten hzek heye ku li hember arta Tirk deng xwe derdixe, li ber xwe dide hesap ji kiryarn w dipirse. Ew j Hza Parastina Gel Kurd e byer alakiyn li derdora v tn hnandin in. Dervey w bn hebnn pk tn tev di hundir pvann zagonn 12 lon destr dane wan de tn meandin.

Div were zann ku Tirkiye ne di hundir pvajoyeke demokratkbn de ye. Tirkiye di war bilindkirina pvann nasna mafn mirovan de gav neavtine. Di rakirina kenceyn di cih lpirsn zndanan de Tirkiye pketin jiyan nekiriye. Di areserkirina pirsgirka kurd de Tirkiye gavek ten j neavtiye. Bi cnarn xwe re tkiliyn xwe ba nekiriye h avn w di xaka cnarn xwe de heye, h avsoriy li wana dike, gef li wana dixwe. Em dikarin van rzeneyniyan h j zde dirj bikin; l ji bo mirov zanibe ku Tirkiye ne welatek demokratk e, ev xal bes in.

Di rastiya Tirkiy de her dem peyva dawn leker dibjin ya destpk j wan gotiye. Bi v awah siyasetmedar rayedar weyn xwe di navbera van her du got bjan de dileyizin. Art ji wana re ryek xz kir pvan dann; siyasetmedar rayedar j di v arowey de rve diin. Dema b hemd xwe be j kmek meyla jirderketin an bidin, w dem leker/art bi guh wana digrin wana dsa ka ser rk dikin. Svlzasyon demokratzebna Tirkiy siyaseta Tirkiy tev ji v pk t.

awa di ola zdayetiy de xelekek li derdora xwe xz dikin xwe t de heps dikin, nikarin j derkevin; siyasetmedarn Tirkiy j xwe di hundir xeleka art xz kiriye de heps kirine, heta yek ney bi dest wana negre nekine nikarin xwe j derxin.

Bi v sedem, li Tirkiy hilbijartin pk werin; pk neyn, k bibe serokomar, k nebe; mecls (civat) n bibe, nebe zde guhertineke bingehn di sazmana Tirkiy de nake. Tita ku di sazmana Tirkiy de guhertin bike ten ikandina iyandariya art ya li ser svlzasyon demokratzebna Tirkiy ye. Ger rayedar an siyasetmedarek tirk bikaribe deshilatiya art ji ser siyaset rake hebe, w dem Tirkiye dikare xwe ji v gironek rizgar bike, ger nebe, w her di nava irav de bigevize.

Ji bo v li tevahiya Tirkiy Bakur Kurdistan her hemwelat div kum xwe deyne ber xwe li gor van rastiyan bihizire. Kjan mirov dixwaze li Tirkiy demokras, at, azad, mafn mirovan svlzasyon li p bikeve bandra art ji ser jiyana wana rabe, pwst e r nede ku ne ekba Baykal, ne ekba Erdogan ne j ekba Agar ne j ya Bahel ji sindoqan serkeft derkevin. Bervaj div ev hilbijartin bibin nimneya tkna van siyasetmedarn sexte.

Aliy kurd pwst e him di nava xwe de him bi hzn demokrat, rewenbr, azadxwaz, xwezaparz mirovhezn tirk re, bi hem derdorn di bingeh pvann demokratk n gerdn de rz ji hebn maf kurdan re digrin re peywendiy deynin, hevalbendiya wana bigrin nnertiya wana hilgirin ser mil xwe. roj partiyn bi nav epgiriy diin hilbijartinan (CHP, DSP), ji partiyn nijadperest zdetir li dij areserkirina pirsgirka kurd in. Li Tirkiy epgir lawaz ketiye. Ger demokrat azadxwazn Tirkiy li selameta welat xwe dihizirin, pwst e destek bidin aliy kurd di van hilbijartinan de aliy kurd biserxnin. Div zanibin ku serkeftina aliy kurd w bibe serkeftina hem aliyn demokrasxwazn Tirkiy. Ten pvena aliy kurd dikare li Tirkiy rka demokrasiy veke bandra arta Tirk a li ser siyaset bikne. Dervey v kjan part were ser erk bila were w nikaribe bandra art bikne heta ku li Tirkiy bandra art ji ser siyaset ney ikandin j, li Tirkiy huzr aram saz nabe.

Ji bo v pirsgirka Tirkiy ya yekemn bbandrkirina arta xwe ye. Kes bibe serokomar, kesn di mecls de cih bigrin div bi dayna v biryar soza pkanna v biryar derkevin pber gel bi soz biryara xwe ve j girday bimnin. Meclsa were hilbijartin ger kar xwe y yekemn wek bbandrkirina arta xwe li ser siyaset nebne dest neavje v; w ti caran bi ser nekeve her pratka part iyandariyn bor bidomne aloz pirsgirkn li Tirkiy hene krtir mezintir bike. L ku mecls bikaribe art vegerne qijleyn w, w bikaribe demokrasiy j bne welt aramiy j saz bike

 

Hesen Huseyn Denz

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org