War Dpikan: Mexmr

 

Hesen Husyn Deniz

 

 

- Saloxeke xr hatiye!

- Dewleta Iraq pejirandiye ku me bi cih bike Ma min ne got w heval ji me re cihek bibnin?

- roj qemyon tn. Em v car bi qemyonan biin.

- Cih em biin awa ye?

- Nizanim, l ji vir geleki dr e.

Pit s heyvn bi zor zahmet, koberiyeke din derket piya penabern Kurd. L v car kfxwe bn, w li cihek ewle bi cih bibna w ne bi lingan, bi erebeyan bina. Rojn zahmet n zivistan li daw hitibn bihara rengn germahiya xwe hinahiya xwe nan wan dab. Meha Gulan b bhna kullkan ji navsera iyan heta det pl bi pl dihat. iyan ciln sp ji xwe kiribn bi rengn kesk sor zer xwe xemilandibn. end rojn din w gav biavtana nava havn ji ber v yek germah roj bi roj zdetir dib. L her ku roja ji Nnowa hatibn Nehdaran diann ber avn xwe germah bi xwe xwe diann lanet li w eva serme seqem dibarandin.

Penaber kom bi kom dihatin cem hev saloxa n ya xr dighandin hev.

- Em roj bi rkevin.

- Em hem di rojek de nikarin biin.

- Bila be, em j be bi be biin.

- V car em titek xwe li erd nahlin.

- Em pez xwe awa bibin?

- Ji xwe, me ti pez nemaye. L tit mane j em li qemyonan siwar bikin.

- Dibjin ji vir pirr dr e. Li kleka bajar Msil ye. Bi lingan mirov deh evan j naghjey.

- Min Msil dtiye, pirr xwe e. Ava Mezin di nav re die.

- Ku li kleka Djle wargehek bidin me, em xenbibin.

- Nizanim, dibjin cih em biin pir xwe e.

- We bihst?

- Xr e, i ye?

- Netewn Yekby ev na me ne pejirandiye. Gotiye, "Li ser xaka Iraq em nikarin alikariy bidin we."

- Qey li dervey xaka Iraq pirr alikar dida me, ku li wir d nede me! Ger nade, bila nede. Em j bi rn xwe bikizirin. Bila ewlekariya me hebe, me alikariya wana nav.

- Ew ji xwe wiha dibjin ku em nein, b bawer bibin xwe biavjin bext wana teslm wan bibin. Ew j bi v yek tkevin av Tirkan.

- Dixwazin dsa leyistokan li ser me bileyizin. Me ji hevdu bifeilnin.

Dema ser qemyonan ketin wargeh, axaftin hatin birn penaber li derdora qemyonan kom bn. Di hundir nv saet de bi dehan qemyon herikn wargeh penaberan dest bi barkirina kon, pez hr mrn xwe kirin.

Qemyon di hundir saetek di ji jin, zilam, zarok, ciwan, ke, pez hr mran tije bibn. Ji penabern wargeh ten beeke bik xwe bar kirib, bi dehan qemyonn hatine ten tra w kirib. Ji ber ku rka p de biin dr b, rvebirn wargeh ji penabern may re gotin:

- Hn xwe ji bo sib amade bikin. Niha em biin xaka ji me re nan dane em li cihek avakirina wargeh bigerin. Dema me cihek xwe dt, em li wir deynin vegerin ku beek din ji we bibin. Bi xatir we bimnin di xweiy de.

Karwan qemyonan li pey hev rz bn di nava xaka Iraq de ber xwe dan bajar Msil.

Taveke germ li penabern li ser barn di qemyonan de rnitine dida ew di nava xwhdan de dihitin. L p re bi leza qemyonan re, bayek germ bi ser wan de friya xwhdana wana bi ber xwe xist. L pirah, v bay germ tozeke tenik bi xwe re dian xwhdana wan li la wan dikir her pve dikir. Dema tiliya xwe di ser la xwe re dibirin, her wek ehriyan j radib. 

 

Ev ar saetn wan bi r de bn. Gelek gund, bajar, em, daristan ol derbas kiribn. Daw bajar Msil j li kleka xwe hitibn ji xaka Iraq ketibn xaka Kurdsana di bin deshilatdariya Iraq de.

Qas saeteke din n n re, xwezaya t re din bi carek re hat guhertin. Xaka sor bi hinay wek tu bi kr jbik ji ber avan winda b xakeke tr ber kils derket ber avan. Hem xulle, girn bik n tr ber teht detn b bin xwe nan dan. Qas end deqeyn din ghitin bajarek bik. Rk di bajr re derbas b. Li her du miln rk dikann fk, hnern destan, dikann caw dikann hr mran rz dibn. Bi sedan nsan li ber dev deriy dikanan din dihatin.

Her yek av li qemyonn barkir diket dev ji kar xwe berdida bi awirn ecb li v lehiya qemyonn barkir penabern li ser baran di nav toz de peran bne, temae dikirin.

Qemyon yek bi yek ji bajr derketin. Bajar li pey xwe hitin. Ziyaretgeha bajr derbas kirin careke din deteke b ser ber derket pya wan. Li mil rojhilat wan iyayek ne zde bilind l tr ber b dar dirj dib. Rka zift li daw, ber bi kurahiya , det dirjahiya iy ve mab. qemyonan ketin ser rka ax, pl gaz kirin. Dmaneke re bi toz li pey xwe hitin leza xwe zde kirin. Niha tav ji rojavay wan ve germahiya xwe dibarand ser wana. Det ji ax zdetir wek behreke sor diiris av wan digirt. Car caran bablsok hildib wek stneke helezonk ber bi ezmn ve bilind dib rve di.

Qas du saetn din qemyonan leza xwe km kirin rawestiyan. Hin kes ji qemyonan daketin. Ev pirah zilam bn. Li piya qemyonan tevan landgrosa ku heval rayedarn Iraqi t de bn, heb. Ew berya wan ghitib wir li ser rk li hviya wan rawestiyab. Bi rawestina qemyonan re, penaber kom bi kom daketin erd ber bi landgros ve hatin. Hem di nava xema dtina cih wargeha n de bn. Bi awirn mat may li derdora xwe dinrn dixwestin wateyek bidin v xwezay. Di v navber de penabern di rvehatin de tengav bne j li ol belav bibn di navbera keviran de li cihek destav digeriyan. Penabern ghitibn cem hevalan dest bi pirsyaran kirin:

- Heval, qey em li vir bi cih bibin?

- Ma qey ev der nian me kirine!?

- Li vir av nne!?

- W av bikinin bnin?

- Heval, ne darek, ne hinahiyek heye pirr germ e.

- Her der ber in. Em di nava van beran de awa bi cih bibin?

- Her tit li aliyek, ger av tine be, em li v ol bifetisin.

- Hacet nne em ji thna bifetisin, we toz bablsok ten me bifetisne.

Rvebirn wargeh rayedarn Iraq Li hember van nerazbn pirsn penaberan b bersiv near man. Qey dikarbn i bigotina? Nerazibnn wan rast bn di cih de bn. oleke b ser b bin; ne hinah, ne av! Germ toz ber...

Di ve navber de penaberan li derdor belav bibn j hd bi hd li dora wan diciviyan ew j tev li pirskirin nandayina nerazbnan dibn.

- Heval vir ne cih jiyan ye. Mik mar j nikarin li vir jiyan bikin, em awa bi cih bibin?

- Mik mar nikarin, l dpik jiyan dikin. Heval vir war dpikan e. Ez derketim destav li keriy dpikan rast hatim.

- Min j end dpik dtin.

- Min ji dtin.

-Heval tu li v dpik temae bike! Em zarokn xwe awa li vir deynin?

Zilamek derdora sh sal dpikek kut danb ser berek pehn nan rvebirn wargeh dikir. Dv dpik hn bilindkir b wek libn tizbiy, e libn li pey hev rzkir jre dibn dvik di dawiya wan girkan de j derziyeke str heb. Derz ber bi pita w ve wek nikila teyr qertel xwar b. Dpik rengek sore y ber bi re ve b cih bi cih bi pir b. Taybet pira dvik w dirj b. Ser w ji ber hatib periqandin ne diyar b. L her du meqesn w yn pn wek xwe ji nra xwe re amade kirine vekir bn. Rvebirn penaberan xwestin rew hinek nerm bikin.

- Te dpikek dtiye, tu dibj qey dinya hem bye dpik. Ma w i ji dpikek b. Li welt j dpik hebn.

- Na, heval. Vder ol e germ e. Tam li gor dpikan e. Ji cih min ev dpik l kut heta ez hatim vir ez li deh dpikn din rast hatim. Di bin her berek de kuneke dpikan heye.

- Rast dibje, min j dtin.

- Rast e, rast e.

- W bi zarokn me tevan vedin, jehra van j pirr dijwar e.

- Xeber bidin qemyonan, bila zarokan daneynin.

- Heval em nikarin li vir bi cih bibin.

Dawiy rvebirn penaberan end penaber girtin cem xwe lgernek li derdor kirin. Bi avn xwe dtin ku bi sedan bi hezaran kunn dpikan yek pey yek rz dibn. end bern bik bi ling xwe gr kirin ditin ku bi rast di bin her berek de dpikek jiyan dike. Di w bhn de ji ser rk, kleka qemyonan qrek bilind b. Jinek bi awazeke bilind bang li textor dikir digot:

- Z textor bnin dpik bi kea min veda!

Rvebirn wargeh bi lez bez xwe ghandin cem kea dpik pveday. Dpika bi ke veday, hn li w erd dirjkir b. Yek ji rvebiran pihna xwe li dpik xist, avt klekek got:

- Ev dpik zer e, zde jehra w ne dijwar e ar girkn w hene, mirov p namre."

Pit re ji dayika keik pirs kir ku dpik bi kuder ve vedaye. Dayika ke devdeling derpiy ke heta kab kiand. Li binya kab, li ser got nerme xaleke sor derdora w re derket hol. Rvebir pihna xwe li dpik xistiye, ji brka xwe krek derxist li ber kaba ke rnit. Bi devken got:

- Netirse!" kr avt cih reby. Xwn bi ser cih jby ket. Rvebir dev xwe da ser. Mt tif kir. Ev mtin tifkirin s ar caran li ser hev pkan. Pit re destmalka xwe ji brka xwe derxist li ser gir da, ba idand rab ser xwe, got:

- Rast e, ev ol, ne cih jiyan ye. Bavbn, germah dpik w helaka v gel bnin. Qet nebe em li cihek bi av bigerin. Li cih bi av hinah, dpik j km dijn.

Pit re rvebirn wargeh di navbera xwe de li ser lingan civiyan hem ghitin v biryar ku penaber nikarin li vir bi cih bibin. Ev nrn biryara xwe ji rvebirn Iraq re j gotin. Ji xwe rvebirn Iraq ber dizanbn ku kes nikare di nava van ber dpikan de jiyan bike. Ji xwe di hundir v nv saeta daw de titn jiyan kiribn, hi wan ji ser wan birib. Ew j tev li biryar bn li derdor ji bo ku li cihek bi av bigerin careke din li qemyonan siwar bn.

Landgros li p, qemyonn tije penaber li pey w rzkir li ola b ser b bin li kaniyeke av geriyan. avn herkes fireh vebibn li dilopeke av an li tayeke hinah digeriyan. L ji xaka gewr ber gewr bhtir titek diyar nedikir. Cih bi cih li tmn giyayn bi sitir rast dihatin, l dizanbn ku ew sitiriyn ol ne rehn xwe bi dehan metre bera bin erd didin heta ku bighn av.

Bhnek n n re, landgros ji ser r, ber xwe da det, xelekekeke fireh zvir careke din derket ser r. Ghit qemyona despk bang li ajokar w kir ku tev bizvirin pey w re werin. Qemyon tev yek bi yek ji r derketin, zvironekeke fireh dan xwe di rka hatine re dest bi veger kirin.

Roj hd bi hd di krahiya det de ber bi avabn ve di. V car iyay rt li mil wan rast b siyek tar ketib berpaln w. Dema roj tirjn xwe yn daw kiandin hemza xwe di xelaska det de ji ber avan winda b, ji dr ve ronahiya lempeyn bajar ku pit nivro derbas kiribn diyar b. Her ku n, bajar nzktir dib daw landgros li nzik ziyaretgeha bajr rawestiya. Rvebir penaberan zvir ser ajoker got:

- Li jor end dar diyar dikirin. Dema em di vir re derbas bn, bala min kiandib. Em biin li wir binrin. Cih dar l hene, niha div av j hebe. Pit re vegeriya ser hevalek xwe got:

- Tu Li vir peya bibe. Qemyonn hatin bila rawestin. L bila kes j peya nebe li hviya me bisekinin.

Heval w peya b landgros ji r derket, ber xwe da iyay rt. Lempeyn xwe pxistin ber bi cih dar l dtine ve texmn r ve herik. Qederek bi jor ve n n re aleke fireh derket pya wan. Darn ku dtibn ne diyar bn, l ala fireh j rka wan dibir. Rvebir penaberan landgros rawestand j peya b. Fenera xwe ya dest derxist ber bi keviya al ve meiya. Dema ghit keviya al, ronahiya fener da hundir al, Ronah li zelaliyek sekin. Ji kfan re rvebir hindik mab xwe berdaba al biavta nava av. L dem dereng b dixwest v mizgniy bi penaberan re par veke. Bi lez vegeriya landgros ji ajoker re got:

- Z, veger! Min ne got li van deran av heye? Him j aveke diherike. Tra hemyan heye. Em konn xwe li vir deynin vir ji xwe re bikin wargeh!

Landgros vegeriya cem qemyonan mizgniya xr di nava penaberan de belav b. Qemyonan ber xwe dan rasta al bhnek n n re yek bi yek rawestiyan. Penaber j daketin dest bi valakirina barn xwe kirin.

 

Ber bi nv ev ve qemyon tev vala bn bi landgros ve ber xwe dan bajr ku biin wargeha kevin, beeke din a penaberan bnin. Penabern barn xwe danne j, dest bi vedana konan kirin. Ed wargeheke n ava dib.

Ji ber ku derengiya ev bayek hnik rabib dinya cemid b, vexwarina av zde nedihat bra kesek. Ji xwe penaberan ne al, ne j av dtibn. end kesn metere xistin dest xwe li av geriyan, nedtin ji ber westandina rvehatin dev ji lgera av berdan. Hatin konn xwe xwe li ser betaniyan dirj kirin. Di qemyonan de gj bibn hal di bedenn wan de nemab. Z di xew re n heta derengiya sibeh bi xwe nehisiyan.

- Dema hiyar bn tav bi ser ser iy ketib tirjn xwe heta krahiya det direj kiribn.

- Her penaber hiyar dib despk li derdora xwe temae dikir. Ji ber ku bi ev hatibn, nizanbn li cihek awa bi cih bne. Her yek ji niv ev heta sibeh bi xeyalek raza b. L niha perdeya xeyalan bi trjn tav re belav dib rastiy bi hem tazbna xwe, li ber avan xwe radixist.

- Tav bi derketina xwe re germahiya xwe dab ser penaberan penaber him ji bo destav, him ji bo naskirina derdor, him j ji bo lgerna av li derdor belav bibn.

- Kuro ev i bhn e ji v al te? Tu dibj qey mirar t de ne ka em biin l binrin.

Du penabern derketine destav ber bi al ve meiyan. Dema ghitin keviya al, av li av ketin ji kfan qr dan bhn ji br kirin.

- Av! Av! Vaye Av!

- Li pit xwe vegeriyan heta deng wan derket, bang li penaberan kirin.

- Me av dit! Vaye av li vir e! Werin vir!

Penabern dengn wan bihstin, rahitin galon metereyn xwe ber bi wan ve beziyan. Di hundir bstikek de bi sedan zilam, ciwan, jin, ke zarok li ser ser al kom bibn. L her yek nezik av dib bi bvila xwe digirt, med xwe tir dikir di cih de kfa w l dikest.

- Wey day ev i bhn e?

- Tu dibj qey mirar t de ne!

- Na, na, day ev ava kifrt ye, he vexwe w p req bibe.

- Ev b, ava digotin heye? Em awa v av vexwin?

- K v av vexwe, w p bimre!

- Ji bo vexwarin div mirov bikelne. Ger tu bikeln, t vexwarin.

- Wev xwel li sero! Ma em bi i bikelnin?

- Na yad, em li v ol, ji thna re bimrin.

- Zarokan ji nav derxin, w hem ji bhn bimrin.

Tev van nerazbnan dsa j herkes xwe bera al dida dixwest ku xwe bighne ser kaniy, metereyeke av tije bike. end ke ciwan j plavn xwe diutin digotin:

- Ne ji v bhn be mirov dikare vexwe. Pirr zelal diyar dike!

Di w bhn de kalek penaber li kleka ava ji kaniya diherike, avzyeke ku die ser dtib cudabna di navbera herdu avan de bi tecrubeyn awirn xwe ferq kirib. ser avz y, enga xwe t dakir bhn kir. Wek difikir derket. Bhn ji v av nedihat. Ava di nava tiliyn w re xwe berda xwar, ji ya din sptir xuya dikir. Careke din enga xwe t dakir v car, bir nava lvn xwe. Ji kfan re rab ser xwe qr da.

- Werin, werin vaye ava rn!

Penabern deng w bihstin tev li ser ser w civiyan. Y ku r didt, daql avzy dib engek j vedixwar. Dema av di ser ziman k, bi dilrehetbnek lvn xwe ji hev vedikir digot:

- Rast e, rast e, wele rn e!

Penaber d ghitibn ava vexwarin! Av her iqas km b j ji tinebn pirr batir b. Ava kifrt w bi kr utina ser ciln wana bihata. Ava avzy j w vexwaribana bi v awah dest bi jiyaneke n bikrana, heta ku Xwed deriyek xr ji wana re vedikir.

Her yek/ metereyek an galonek ava pak rn dagirt, ber xwe da cih titn xwe l danne pirah dest bi jiyana rojane kirin.

Hinekan firax xwe birin ser av ku bion. Hinekan dest bi kirina xwarin kirin. Hinekan pez xwe daxistin ser av, hinekan bern li derdora xwe hilkirin dan klekek ku kon xwe l vedin. Hinek derketin derdor ku binasin cihek xwetir ji konvedan re bibnin. Zarok, bi sedan li berpala iy belav bibn li v cih n, ji xwe re, li rkn leyistokan digeriyan. Di v bhn de germahiy j her di bandora xwe zdetir dikir.

Qemyonn bn Nehdaran, pit nvro vegeriyan beeke din n pnaberan ann wargeha n. Penabern hatin barn xwe dann tev li yn din bn. Qemyon careke din vegeriyan ku beeke din n penaberan bnin.

- Hn li vir bi cih bne?

- Rast e.

- Av heye.

- Heye, l km e.

- Ma ne digotin diherike?

- Ew ava kifrit derket. Me avzyeke rn dt, l km e.

- i nabe, bila hebe, bila kem be.

Penaber hd bi hd li wargeha n bi cih bn. Ji ber ku wargeh nzik bajar Mexmr b, nav w kirin Wargeha Mexmr. n ku pereyn wan hebn daketin bajr hinek titn xwarin kirn. Gel li bajr pwazkirina xwe germtir kir.

Cih wargeh hem kevir bn li vir j di bin her kevirek de kuneke dpikan heb. L cihek din ku penaber biin tineb. Pwst bn li vir jiyan ava bikin. Ji bo v, kevir ji erd hilkirin p dwar lkirin. Konn xwe avtin ser van dwaran t de bi cih bn.

Her roj dpikan bi dehan kesan vedidan. Gelek zarokan ji sedema v, jiyana xwe ji dest dan. Penaberan dest bi er li hember dpikan kirin. Bi sedan penaber rz bn, misnn av tevr xistin dest xwe bi ser kunn dpikan ve meiyan. Av bera kunn wan dan. Dpik derketin ber deriy kuna xwe. Tevir l dan derxistin der ve, pl ser w kirin. Ji hinek kunan bi dehan dpik, bi v awah derdixistin dikutin. Ev tkon a li hember dpikan bi rojan bi mehan domiya.

Di v navber de, Netewn Yekby dest xwe y alikariy, ji wargeh kiand ew bi qedera xwe re r bi r hitin. Erkdarn Dewleta Iraq roj bi roj bi tankran av diann li ser penaberan ji bo her kesek/ tenekeyeke av belav dikirin. Penaber car caran nv ev, car caran kelkela germa nvro rz dibn, ji bo tenekeyeke av bistnin. Av j xwez av ba ya! Germ weke heriy! Ji ber ku ji em dadigirtin diann. L dsa j, ji tinebn batir b. Dema te qea diavt nav dihat vexwarin, l bi v sedem li bajr j qea ji pncsed dnaran firiyab penc hezar dnaran.

Tbn, birbn, germa dijwar, bablsoka bi toz dman, xaka rt, dpikn bbext... l dsa j jiyan didomiya her roj berek li ser berek ava dib. Penaber xwediy br baweriyeke xurt bn mirovn kedkar bn.

Her valakirin qaliban, li ber tav ziwa kirin, bn kerp p xan lkirin. Di hindur salek de him pita dpikan ikandibn, him bibn xwediy xaniyan. Pk re dest bi avakirina saziyan dibistanan j kiribn. Zarokn wan azad din dibistanan bi ziman dayika xwe dest bi perwerdey kiribn. Jiyan hd bi hd rdinit.

Rojek zilamek li ber deriy xwe ax dikola, tevr w valatiy. Kola ikefteke binerd derket hol. Dt ku hundir w tije av e av diherike! enga xwe dirj kir j vexwar, hebek or b l xwe b. Penaber tghitin ku di v ol de av xwe berdaye bin erd. Dest bi kolana bran kirin. Hinekan di ar metreyan de, hinekan di ardeh metreyan de, tevr xwe ghandin av. Hd hi hd dest bi kirina baxeyan dorgiritina hewan kirin.

Netewn Yekby di v pvajov de bi avn xwe ev pven tev dtin ba tghit ku ti leyistok an avtirsandin, ti zor zahmet nikare vna penabern Kurd bikne. Daw pwst ma ku careke din dest bi dayna alkariya mirovah bike.

Pit du salan wargeh bi hem saziyn xwe ve ava b. Dibistann ji seretay hta lsey, dest bi perwerdeya Kurd kirin. Bi boriyan av, bi tlan elektrk hat wargeh. Hilbijartinn Belediy bn.

Niha penaber li hviva roj vegera walat in, l jiyana xwe avakirina jiyana n didomnin. Cih war dpikan ji wan sitendin kirin cih war jiyana n. Serkeftin bi dest xwe xistin, l bi evn hisreta welat xaka bav kalan a proz diewitn.

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org