WIHA NABE, XALÊ CEMÎL…

ÇÎROK – Serpêhatiya Keçeke Kurd-

Hesen Huseyîn Denîz

Xalê Cemîl bi berbangê re rabû, derket der ve, destava xwe pêk anî û vegeriya hat govê. Devê govê vekir û rê da pez ku derkeve. Pişt re deng li kurê xwe kir ku rabe û pez bibe çêrê.

- Ehmedo, rabe bû nîvro! Mala te xera nebe lawo, tê bi vê xewê xwe bikujî. Rabe pez bibe çêrê, ezê jî dakevim gundê jêrê bê ka ji te re qîzekê nebînim lawo; wiha ev mal bê jin nameşe.

Ev nêzî şeş mehan bû ku jina wî ji sedema êşa zirav jiyana xwe ji dest dabû, ew û kurê wî yê yazdeh salî Ehmed bi tena xwe mabûn. Ji ber ku temenê wî derbas bibû êdî jin pê qayil nedibûn. Li van nêzîkan jinebî jî tinebûn ku yekê bîne. Karê malê tev di stuyê wî de mabû. Êmdana sêsed pezî, du keran û çêlekekê ne hêsan bû. Kurê wî tenê bi kêrî çûna ber pez dihat. Paqijî, çêkirina xwarina malê, kar û marê pez tev di stuyê wî de mabû. Li kêleka vana tevan bêjinbûnê jî agir berdida ser dilê wî. Dema dibû êvar û diket nava nivînan, destê xwe her li valatiyê dipeland û tezînokên cemidî ji nava pişta wî ber bi sukra wî ve hildikişiyan. Dema pîreka wî sax bû ti caran pişta wî wiha necemidîbû. Kêmek mabû ji çûna wî ya gorê re, lê hîn li ser xwe bû û niyeta wî tinebû zû bi zû ruhê xwe bide destê ezraîl. Ger bi dest ketiba û jinebiyeke ciwan ji xwe re anîbaya, dikarîbû careke din vegeriyaba ciwantiya xwe jî.

Bi dengê kurê xwe ji xeyalan veciniqî. Kurik qîr da pez û da pêşya xwe. Xalê Cemîl vegeriya ser kurik û got:

- Nan û pêxwarinî di bin mekebê de ye, bixe tûrikê xwe ku tu birçî nemînî. Dibe ku ez dereng werim. Dema tu hatî pez bixe govê û av û êmê wê deyne ber. Ezê biçim ji te re li qîzekê bigerim. Min bihîstiye ku li gundê jêrê qîzeke bedew heye. Dibêjin qasî hêstirekê xurt e. Tenê ew dikare kar û barê vê malê rake…

Kurê wî gotina bavê xwe di dev de hişt û got:

- Bavo, tu dizanî ez hîn zaro me. Ma ez çi ji jinê têdigihêjim? A baş tu ji xwe re yekê bîne, ne ji min re!

- Huş be kurê kerê! Ez jinê ji malê re tînim. Wê kî li vê malê û li vî pezî binêre? Ne tu hîn nikarî serê xwe bişoyî? Qe ne wê têr serê te bişo û reşikên tije serê te bikuje! Du-sê salên din tê bîr bibî û ji min re dua bikî ku min tu zewicandiyî. Dê zêde xwe mijûl neke û careke din jî bi edeba xwe zanibe. Mezinên mirov çawa biecibînin mirov bi ya wana dike, ne ku gotinan di ber wan re radigihine!

Ehmed derbasî hundir bû. Nan û pêxwarinî ji binê mekebê derxist, di tûrikê xwe yê şivantiyê de bi cih kir û pez da pêşya xwe berê xwe da qelaçê Bagokê…

Piştî çûna kurê xwe, Xalê Cemîl hat hundir û papor pêxist, tasek av germ kir û pê ruyê xwe kur kir. Li ber neynikê li xwe nêrî û qermîçokên ruyê xwe bi destê xwe rast kirin. Şehê xwe ji bêrîka xwe derxist û porê xwe yê gewr şeh kir. Careke din li xwe nêrî û di dilê xwe de keniya, got:

- Keça kerê ji êşa zirav nemiribaya niha deh qîz hazir bûn ku li ber min bigerin. Min deh kavir û ev çêleka belek daba kê wê qîza xwe bidaya min û li ber min bigeriyaba. Lê niha tev dibêjin; ‘Sitê ji derdê Xalê Cemîl re mir; ne êşa zirav, êşa Xalê Cemîl lê ket. Dê Xwedê mezin e!…

Rabû ser xwe û cilê xwe yê eydaniyê li xwe kir. Cilê reşî pitikên spî tê de, li ser bejna wî ya dirêjî stûr wekî bedlê memûrekî rûnişt. Careke din li ber neynikê li xwe nêrî û vê carê xwe tam eciband. Bi vî halê xwe, xwe bi deh qeymeqaman nedida.

Derî li pey xwe xilqand, mifte danî jorê navbera dar û beran û xwe ji qelaç ber bi deştê ve berda.

Gundên li deştê yek bi yek nas dikir. Ev sê meh bûn dostên xwe xistibûn tevgerê ku ji kurê wî re qîzeke bedew û zîrek bibînin. Dawî dostekî wî gotibû; ‘Li gundê Bêrê qîza Elîkê Toro heye: Qîzeke dirêjî zirav e û zend û bendên wê wekî sînga mirîşkê gewr û dagirtî ne. Ji xweşikbûna wê re tu şerm dikî lê binêrî û ji jîrbûn û zîrekbûna wê re tu bi bayê bezê jî nikarî xwe bigihiniyê. Ji niha ve karê malê tev ew dike û alîkariya cînaran jî dike. Bavê wê li bajêr di qumarê de mal û milkê xwe tev winda kiriye û di binê deynan de difetise. Ger qismeteke baş û dewlemend ji qîza wî re derkeve nabêje, ‘Na’ û di cih de wê bide.’

Ev salox tam ketibû serê Xalê Cemîl û berê xwe rast dabû gundê Bêrê, mala Elîkê Toro.

Elîkê Toro zilamekî cira wî nexweş bû û zêde bi qumarê dileyist. Dema jê vedixwarin hiş di serî de nedima û kî dihat pêşyê bi wana re pev diçinî. Ger kesekî pevbiçine nedîtiba, dihat malê û kerbê xwe di serê jin û zarokên xwe re derdixist. Jina wî ji tirsa wî re goşt lê hiliyabû û lepek hestî mabû. Kurekî wî hebû ew jî bi ser bavê xwe de çibû û ji sibê heta êvarî li nava kolanan tolazî dikirin. Lê keça wî suphan ji xwedê re, te digot qey ne ji wî ye û ne qîza wê malê ye; qîzeke heta dawî bedew û sergiran bû. Di nava gund de hesreta xort û zilaman bû ku ji xwe re bêhnekê li xweşikbûna wê temaşe bikin. Porê wê yê sorî hinekirî heta dûvikê pişta wê dadiket û keziyên wê yên xwe berdidan ser hinarkên ruyê wê dilê xortan disot. Ruyekî gewrî girover ê têrxwîn û çavên girsî zeytûnî yên xemgînî li ser bûn. Dema li yekî dinêrî mirov digot qey bi çavên xwe diaxive û dilore; wiha xwediyê çavên biriqandî û şile bû. Diranên wê ji birinca Qerecdaxê spîtir û lihevhatîtir bû ku di nava lêvên wê yên sorî girs de, wekî berfa biharê ya di bin tavê de biterise, dema dikeniya wiha ronahî jê dibariya.

Xalê Cemîl dema derbasî mala Elîkê Toro bû û çav li qîza wî Sêvê ket, ne bi dilekî, bi heft dilan dil ket bedewbûna wê û di dilê xwe de got;

- Bila ne deh kavir, du caran deh kavir qurbana wan zend û bendên te yên spehî bin!!

Piştî silavdayîn û sihbeteke kin, Xalê Cemîl rasterast kete nava gotinê û ji Elîkê Toro re got:

- Tişta Xwedê dizane mirov ji ebdan veşêre nabe: Wele mala me rezîl û perîşan bûye. Ji qasî Sitê çûye rehmetê ne xwarineke germ ketiye qirika me, ne cilên me hatine şûştin û ne jî melkes li mala me ketiye. Ewqas pez û mal û milkê me jî li wê erdê maye û kesek nîne lê xwedî derkeve. Tu dibînî ku lingekî min li vir e, yek li gorê ye. Kurê min hîn zaro ye, lê salek du salên din wê bîr bibe û bi keça te kêfxweş bibe. Dizanim keça te jê mezintir e, lê rewşa te jî zêde ne baş e; ger em bibin merivê hev, hem tê rehet bikî, hem emê rehet bikin, hem jî qîza te wê bibe xwediyê mal û milkeke dewlemend û pêşeroja wê bikeve binê ewlekariyê. Qelenê tu bixwazî jî çi bikeve ser milê min, bes bila devê te bipeyive, wiha hesap bike ku mal û milkê min yê te ye. Êdî ku tu qebûl bikî, bi izna xwedê û qewlê pêximber ez qîza te Sêvê ji kurê xwe Ehmedo re dixwazim…

Elîkê Toro destê xwe avêt simbêlê xwe û serê wê xist nava diranên xwe, di devê xwe de gezgizand. Hinekî ponijî û rewşa xwe anî ber çavê xwe. Berya Xalê Cemîl were qîza wî bixwaze yekî ji gundê wî, agahî dabûyê ku wê were. Ji aliyekî ve nedixwest qîza xwe bide Xalê Cemîl, ji ber ku dizanîbû pîreka wî ji ber zilma wî, bi êşa zirav ketibû; lê li aliyê din, heta qirikê ketibû nava deynan û kurmê qumarê jî dîsa dilebitî.

Piştî hizirandineke kûr, serê xwe rakir û simbêlê xwe ji nava diranên xwe berda. Bi serê zimanê xwe bi kêlekê ve dahfand û got.

- Ji bo qelen, ez pazdeh kavir û du çêlekan dixwazim.

Xalê Cemîl gotina wî bi lêvkenî birî û got:

- Kavir tev bila gorî te bin, lê tenê çêlekeke min heye, li cihê çêleka din ez kaviran bidim te.

Elîkê Toro vê carê bê hizirandin got:

- Temam. Bîst kavir û çêlekek. Dawet jî wê du salên din çêbibe. Dema kurê te bîr bû, tê werî, emê biçin cem melê û mehra wan bikin. Heta wê demê hesap bik, qîza te ye û li mala te ye!

Xalê Cemîl rahişt destê Elîkê Toro û çû ruyê wî, her du alî ramûsandin û got:

- Wey malnexerab ezê ji qîza xwe bêtir guh bidimê û lê binêrim. Bes bila karê malê bike, ezê xwe gorî wê bikim.

- Ji karê malê re gelekî zîrek e. Ezê niha bang lê bikim bila xwe amade bike. Tu jî vê şevê mêvanê me yî, sibê tu dikarî biçî qelenê wê bînî û keçê bibî.

Xalê Cemîl bawer nedikir ku evqasî bi hêsanî bikaribe kurê xwe bizewicîne. Ji ber vê nexwest ku dem bikeve navberê û Elîkê Toro ji gotina xwe vegere. Rabû ser xwe û got:

- Ma ne li malê kes nîne. Kurik çûye çolê û dema bê nikare pez êm bide. Ya baş ez biçim malê û sibê qelenê te bînim. Heta wê demê wê keçik jî xwe amade bike. Ezê bi xwe re bibim malê. Ger destûra te hebe ez biçim baştir e.

Dawî bi vî awahî li hev kirin. Xalê Cemîl çû malê ku kaviran û çêlekê bîne, Elîkê Toro jî bang li jina xwe û keça xwe kir û ji wana re got ku keçik daye kurê Xalê Cemîl û wê sibehê were bibe. Pîreka wî ji tirsa lêdanê dengê xwe nekir û rondikên xwe bi dizî berdan nava dilê xwe. Keçikê wêra xwe kom kir û ji bavê xwe re got:

- Yabo, ez hivdeh salî me, kurik hîn yazdeh salî ye! Ma çawa dilê te digre tu min bidî wê malê?

Elîkê Toro ji ber ku ji xwe bawer bû, vê carê dengê xwe bilind nekir û got:

- Çi nabe keça min, ma zilamên heftê salî keçên bîst salî naynin, bila vê carê jî berûvajî be. Him tê li wê derê rehetir bikî, him emê bi qelenê te deynê xwe bidin. A baş tu jî wekî dayika xwe, xwe bê deng bike û biçe ser oxira xwe. Qismetê hatiye ber lingê te pehîna xwe lê nexe!

Sêvê têgihişt ku gotineke din bike wê bavê wê, dev ji nermahîbûna xwe berde û wekî her car rahêje destîbivir û bi wê û dayika wê bikeve. Ji aliyekî ve, derketina ji nava vê jiyana bi eziyet baştir bû. Qey di qedera wê de ev hatibû nivîsandin? Hêdîka derket der ve û ew û dayika xwe heta derengiya şevê, li odeya din, bi dizî giriyan. Dema bû sibeh, xwezgîniyê wê bi kaviran û çêlekê ve hat û hewşa wana tije pez kir. Piştî xwarina taştê jî xatir ji dê û bavê xwe xwest û ji malê derket. Dixwest ji birayê xwe jî xatir bixwaze lê çûbû bajêr û hîn venegeriyabû; xwedê dizane di kîjan kolanê de çi tolazî dikirin! Wiha kelegirî buxçika xwe da ser milê xwe û da pey Xalê Cemîl. Dema ji gund derket li pey xwe fitilî û li gund nêrî; çend pîrek û sê, çar ciwan derketibûn ser xaniyên xwe û li çûna wana temaşe dikirin. Yek jê dayika wê bû û pê dihisiya ku rondikên çavên wê dadikevin nava dilê wê. Niha êdî wê sebra dayika wê bi kê bihata û di destê zalimê bavê wê de, wê kê ew haş bikraya?

***

Sêvê di rojên destpêkê yê li mala Xalê Cemîl de zû fêrî karê malê bû û bi maliyan re zû germ bû. Ehmed ji xwe bi berbanga sibê re derdiket û di tarîka êvarî de dihat malê. Dema dihat malê Sêvê weke guh bide kurê xwe; dest û lingê wî dişuşt, xwarina wî datanî ber û ew dibir nava nivînan. Hefteyê carekê jî jê re av germ dikir û bi destê xwe serê wî dişuşt. Cara destpêkê kurik şerm kiribû, lê ji destê reşikên girtibûn nava porê wî, tenê bi alîkariya Sêvê karîbû ji wana xelas bibe. Piştî şuştina bi sabûna kezwanê û kelandina cilên wî, ji qasî dayika wî çûbû rehmetê cara yekem bû, wiha xeweke xweş dikir. Zû kêfa wî ji Sêvê re hatibû û êvarî dema serê xwe dixist himbêza wê, germahiya dayika xwe tê de didît û heta sibehê xeweke şêrîn dikir. Dema sibehê radibû, taştiya wî di tûrikê wî de amade bû û bi kêfxweşî berê xwe dida çolê.

Bi saya Sêvê cilûbergên Xalê Cemîl jî spehî bibûn û mal tev ji qirêjê pak bibû. Ji gova pez bigir heta derûdora malê her der, her dem pak bû û ji dotinê bigir heta êmdanê, hemû kar bi xwe dikir. Xalê Cemîl tenê ji xwe re rûdinişt û li bejn û bala wê û li zîrekbûna wê dinêrî û di dilê xwe de pirr kêfxweş dibû ku ev keça bedew aniye vê malê.

Sêvê, dema sê mehên wê qediyan, di roja cejna Remezanê de bi destûra Xalê Cemîl her du bi hev re daketin deştê û çûn serdana mala Elîkê Toro. Dayika Sêvê bi vê serdanê gelekî kêfxweş bû û çawa çav li keça xwe ket rondik bi ser de barandin. Vê carê birayê wê jî li malê bû û ew têr himbêz kir. Lê kurik qet ne xema wî bû. Elîkê Toro nîvê kaviran kiribû pere û ew jî di qumarê de dabûn. Lê hîn çêlek û nîvê kaviran li hewşê bûn. Lê diyar bû kavir birçî mabûn û lawaz ketibûn.

Wê şevê li wê derê man şûn re; sibehê derketin, vegeriyan mala xwe. Dayika sêvê hinekî dilrehet bibû ku rewşa keça wê baş bû û ji mala xwe razî bû.

Bi vî awahî meheke din derbas bû. Zivistan bi dawî bibû û biharê serî dabû. Pez dest bi zayînê kiribû û Sêvê tenê di ber kar re nedigihişt. Xalê Cemîl jî pêwîst mabû alîkariyê bide wê û pê re li berxan binêre, cihê wana çêbike, ji dayika wana veqetîne û karên din bike. Wiha êdî her du bi hev re dixebitîn û ji sibehê heta êvarî bi dehê caran di ber hev re diçûn û dihatin.

Xalê Cemîl ji roja yekê ve niyeta xwe lê xera kiribû, lê her bi xwe dikarîbû û li hêviya firsendeke ku li hev were bû. Di van rojên biharî de bêjinmayînê zêdetir li serê wî dabû û hişê wî ji serê wî dibir.

Sêvê qet ti caran ew hizir nedikir ku Xalê Cemîl çav berde wê û bi vê sedemê zêde guh nedida liv û tevgera xwe û pir xwezayî û rehet tevdigeriya. Lê her livandina keziyên wê, her hilgavtina hûçkên wê yên zendê wê yê spehî derdixist ber tavê, her hejandina sîng û berê wê yê di ber dotinê re, agir berdida kezeba Xalê Cemîl û bêtir xweajoyên wî radikirin ser lingan.

Dawî rojekê ku zarok dîsa li çolê li ber pez bû û Sêvê êm dida berxikan, Xalê Cemîl ji cihê xwe rabû û hat li pey wê rawestiya, destê xwe avêt nawqa wê û got:

- Tu dengê xwe dernexînî! Xweş tu dengê xwe derxînî jî kesek nîne ku bi te bihise û di hawara te de were. Te agir berdaye nava dilê min. Ji destê bêjinmayînê ez mirim; divê tu îroj dilê min rehet bikî!

Sêvê veciniqî û xwe paş de hilavêt. Ji destê Xalê Cemîl filitand û reviya paş çîtikên li derdora koza berxan û got:

- Xalê Cemîl, ma tu dîn bûyî? Ez him bûka te me, him weke qîza te me! Ma dema te ez ji bavê min girtim, te ne got; ‘Ezê weke qîza xwe lê binêrim’? Xalê Cemîl ez di bextê te de. Ma min çi guneh kiriye? Ma ez hemû karê te nakim?

Xalê Cemîl girêz bi devê wî ketibû û wekî hişê wî ne li serê wî be, destê xwe diavêt Sêvê û di ber re digot:

-Qe tiştek nabe. Tu dengê xwe dernexînî ez te naêşînim. Qe ji kesekî re jî nebêje. Bes tu dilê min rehet bike, ezê malê dinyê tev li ber te raxînim…

Sêvê kelegirî bibû û ji neçarî kabên wê şikiyabûn nikarîbû êdî bazde jî. Bi berger li ber Xalê Cemîl digeriya û digot:

- Xalê Cemîl ma wiha dibe? Ez him bûka te, him qîza te me. Ma ji xwedê ne guneh e? Ma tu çi ji min feqîra xwedê dixwazî? Xalê Cemîl ez di bextê te de, min xera neke. Ez di bextê te de Xalê Cemîl, bi qedera min neleyize…

Lê Xalê Cemîl ji mêj ve ew avêtibû erdê û bi bedenê xwe yê dirêjî girs ketibû ser bedena wê û ew di binê xwe de bê hêz û bê derman hiştibû. Sêvê çêqasî li ber xwe dida û qîr dida, ne dikarîbû xwe ji binê laşê wî bifilitîne û ne jî dikarîbû dengê xwe bibe kesekî. Ji xwe li wî qelaçî rût, tenê ew, pez û xwedê hebû. Lê diyar bû di vê bêhnê de xwedê jî berê xwe dabû cihekî din ku gazî û hawara wê nedibihîst û kesek di hawara wê de rênedikir.

Piştî karê xwe qedand Xalê Cemîl rabû ser xwe û got:

- Rabe ji me re avê germke ku em xwe paqij bikin û bila ev tişt di navbera min û te de bimîne. Ger kurê min an kesekî din pê bihise, ezê te bifetisînim û bêjim ketiye çalê fetisiye. Lê ku tu bi ya min bikî, ezê dakevim bajêr û ji te re gerdaneke zêr bînim û ji îro û pê de ezê te li ser destê xwe bigrim.

Sêvê bi dilekî kul û şikestî rabû ser xwe û çû hundirê malê. Cilê wê tev di nava zibil û xwînê de mabû. Papora neftê pêxist û av danî ser. Piştî av germ kir, Xalê Cemîl hat, serê xwe şuşt û pişt re cilên xwe yên cejnî li xwe kirin û berê xwe da bajêr. Sêvê ma bi tena xwe. Cilên xwe yên bi xwîn ji xwe kirin û dan ser agir tev kirin pîşo. Pişt re li kêzînê rûnişt û serê xwe şûşt, lê di ber re jî her rondik dibarandin hinava dilê xwe. Di hinava dilê wê de şerbikeke wiha şikestibû ku careke din nikarîbû bihata cebirandin.

Piştî serşuştinê, çû ber sindoqê û cilên pak derxistin ku li xwe bike. Dema rahişt kirasê xwe û bilind kir, ji navê wêneyek pengizî erdê. Rahişt wêne û lê temaşe kir. Bi hevala xwe ya rûken û xwêşêrîn Rojîn re rû bi rû hat.

Rojîn bi awirên dilgerm pê re diaxift û digot:

- ‘Pêwîst e, mirov li ser xaka xwe bi rûmeta xwe azad bijî, yan jî bimre baştir e!’

Berya vê bi salekê bû; ew û du hevalên xwe yên din, di şeveke reş û tarî ya berbanga Newrozê de, hatibûn serdana wana û heta derengiya şevê, ji wana re li ser azadiya welêt û mirov axiftibûn.

Sêvê bi baldarî li tevahiya axaftinên wê guhdarî kiribû û bi bijeke mezin dilê xwe bijandibû cil û bergên wê yên li hev hatî û hêvî kiribû ku rojekê ew jî bikaribe weke wê rahêje çek û ji bo armancekê têbikoşe. Lê ne careke din Rojîn hatibû mala wana, ne jî hevalên wê. Jê re bibû hesret ku careke din wana bibîne. Dema ji malê veqetiyabûn Rojînê ev wêneyê xwe dabûyê û gotibû:

- Bila bîranîna Newrozê be!

Ji xwe roja din Newroz bû û wê şevê bi hev re derketibûn der ve li agirê li navsera kêla Dêrbagokê hatibû bilindkirin temaşe kiribûn…

Sêvê Wêne xist paşla xwe, ser pêsêrên xwe û cilên xwe li xwe kirin şûn re derket der ve. Gotinên Rojînê yên digot: ‘Yan mirov azad, bi rûmet bijî, yan bimre baştir e!’ di serê wê de dilerizîn û ew bi ber biryardayînekê ve didahfandin.

Derbasî govê bû û ji wê derê werîsê çêlek pê hatibû girêdan ji olkê vekir û anî hundir. Werîs girt destê xwe û derket ser kursî. Serê wê di nava girêkê re derbas kir û bi beştê bin zikê xênî ve girê da. Pê re dibihîst ku dilê wê tê givaştin û destdirêjiya Xalê Cemîl li ser bedena wê kiriye, weke perdeyeke sînemê li ber çavên wê dubare dibû û ruhê wê tarî dikir, jiyan û cihan li ber çavê wê diherimand. Ji xwe re got:

- Êdî ez dikarim li ruyê kê binêrim? Êdî kî vê bedena lewitî dipejirîne? Ez nema dikarim vegerim malê jî! Ya rebî, min çi guneh kiribû ku te ev qeder derxist pêşiya min?

Derket ser kursî û her du destên xwe dirêjî werîsê dardakirinê kirin. Bi xeleka ben girt û anî di bin çena xwe re derbas kir û daxist ser stuyê xwe. Di wê bêhnê de bi xwe hisiya ku lehiyeke rondik ji kûrahiya giyana wê, bendên li pêşyê qetandin û êrîşî navbera mijankan kirin. Pê re bi destê wê yê bilindbûyî re pêsêrên wê hil bûn û wêneyê danîbû ser, di navbera kiras û taziya laşê wê re şemitî erdê.

Sêvê wiha werîs di stuyê wê de careke din bi wêneyê Rojînê re rû bi rû hat. Rojîn di wêne de li ber deviyekê rawestiya bû û tîrêjên rojê dida ser ruyê wê yê gewrî girover û bibûkên çavên wê diterisandin. Awirên Sêvê li ser vê terisînê daliqandî man û pêk re derbasî der ve bûn, li hilbûna agirê Newrozê temaşe kirin. Der ve kêmekî sar bû û tezînokên cemidî bi bedena wana ve hildikişiyan. Lê her du hevalan mil dabûn hev û bi germahiya agirê Newrozê hev disincirandin…

Lêvkeniyeke şîrgerm hat ser lêvên Sêvê, werîsê di stuyê xwe de hilgavt, di ser serê xwe re derxist û ji beşt vekir. Daket erdê û çû der ve. Rahişt misîn û dest û ruyê xwe şûşt. Derbasî xwaringehê bû û dest bi amadekariya şîva êvarî kir. Hatibû bîra wê ku sibê Newroz bû û îroj wê dîsa li navsera çiyayê Bagokê agir hatiba hilkirin! Dixwest dîsa germahiya wê di dilê xwe de bibihîse û di nava pêtên wê de hevala xwe Rojîn himbêz bike.

Êvarî destpêkê Xalê Cemîl ji bajêr vegeriya û neptî pê re kurê wî ji çolê bi pez re hat.

Xalê Cemîl gerdanzêrek bi pênc zêran jê re anîbû û xwest bi destê xwe bixe stuyê bûka xwe. Sêvê li ber xwe neda û rê dayê ku gerdanzêrê bi cih bike. Xalê Cemîl dema gerdanzêr bi cih kir, pê re destê xwe danî ser stuyê wê û ramûsanek jê girt û got:

- Pîroz be, li keça min a delal û fêhman!

Kurik qet hayê xwe jê neanî û rasterast derbasî ser sifreya xwarinê bû. Sêvê dema Xalê Cemîl ew ramûsand, dilê wê ji kûrahî ve xeliya û kir ku verişe, lê bi kotekî xwe girt û derket der ve.

Piştî xwarin û vexwarinê derbasî nava nivînan bûn û dest bi xewê kirin. Di derengiya şevê de Sêvê bi tilama destavê rabû ser xwe û derket der ve. Derbasî paş xênî bû û di nêrdewanê re derket ser ban, berê xwe da kêla Dêrbagokê. Tiştek diyar nedikir. Mat ma! ‘Ma qey îşev ne şeva Newrozê bû? Ma qey kurd li navsera çiyan qeliya bûn?’

Di wê bêhnê de çirûskek agir li navserê diyar bû û her ku çû geş bû. Dilê sêvê kir gurme gurm û lê da. Careke din wêr û coş hatibû hinava wê û dixwest bilive, bireqise, bazde û bicoşe.

Bêhnekê li êgir temaşe kir û bi wê coşê daket xwarê. Derbasî serşokê bû û tenekeya neftê û şûşeyê benzînê yê ji êvarî ve amade kiribû hilgirt û hat odeya nivistinê. Bi hêdîka derbasî odeyê bû û tenekeya gazê li ser nivînan û hundirê odê vala kir. Pê re şûşeyê benzînê jî bi ser de vala kir û tam di wê bêhnê de wekî hinek zixtekê di Xalê Cemîl re rakin, hişyar bû û qîr da ser Sêvê, got:

- Sêvê, keça min ew çi bêhn e? Ka binêre bêhna neftê tê!

Bi carekê re tezînokên sar bi bedena Sêvê ve hikişiyan û kabên wê lerizandin. Bi kotekî wêr da xwe û xwe avêt der ve. Bi xiştepişta lingê wê Xalê Cemîl ji nava nivînan rabû û Got:

- Keçê ew çi ye, tu çi dikî? Tê agir bi mala me xînî! Ma tu dîn bûyî?

Xalê Cemîl bi ber derî ve meşiya û pê re Sêvê hesteyê di bêrîka xwe de veşartibû derxist û pêxist. Bi pêxistinê re devikê ser fitîla heste vekirî hişt û avêt ber derî. Heste çawa gihişt benzîna li erdê rijiyayî, bi carekê re riviniya xwe geş kir û da hundir; Xalê Cemîl li ber derî pêşwazî kir û bi yek carê re girt tevahiya bedena wî. Xalê Cemîl ji riviniya agir paş de ket û Sêvê bi lez destê xwe avêt derî û ji der ve ve xilqand. Xalê Cemîl bi bihîstina xilqandinê qîr da û kir gazî û hawar:

- Sêvê, keça min! Ji bo xwedê derî veke. Tobe heram be ku careke din destê xwe bidim te. Bes derî veke...

Lê Sêvê êdî ev gazî û hawar nedibihîstin. Pêlava xwe xistibû lingê xwe. Kêlekên kirasê xwe xistibûn ber piziya xwe û berê xwe dabû agirê li navsera kêla Dêrbagokê hil dibû. Di dilê wê de germahî û coşa Newrozê difûriya û gotinên hevala wê Rojîn bibûn lorîkek li ser zimanê wê diloriyan…

- ‘Pêwîst e, mirov li ser xaka xwe bi rûmeta xwe azad bijî, yan jî bimre baştir e!’

Hesen Huseyîn Denîz

çapkirin