ADAR, BIHAR Û JIN

 Hasan KAYA                                                                                               7 Adar 2001 Stenbol

Ji ber ku ezê qala “adarê” bikim, zêde bi xwe ne bawer im ku ezê bikarabim nivîsarake hêjayê we binivîsim. Her weke adar, bihar e. Bihar jî mazûvanê gelek bûyerên giranbiha ye. Gelek mêvanên delal singên konê xwe di singa xaka adarê de, li ser welatê me yê xemgîn vedane.

Ne bi tenê li welatê me, li gelek deverên cîhanê mirovên herî xweşik di vê mehê de, bûne rêwingiyên bê veger. Ji ber vê yekê ez dikarim bibêjim bûka demsalan ango “adar” navek ji yên pakrewanan e. Di vê mehê de kîn û nefreta dilê neyarê dilpakî û mirovahiyê pirtir dibe. Hezkirin û evîna dilê dilketiyên azadî û xweşikayiyê jî gurtir dibe.

Ev felsefeya jorîn hem ji bo gelan û hem jî, ji bo zulumkaran bûye weke kevneşopekê û didome. Ji ber wê yekê cejn û rojên girîng ên gelê me di vê mehê de ne. Gel dixwaze gaveke din ber bi rojên xweş ve biavêje, zulumkar jî dixwazin bostek xweşiya ku heye jî wergerînine dojehê. Şaîrekî, weha bangî lehengekî Hebeşî kiribû: “Taranta Babû ji bo ku me bikujin li benda bihara me ne, ji bo ku me di welatê me de bikujin, li benda bihara me ya herî xweş in.”

Di dema şerê cîhanê yê duyemîn de, hêzên faşîst ên Îtalyanî ji bo ku biçin Hebeşîstanê dager û bombebaran bikin amede ne. Lê zivistan rê nade vê yekê. Lewma jî ew li benda bihara Hebeşîstanê ne. Ji bo ku ew bihareke pak û delal bizîvirinine dojehekê wan pêdivî bi adarê heye.

Heme bêje di hemû ol û felsefeyan de jin û bihar remza bereketê ne. Çavkaniya jiyanê û domandina sirustê bi saya jin û biharê pêk tê. Dibe ku ji ber vê be, tevahiya jinên cîhanê yê kedker 8’ ê adarê ji xwe re weke roja têkoşînê pejirandine.

Jina kurd xweşikayî û bedewtiya xwe ya ku ji têkoşînê girtiye, tevî xweşikayiya bihara welatê xwe kiriye. Heke rojekê dîroka jinên cîhanê ji nû de were nivîsîn, gelek rûpel dê ji jina kurd re werin veqetandin. Li nik navê Roza Luxemburg, Klara Zetkîn;Leyla Xalid, Rozenberg, Nataşa û yên din, navê Rewşenan, Zerîfeyan, Leyla Qasiman, Margretan, Zîlanan û Hîroyan  dê cihekî girîng bigre.

Ji bilî van navan bi hezaran jinên kurd ên ku navê wan nayê nasîn; li welatê me, ji bo ku bibine xwediyê bihara xwe, gelek berdêlên ku mirov matmayî dihêlin didin. Senaryoya her yek ji van berdêlan mijara filîmekî bijarte ye. Bi taybetî, jina ku bi ser de jî dayik be hêj dijwartir dibê xwediyê berdêlên giran.

Yek dayik hebû navê wê jî Dayê bû. Navê wê yê rastî ew bû. Diya sê zarokan. Du law û keçek. Lawek şehîd, ê din jî şervan bû. Ew û zilamê wê her du jî mişext bûn. Bi nasnameyeke din dijiyan. Gelek êş û kul,bi wan re çêbûbûn. Zor û zehmetî, îşkence û tade ji destên dagirkeran dîtibûn. Bi ser de jî gelek belayên nexweşiyê li wan peyda bûbûn. Tevî evqas qevimînan dayika Dayê mîna keçeke çardeh salî bi coş kar û xebat dikir. Her çiqas hin caran avahiyên metrepolan ên betonî, xirecira erebeyan, ava bêhngenî, hewaya bi qirêj û hwd. li ser psîkolojiya wê tesîr dikir jî, min nedît ku wê bi qasî serê derziyê, hêviya xwe ji welatekî têr bihar birî. Paşê, ji mecbûrî Dayê ji metrepolên tirkiyê berê xwe da metropolê Ewrupayê.

Nizanim çima, dema ku qala 8’ê Adarê hate kirin, dayika Dayê hate bîra min. Gelek tiştên din jî têne bîra min. Niha li serê çiyayên poz bilind, pêçiyên keçên ciwan  bi azadiyê şa bibin. Niha xaka me ya şîndar, rûyê gelek xezalên artêşa dilpakiyê radimûsê. Heştê adarê li gundekî gelekî dûr a niha, vê gavê qêrîna bûk û zarokên ku li ber potîn û singoyan e. Heştê adarê kulîlkek e, li ser singa gora jinên pakrewan e. Li ser singa gorên winda, li ser singa gora jina ku nayê nasîn e.

Hêviya min ji pênûsa min ew bû ku dema dabaşa biharê, adarê, xak û jina kurd hate kirin, peyv ji qalikê xwe yê zêrîn derbixista. Peyv biketana govenda tarîfê. Li pey hev rêz bibûna, mîna ristikê morîkên mircanî. Ku peyvên zêrîn nebin, çiqas min dil hebe jî,ez dê çendî bikaribim bidim zanîn. Lewra çav dibîne, guh dibihîze, lê dil rê nadê, ji bo ku ez dilîniyên xwe yên derbarê jin,bihar û aderê de bêjim.

Ji ber ku çîrok pir in. Erjeng in û yek rê nade ya din. Lê ez karim bêjim ku her bihar, jina kurd a xwedî bawerî, haveynê jiyaneke azad dimeyînin û ji neyarê biharê re dibêjin:Tilîlî