ANDA GEL WEK ENTKEYAN E

 

Hasan Kaya, hasankaya01@yahoo.com

 

Di dema civaka mrtiy de,ji hla anda manev ve, kurd pir dewlemend bn. Efsaneyn derbar er, tertele, xela, koberiy hwd. de pir bn. Ji ber ku zann p ve neb, byern ecb, li her herm bi awayek cih li gor baweriyak dihatine rovekirin. Her iqas rove cihreng bye, efsane j ew end hatiye xemilandin ax daye.

Di sedsala I9an de, dema ku zanna lkolna folklor etnolojiy p ve xebatn bi v away bn, rojhilatnas li pey efsaneyn mezopotamyayiyan yn geln din n rojhilat geriyan. Lkolnern rojavay, ji bo ku bigotana ev lkoln ba e, hem varyantn cih bi dest dixistin. iqas varyantn cih  bi dest bixistana, ewqas dikaribn j sd wergirin txin xizmeta zimanzan, drokzan, civaknas, etnolog folklorstan.

Ev mnaka ku me ji bo efsaney da, ji bo hem cureyn anda manev edebiyata devk (zargotin) wiha ye. anda ku di nav hezar salan de hatiye p, nex rengn civakn kevnare vedihewnin. Di gotineke mezinan biwejek, rokek, kevneop, bawer aynek de, reng felsefeya hem oln ku ber civak baweriya xwe bi wan aniye, heye.

Taybetiyn kwer, erdngar reng xwe didin anda manev. Em dikarin bibjin, hinek caran motfek, an j varyanteke rokek, gotineke mezinan bi awayek cih, bi kirasek din, li deh, panzdeh welatan peyda dibe. Foklorstn ku li ser rokn Hungarya, Norwc, Elman yn devern din lkoln dikin didine zann ku gelek nzkay, reng rovey mna hev di navbera yn kurdan yn van gelan de hene. Ev titek sirut ye. Gelek sedem hene, ji bo ku mnan hev bin. Bi hev re jiyn, bi hev re er kirin, n hatin, dan standin. Ji her tit girngtir j titek heye. Ew j ev e ku mirovn ku li hember hev, bi xwe re bi sirut re tdikoe ango mirov ku afirnr be, d helbet li hember heman byer mna hev an j nzk hev bifikirin, raksiyon nan bidin hwd.

iqas ku teknoloj tkiliyn hilberin yn bajarvaniy zde dibin; anda gelr, zargotin ewqas t guhertin an j ji hol radibe. Ev prensbeke li gor zagonn civak ye. Ne bi dil nta mirovan ve gireday  ye. L li hinek civakan bi awayek hovane ji hol radibe, mna civaka Dewletn yekgirt yn Emerkay. Civakn ku hinek ji otantzm hez dikin ruh anda xwe ji hol ranakin, l kiras cihz w diguhernin j hene.

Civaka kurdan di v mijar de, ne di dest xwe de ye. Bar xaric, hj saziyn mna dewlet yn ku li ser hm titn welt desthilat bin tune ne. Gel bi awayek sirut anda kevnare diopne. Zanneke xurt tune ye. Saziyn ku hene hza wan tr nake ku poltikayn xwe li her cih welt birve bibin.

Derbar anda manev de, di nav gel de gelek guherinn cih mnakn ecb j hene. Mnakek j ev e : Tit ku ez zanim li Kurdistan pir hindik ziyaretn jinan hene. Yn ku ez bi wan dizanim, li Drka Mrdn, li gund Fero, ziyareta bi nav Bena Ey, dsa li Derk Kevir Zn, li deta Lalan, nz iyay Gabar, ziyareta ku j re Darika Noka dibjin li wir Yad Kerma raketiye, henin, Di civaka kurdan de, yek guhern j ew e ku d ziyaret jinan pir bne. Li Nisebn gora Ayten, li Cizr Brvan, bne ziyaret. Ev jin, ervann azadiy ne pit 1984 an ehd bne.

Ziyareteke Balk j ya Dr. Zehra (Zahde) ye. Ev ziyaret xwediy efsaneyek ye j. Ev byera ku bye efsane, bi kurt, li ernex weha t zann: Dr. Zehra(Zahde), di 1986an de, ehd dibe, tev hevalek xwe. Lan wan taz, diavjin pa traktorek. varek li derve dimnin. Karkerek dewlet y ku di belediy de dixebite nav bajr paqij dike, sib z radibe, kar xwe dike. av li cendekan dike. a dibe. Ji gel re dibje, min bi av xwe dt nr nizl b. S cara nizl b, hat li ser cendek ya jin dan. Pit v byer qelek cerdewan dev ji kar berdidin. Daw gora w dibe ziyaret. Cih ziyareta ehd Dr. Zehra, di ser ya x Mihemed Kendal y menur re dikin. Yn ku r, di la van de derdikevin diin axa li ser gor di xwe didin. Ser end mehan axa li ser gor diqede, car din t dagirtin. Ev byer di heman dem de, xurtirbna hestn netewey ya gel kurd nan dide.

Toreya gelan mna entkayan e. Z bi z namire. L di nav salan de kalan kiras diguherne.