JI BO BIDESTXISTINÊ TELEB DIVÊ                  

 Hasan KAYA                                                                17 Eylül 2002 Stenbol                           

Şensê me ye, çi qas ku li Tirkiyeyê dabaşeke ji bo kurdan pir girîng tê rojevê, qewmîneke giran an li Tirkiyeyê an jî li cîhanê diqewime. Guhertina qanûna bingehîn dabaşeke sereke bû li Tirkiyeyê. Beriya ku bê rojevê, çend meh bû ku hem nîqaşa wê hem jî heyecana wê hebû. Lê piştî qewmîna 11ê Rezberê ku li Emerîkayê pêk hat ev dabaş vemirî, ji rojevê ket. Ne nîqaş, ne jî hesasiyet li hemberî guhertinê naxwuyê.

Li gorî ku em dibihîzin, hinek guhertin pêk tên. Wisa dixuye ku sedemên guhertinê ji aramî, selametî û rehetiya hemwelatiyan bêhtir, xweşkirina dilê Ewrupiyan e. Ev çi tiştekî sosret û xerab e. Tu dibêjî qey ên ku vî welatî bi rê ve dibin ne ji vî welatî ne. Mîsyoner an jî birêveberên welatên din in.

Hasilî kelam em çi bibêjin belesebeb e. Tiştê ku rayedaran biryar dane ewê bikin. Ji xwe helwest û tevgera li hember bê nîşandan zêde tiştekî naguhere. Lewra hê nazikiya demokrasiyê, pîvan û rêzikên demokrasiyê li Tirkiyeyê nebûne tiştên ji rêzê. Gotin, raman û daxwaza me kurdan ji binî qîmet nayîne. Em dev ji qedr û qîmetê berdin, dibê ku ger ku em bi dengekî bilind bîr û raya xwe eşkere bikin, heye ku van piç û pariyên qanûnan ên ku diguherin jî rawestînin!

Niha tê gotin ku êdî dê kurd bikaribin bi zimanê xwe raman, çand, bîr û bawerî û hwd. biweşînin. Nizanim gelo li darê dinyayê tu kesî qanûneke wisa bi çavên serê xwe dîtiye? Welhasil, ew qasî ne girîng e. Em wê daynin aliyekî û em hinekî behsa xwe bikin. Nizanim ev çi pêkenokî û lîstika nexweş e ku kurd bi rayedarên Tirkiyeyê re dilîzin. Qey em mecbûr in di vê lîstika hanê de bibin fîgûran. Gelî hemwelatiyan! Qey em mecbûr in bi destûr, bi minet û rica pirtûk û rojnameyan bixwînin. Ma gelo em mecbûr in...

Ez îdîa dikim ger ku pêncî hezar pirtûkên bi kurdî, sed hezar rojname û kovarên bi kurdî bêne firotin, perwerdehiya bi kurdî û hînkirina kurdî jî dê derhal serbest bibe. Ez dikarim hê wêdetir jî herim. Ger ku kirîna weşanên kurdî bigihîje vê hejmarê, bawer bikin ne bi tenê mafê perwerdehî û hîndekariyê, kurd çi bixwazin ewê wî bi dest bixin. Dibe ku hinek mirov li hemberî vê ramana min matmayîbûna xwe eşkere bikin. Ez dibêjim ev ne ramaneke ku mirov di paş guhên xwe re biavêjê ye. Hêjayî ceribandinê ye. De fermo em biceribînin!

Na wele ger ku kesayetiyeke weha têr û tijî, xwedî bîr baweriyeke neteweyî pêş ve neçûbe, ev bîr û bawerî di nav gel de belav nebûbe, lê kesayetiyeke wiha bi tenê bi xwenda û pêşengên me re hebe, naxwe ji bo gelek mafan hê ji me re zû ye. Wê demê xelk û alem dê bibêjin “bavo kurd tiştekî naxwazin. Tevgera wan jî jakoben e. Kurd bi gelemperî maf û azadiyê naxwazin, çend xwendeyên wan doza kurdayetiyê dikin, ji xwe ew jî bi kurdî nizanin û dûrî hemû nirx û hêjayiyên kurdayetiyê ne.”

Bi rastî jî ger ku em dixwazin bibin xwediyê nasnameya xwe, tiştên ku bi darê zorê ji me hatine standin vaye îro gelek ji wan serbest in, werin wan careke din tevî kesayetiya xwe bikin. Werin saziyên çandî, hunerî û zanistî gur û geş bikin.

Bi tena serê xwe dahûrandinên polîtîk û îdeolojîk nikarin ji pêşvebirina çand, zanist û hunerê re bibin derman. Gelo hemû cîhan ji bo ku maneviyata xwe pêş ve bibin, ji çand, huner û zimên, ji bo lêkolînên dîrokî, folklorîk û hwd çiqas kadro, çiqas fînans û alet û navgînan vediqetînin.

Ez bawer dikim ku em ji vî alîyî ve xwe bidin ber gelên din, dilê me dê bi me bişewite.Lê tevî hemû astengî, tevî hemû nêrîn û ramanên me yên li paş mayî, hê jî derî li ber me vekiriye.Şensê me nîvî bi nîvî ye. Çarenûsa me di destên me de ye. Ger ku kurd bixazin tiştekî ku nikarin bi dest bixin tune ye...