Kuştina Ciwanên Kurd û Reda Wîjdanî 

 

 

 

Hesen Kizilkaya

 

 

Ma kî dizane ev çendemîn înfaz e ku di nava leşkeriya tirkan de pêk tê. Heta niha bi dehan leşkerên kurd di nava leşkeriya Tirkiyê 

 

Ma kî dizane ev çendemîn înfaz e ku di nava leşkeriya tirkan de pêk tê. Heta niha bi dehan leşkerên kurd di nava leşkeriya Tirkiyê de bi vî rengî hatine înfazkirin û bi riya telefonê malbat agahdar kirine ku kurê we xwe kuştin bila welat sax be. Lê her car jî bi raporên bijişkî û bi lêkolînên Komeleya Mafên Mirovan û lêkolîna malbatên wan derketiye holê ku leşkerên kurd hatine înfazkirin û tenê şikil û şemala xwekujiyê senariyoya artêşa tirk bûye. 

 

Wekî ji navê wan jî diyar bû hemû serbazên ku di nava leşkeriya Tirkiyê de di dema leşkeriyê de hatine înfazkirin bi eslê xwe kurd in. Bi taybetî ev yek piştî ku tirkiyê şerê pîskolojîk û şerê îmha û înkarê xurt kir, zêdetir bûn. Ji sala 1994’an û heta niha bi dehan ciwanên kurd di nava leşkeriya Tirkiyê de bi awayekî eşkere hatine înfazkirin û ev yek herî zêde di sala 2005’an de zêdetir bûn.

 

Roja 17 adara 2005’an Osman Kayayê ji Amedê , roja 28 adara 2005’an Ismaîl Güneşê ji Meletiyê li Qibrisê, roja 16 gulana 2005’an Ersîn Baş ê ji Sêrtê di Girtîgeha Tîpa F ya Kandirayê, roja 18’ê gulana 2005’an Mehmed Şah Burak ê ji Batmanê jî li Luleburgaza Kirklareliyê, roja 28’ê tebaxa 2005’an ciwanê bi nave Osman Gültekin ê ji Amedê li qereqola Kizilkaya ya navçeya Bucaka BURDURê  û roja 30 tebaxa sala 2005’an jî ciwanekî kurd ku nave wî ji çapemiyê hate veşartin di tabûra piyade ya 52’yan a navçeya Sokeya Aydînê bi cinayeteke leşkerî hate kuştin û ev çend ji wan kesan bûn ku di encama cinayetên leşkerî de hatibûn înfazkirin û bûyer di çapmeniyê de derket.  Komeleya Mafên Mirovan ÎHD’ê şaxê Stenbolê jî çend bi caran diyar kiribû ku malbatên leşkerên ku hatine înfazkirin serî li komeleya wan dane û wan jî bi caran bi daxuyaniyan bal kişande ser kuştinên faîlên wan ne diyar û ser înfazên leşkeran. Her wisa bal kişandibûn ser kesên reda vîjdanî bi kar tînin û di dawiyê de ÎHD bi daxuyaniyên xwe bîr dixe ku li gorî xala 18’an benda yekê a Neteweyên Yekbûyî her kesî maf heye ku di mijara leşkeriyê de mafê xwe yê reda vîjdanî bi kar bîne. Ligel vê yekê jî li Tirikyê rewş li ber çava ye ku her roj mirov di leşkeriyê de bi awayekî ne diyar têne kuştin.

 

Ger ku Tirkiye dixwaze bibe endamê Yekitiya Ewropayê tek şertekî sereke heye ew jî divê kirîterên Kopenhagê û yên YE’yê bi cih bîne ku mafê reda vîjdanî jî yek ji wan e.

 

Li hemberî vê yekê jî pêdivî bi cesareteke sivîl heye û divê şansek ji bo wan ciwanan bê dayîn. Ji ber ku bi hezaran ciwan hene dixwazin xizmetê bikin lê naxwazin bi çek û di leşkeriyê de xizmetê bikin.

 

 

Wekî tê zanîn demek berê tevgereke bi navê Aktîvîteyên Reda Vîjdanî hatibû avakirin û gelek der û doran jî piştgirî dan vê yekê.   Li ser zêdebûna kuştin û înfazkirina ciwanên kurd ên di nava leşkeriya Tirkiyê de Fermandarê Biryargeha Navendî yê HPG’ê Dr. Bahoz Erdal jî demek berê daxuyaniyek da û bang li ciwanên kurd kir ku neçin leşkeriya tirkan û wiha gotibû: “Ma ew dewlet û general çand û zimanê we înkar nakin? Bi her awayî li ser we terorê pêk nayînin? Di nava artêşa tirk de ma her roj di bin navê qeza û xwekujiyê de ciwanên kurd nayên kuştin û înfazkirin? Ligel van hemû rastiyan çima hûn dibin aletê vî şerê qirêj û dibin aletê zihniyeta îmha, nîkar û polîtikayên wê zêhniyetê.“   Her wisa di daxuyaniyê de bang li ciwanan dike ku neçin leşkeriyê û wiha dibêje: “Heya ku dewlet di polîtîkayên îmha û înkarê de îsrar bike hûn jî neçin leşkeriyê. Gava ku hûn biçin leşkeriyê jî ew çekên ku didin we û fermandarê ku ji we dixwazin hûn berê wan çekan bidin birayê xwe, hûn jî berevajî berê çekê xwe bidin wan fermandarên şerxwaz û ji leşkeriyê birevin tevlî refên gerîla bibin.“   Di jiyanê de tişta herî nexweş ewe ku mirov agahiya kuştin an jî mirina hezkiriyên xwe bigire. Helbet peşiya mirinê ji xwe mirov nikare bigire, lê pêşiya kuştinan dikare. Ji bo ku ev şerê qirêj bê rawestandin û rê li ber kuştina ciwanên me bê girtin, beriya her tiştî divê çuyîna leşkeriyê bê rawestandin. Divê hemû ciwanên kurd çuyîna leskeriyê red bikin û mafên xwe yên zagonî bikarbînin. Ev helwesteke bi rûmet e û divê kesên dijî şer jî ji bo bihêzkirina vê helwestê bikeve nava liv û tevgereke girîng. Ev yek bi qasî sekinandina şer girînge.

 

 

Çavkanî- http://www.savaskarsitlari.org/ û http://www.hpg-online.net/ 

           

Hesen Kizilkaya

 

 

 

çapkirin