Hunera helbest

7/7

Helbesta xwer

 

Heyder Omer

 

Dmek, wek awa me dt, avakirina helbest, durvkirina w afirandina w bala hem rexnevan rbazn raman huner zor kiandiye. Tev cudahiyn ku di navbera bonn  epln raman de hene, tev ku her rbazek huner nern helwestn taybet hene, l hem li nik rastiyek prg hevdu dibin, nikarin giringiya huneriya v celeb wje erzan bikin.

Gelo, ev bihay nerxbilind dikare helbest yek al bihle, bje ku helbest ten durv e, naverok j b nerx e?. Bi gotineke din; ev yeka dikare helbest b naverok bihle?.

Bi rast gelek guftugowan ev yeka ct dubare kirin, nemaze pit ku ciwan-nas, wek zanisteke mirovane, gelek bi p ve , pre j aloziya helbesta xwer derkete hol, xwediyn v nern weha n, ku huneriya helbest guh nade naverok.

Ev bon ji paila zmbolzm bi derket, li Firansay ngilstan b mijara gelek guftugowan, nemaze j di yekemn arka erx bstem de.

Mebesta xwediyn v bone ew e, ku hinek hmann helbest hene, dikarin gewher helbest diyar bikin, b ku ewana berbiav bin. Ew hmanan rastiyeke kr veart pjindar e, ne peyv hevok dikarin w diyar bikin, ne j ritma peyvan derbirin, awaza k rzbend dikarin bigihnin w devera kr di hundir dernan de, ku lham t de t meyandin.

Ewana bona xwe irove dikin, dibjin gava guhn mirov hevokeke normal werdigirin, hi w bi wateyn peyvan re dide distne, li gor rbazn zimn rzimn, li gor lihevkirina peyvan di w hevok digihne. Pre j mebesta w hevok diyar dibe, l nikare i op di derna mirov de bihle. L helbest, an j hevoka helbest dernan dihejne, ji ber ku pjna w dikare helwestn taybet diyar bike.

Eger li v nimney jrn binerin, em d hinek ji mebesta wan ve nzk bibin. Hmen Kurdax di helbesteke xwe de dibje:

Wey lo xerbo, wey lo!

Berx dayka mino, lo!

Kan ew strk,

yn ku ji kenn te diwen?

Kan ew trej,

yn ku ji ezmann te dibarn?

Kan ew gund,

yn ku li ser sng te radiketin, lo? (1)

Ev banga p, ku bi peyva ( wey ) dest p bye, gelek n keseran ji hman matmayn(اندهاش), ku ji w bang diherike, diyar dike, pre j her s pirsn, ku di pey w re sern xwe hldidin, snorn xwe, wek ku pirs in, derbas dikin, bi pa xwe de dihlin, li benda bersivan namnin, l dikarin buhreka w kes, ku bang l t kirin, bnin ber avan. Xuyaye, ku gelek xewnn rn derna v kes ( xerb ) hurhutandine, ew ji hembza cih brannn rn ciwan hilkirine, ber bi biyanistan de avjtine, bi hviya ku bikare wan xewnan bi rastiy biguhze. L gava xwe dispre hembza biyanistan, rastiya tehl dijwar, r bi r, li p w say dibe, du wneyn w dide p avan; wney ber, ku tev ah, ken, hv duwaroja sozdar b, y ro, ku ken w dielmisne, xewnn w dihre, hviyn w mirdar dike.

Bi ser de j em dikarin bjin ; ev tablowa jorn dikare mirov ji derdora w bibire, da bi razn jiyan re mijl bibe; ku end ev jiyan xweik rn e, bi gelek hmann, ku dikarin xweiy di dernan de pk bnin, xemiland ye, l her tim lekeyn tar berxwe didin, ku w tehl tir bikin.

Ev hejna dern, helwesta taybet wateyn peyvan derbas dikin, cudahiya, ku di navbera pjna helbest hevoka pexan a normal de heye, diyar dikin, ku ji pjna helbest bi n de i awayn derbirin nikarin v bar hilgirin.

Dmek hmann helbesta xwer, li gor mldarn w, ji v pjna hzdar, ku dikare peyv hevokan ji snorn wateyan derbas bike, peyda dibin. Pre j naverok, digel hem raman hizrn w, hestn, ku dilivne, li ba mldarn helbesta xwer, b nerx dimne, ji ber ku ew ji gewher helbest ve gelek dr e.

Ev bona wan pirsek dilivne, ber bi pelandina v helbest, an j hmann w de tvedide. Gelo ma bi rast ev curey helbest( ango helbesta xwer ye b naverok ) heye, an na?. Em bawer in, ku bersiva v pirs d neyn be, ji ber ku helbest, ber p, axiftin e, i axiftina b wate nne. Mldarn v curey helbest j li xwe dinin, ku helbesta b wate nne, bel ewana weha diin, ku her helbestek hmann xwer yn ne xwer ( naverok ) hene, helbestiya helbest bi hebna wan her du cureyn hmanan teqez dibe, l ewana giraniy didine hman pjn, li ber siha gotina Filobr, ku dibje: "Malikeke helbest ye ciwan, tev ku b wate be j, ji yeka dine ne ciwan, l xwed wate, tir e" helbest dinerxnin, weha diin, ku helbest b wate nabe, l wate nikare helbestiya helbest nan teqez bike, ten hman w y xwer dikare v delamet bi cih bne, helbestiya helbest li darxe.

Dmek wate naveroka helbest, li ba mldarn helbesta xwer, b nerx nn in, l ewana weha diin, ku gava naverok durv derbirin, bi away zor hja, li hevdu dibanin,   hevyar hevtkiliya wan digihne astay, ku nema mirov dikare wan ji hevdu cuda bike, hng helbest digihne tepela afrandin ya tewr bilind.

Bi v away, mirov dikare bej, ku xwediyn v curey helbest pita xwe di taqeta helbestvan naveroka helbest yal nakin, l awana, wek xwediyn bona "huner ji bo huner e, helbest ji bo helbest ye" ber xwe didin, ku helbest ji snor sudariy bi dr de bidin.

Helwesta xwediyn bona, ku dibej helbest ji bo helbest ye, nerx naverok an taqeta helbestvan erzan nake, l li gor nerna wan, naverok ne armanca helbest ye, ango ten away derbirin avakirin dikar bibe nana serkeftina helbestiya helbest, l suda helbest di pey v gava huner re t, i suda rewsenbr be, i ya ayn an hnkar an j civak be, bi carek li gel helbestiy ne tkildar e, pre j nikare helbest binerxne, ji ber ku nerxandina helbest li ber siha sud, li gor nerna wan, bihaye w erzan dike.

Dmek xwediyn v boun j helbest li gel jiyan dibestnin, nikarin tkildariya herduwan li gel hevdu tune bikin, l li gor nerna wan, tev ku her du helbest jiyan bi gelek awayan li gel hevdu hevbest in, bel ev cureyn hevbestiy gelek kr veart ne. Jiyan ji rastiy byeran pk t, lewre j nikare guhz tr bike, l helbest, tev ku gelek rastiyan di babetn xwe de dicivne, di riya guhz re di ser wan rastiyan re baskn fireh vedirne, gelek titn, ku roj bi roj ji jiyan diherikin peyda dibin, p me dike.

Gava mirov bala xwe dide helwest bonn mldarn helbesta xwer, yn "rbaz helbest ji bo helbest ye" , dibne ewana j nikarin snoran bixin navbera helbest jiyan, hng dikare bje ku helbesta  xwer navek b navhligr e.

Tka mezin, di riya berhemn ramabrn ralizma hevbe re, li eniya v helwesta huner qelib. Ralzmn hevbe weha diin, ku helbestvan j dirame, l ramana w xwe bi away wneyan dirse, l rastiy teqez nake, bel ew w diyar dike. Lewre j helbest, li gor nerna wan, ji bo rastiy ye, gava durv naveroka w li hevdu dibanin, hng ciwaniya w ekera teqez dibe, ji ber ku ciwaniya helbest, li gor nerna wan, ew e ku mirov naveroka w di jiyan de, an j jiyan di naveroka w de bibne; ango helbest armanca sudariy heye, l ne suda tekmirov ye, bel ya tevay ye, ku nerxn tekane bi pa xwe de dihle, yn civak tevay dide p, pre j helbest dibe alava xwebat ji bo rizgariya miletan dadweriya civak.

 

                                                 *****         ***         *****

Jder avkan:

(1) Hmen Kurdax. rokn neynkn ikest. Helbest. apxana Babol Druck, Kln, Elmanya,apa yekem, sal 2003, r 7. 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org