Xelat Ehmed ritma brannan

 

Heyder Omer

 

Helbesta pexane, roj d roj, xwe di qada wjeya kurd de diespne, bejna w bilindtir dibe. P re j alavn derbirina helbest yn kevin bi pa xwe ve dihle, ber xwe dide asown n, wan vedikole, xwe berdide hinava wan, her tim ntirn ciwantirn alavn derbirina huner dipelne, da dilsoza njeniy bimne, imk ew dizane ku her tit n y ku dikare kesan dernan cara p matmay bihle, nikare her tim v rew hza xwe biparze, ji ber ku her tit n, pit demek, nbna xwe wenda dike, normal t xuyakirin.

Her weha derbirina helbest j li dervay v rew namne, bel xwe diguhre. Eger bimne, d  xwe bikayikne, xwe dubare bike. Dubarekirin j di meydana derbirina huner xwekutin e.

Di ber ronahiya v tgihtin re em d warek helbesta Xelat Ehmed vekolin. Xelat Ehmed xwediya s berhevokn helbest ye, duduwn p neketine destn me, l ya syemn, ku sernav w "Ken Drk yn serser" ye,li ba me peyda dibe.

Yekemn avldana li v berhevok dide xuyakirin ku X. Ehmed wek dla brannan xuya ye. Brann, wek tkilyeke civak mirovan, dibe niana alak tkiliyn mirov, ji ber ku, wek zanyarn civak dibjin, pjna hevdtinan, danstadinan, n hatinan, rabn rniitinan, gerr dtinan ji brannan t, wek awa em li ba X. Ehmed j dibnin:

Hn wek ku tu min nasdik

qeeng hesan im

Ji peyaseyn baran hezdikim

by te bi te mestim.

Hn dikarim ronahiyeke piik biafernim

ji xwe re bibjim:

Va tu li vir .  ( rpel 11 )

Ev perey jorn berhema hevdtineke derbasby ye dirj e, nana tkiliyeke hevalt hevdostiyeke nirxbiha ye, lewre helbestvana me bi brannn kes, ku p re daxife, mest dibe, ta radeya, ku tev driy j w kes li p xwe dibne.

L wek kireke dern, Brann mirov her tim ber bi buhrek de dikne, w li hember niho j xulma dihle, ta radeya ku dikare w ji tevgera dem bibire.

Wesa

Hd hed

Te ji drbn peyda dikim,

bi ser min dikev ez ji br dikim

Ez li vir im. ( rpel 11 )

Weha xuyaye, helbestvana me, bi hukariya wan brannan, ji cih dem j hatiye birrn, dem rawestiye, haya w ne ji xwe ne ji tevgera dem heye.

Ev yeka bar aferneran giran dike, wan dide ser  riyn teng b kenar kev, eger ewana hefsarn alavn xwe ba li destn xwe negernin, d nikaribin bi serkeftin di w riya teng re derbas bin.

Gava X. Ehmed xwe dispre brannan, bandra neyn, ku ev xwespartin dikare li zindtiya derbirina w  bike, ji bra nake, ji ber v yek ew yekser bi navenda brannn xwe re tkildar dibe, ew w kes, ku brannn xwe p re ne, ji kraniya buhrek dikne, li hember w radiweste p re daxive:

Li bra min t

bi hatina te re, av bi qas bejnek bilind bib

dehla gund me xwe ji te re kir qevd

ivkn xwe

ji biirna te re firandin.

Li bra min t

dara sv bi lerza dil min

svn xwe gihandin.

hinga hn em li Kurdax bn, bihna zeytna ji peyvn me dihat

me aliyn birn dijmartin

hinga

te ez hn sva kirim. ( rpel 21 )

Ev curey axivtin dikare giraniya lkern buhrek hinek lawaz bike, tevgera hundir helbest biparze. Xuyaye eva yek bala helbestvana me kiandiye, v lom j derbirina w her tim dla lkern buherek namne, bel yn niho j (nasdik, hezdikim, biafirnim, bibjim, peyda dikim, ji br dikim ) li klek wan dixebitne, careke din buhrek bi hvan nihoy dimeyne.

Bi v away X. Ehmed berxwe dide, da derbirina w zind bte xuyakirin, dest davje alavn rok, ji wan alavan j ten xeberdan vedibjre, ji ber ku xeberdan ji bo brannan layiqtrn we ye, lewre j ritma (إيقاع   ) helbesta w pir caran hd giran xuya ye:

Weha

B firte

B gul

B balinde

Xwe ji te tavjim

tevliheviyeke ne gerek. ( rpel 17 )

Wek diyar e, ev nimney jorn ji pnc hulman peyda dibe, her yek ji ar xzn pn hulmek bi ser xwe ye,  gotinn her hulmek j gelek hindik in, peyvek yan j du peyv in. Ev yeka li gor bona rexnevan ereb Dr. Ebdulfettah Salih dibe sedema hdbna ritma helbest, imk di pey her hulmek re kurtebhvedanek heye, l her du xzn daw vkra hulmek bi ser xwe ye, yekeke dirj e.

Eger em careke din li evan nimneyn jorn vegerin,em d bibnin, ku ktn ( bergeh )dirj ji

yn kurt pirtir in. Nimney yekemn ( Hn wek ku tu min nasdik.Va tu li vir ) ji 61 ktan pk hatiye, 38 ji wan dirj in, 23 j kurt in. Bi baweriya me ktn dirj ne ji xwe ber pirbn e, bel bi zanebn hatine xebitandin, da her s hmann afern; hest, mijar away derbirin li hevdu bibanin,   pergala dern, ku helbestvan dorp dike, wergernin. 

 Naveroka pirn helbestn w, wek me li jor j gotib, brann e, brann, bi xwe i ah bin i n bin, di navbera hestn n re, b hrs, diherikin, imk mirov bala xwe dide her qoziyek, her mofirkrk her goeyek wan brannan li ber avan die t. Ev bhrsiya hestan di derbirin de deng vedide diyar dibe, r li p xebitandina ktn dirj, ku nana ritma hdn e, dz dike. Bi baweriya me, ev yeka karnn helbestvana me, dide xuyakirin, ku ew berxwe dide, da hem razn zimn ji bo aferna xwe bi kar bne.  

L tev ku hdbn giran berztirn rdawn wey xeberdan ye, l ritma xeberdan li ba helbestvana me, pir caran, v rew bi pa xwe de davje lezok xuya dibe, nemaze gava ew stuy xebrdan dadide, w ber bi diyalog de dikne, kesek li hember xwe datne pre daxive:

Ez tu

Di bin baran de nemeiyan

Ne j te dest xwe di newqa min re an

Tava w sibeh dil te soja min

ez

Ji snorn te rakiiyam. ( repl 24 )

Bi v away, diyalog, tev ku yek al ye, ango ji wey, ku dikare diyalog ava bike, bi dr dikeve, li klek xeberdan t xebitandin, her du vkra dibine hevkarn guhertina ritma brannan di avakirina helbesta brannan de li ba X. Ehmede.

Ritma brannn X. Ehmed ne ten xwe dispre ritma xeberdan diyalog, bel hin caran, nemaz gava ziman ji hza xwe dikeve, li hember derbirina wateyan jar dibe, hng ziman radiweste, bdeng dibe alava derbirin:

Destn xwe li dnatiy ragire

Bila yariyn me tije sibeh bin

Ji her hl de xwe biherike me.

.

D hn di xew de bimnim

Li bend buhita deng te

Yan j hema ten ( Rpel 27 )

Ritme, wek ku Mihemed Sabir Ubeyd dibj, numandeyeke ( zahre ) dengdr e, ne ten bi dengan t snorkirin, bel bi ser de j ev numande hem hmann derdora xwe di xwe de dicivne, ji ber ku taybetmend durv dengan ten di navbera bdengiya, ku li derdora wan heye, re tne naskirin. Ev bdengiy j hem roleke payebilind di avakirina ritma helest de heye, hem j alaveke girine li ba helbestvaniya hemdem, ku hman pjin di helbest de xurt dike, der li p xwener li ser pit vedike, da ew j bibe hevpik afirandina helbest. Lewre ev her s xaln di pey xza daw , ya nimney jorn, re rz bne ne ji xwe ber ew cih girtine, bel berdewamiya w per helbest nan dikin, ku xwener dikare p birame, w bidomne.

Ev cudabna ritm, ku lezok hdbn t de tevlihev dibin, di navbera gelek cureyan re (xeberdan, diyalog, bdeng ) diyar dibe, dikare ji hlek de pergala dern ya helbestvan zor numa diyar bike, ji hla din de j dikare dilsariy ji dernn xweneran birevne, wan ber bi xwendina helbest de bikne.

Weha diyar e, ku ritma helbest ne ten na k dadigire, bel bi ser de j delameta w ya dern heye, ku dikare di navbera rengarengiya xwe re gelek razn pergala dern ya aferneran wergerne, rola xwe di wekheviya her du hevokn ageh helbest de bide xuyakirin. 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org