Zengil metirsiy l dide

are ye?

Heyder Omer

- 1 -

 

Di van du saln buhurne de pircar ziman kurd y standard bye mijara guftogown ku mirov di weann kurd de prg wan t, dixwne. Her car j mirov xwe r bi r li hember  hinek nern bonn hik dibne, ew bonn ku hewl didin hem xebat cefayn hinek piyn rmetdar, nemaze j malbata Bedirxaniyan, ne ten bixin ber guman, bel wan txin nav ref dijminn gel Kurd j.

Yek ji wan helwestn hik ne berpirsiyarane, ew e ku beriya demek nivsevan kurd, y erebnivs; Muhsin Ciwamr gotarek di bin sernavek beloq de, di weann eternt de weand, ala doza ( kurdkirina Kurdn bakur Kurdistan ) hilda, weha , ku ro dem lhatiye, ku Kurd 15 milyonn xwe yn wenda, bne Tirk ji n ve vegernin, xwed li wan derkevin, wan hn ziman kurd y standard bikin. Mebesta w j kurmanciya xwar ye.

Mirov li hember jrt zrekiya v Ciwamr et mt dimne, ku ew dikare hema di end klkan de, li ser rpelek xebat lebata sed salan bin p bike, xwna kurmanc ku li dirjiya wan salan bi r, top tangn neyaran herikiye, ji bra bike.

Her weha sernser kovara KURDNAS, Necat Ebdulla j sala 2006 gotarek di hejmara yek de diwene, knn xwe yn re bi ser alfabya kurd latn, xwed nivsevann w de dirijne, wan ji ref kurdayetiy bi derdixne, b ku hema tayek ji my ser w li hember v gunehkariya dijwar biheje, b ku ji xwe bipirse; gelo ew endamn gurop w ev maf desthilat ji k, an j ji k bi dest xwe xistine, da derdora du syikn gel kurd ji kurdtiya wan b par bikin.

Dsan beriya salek, an j du salan nivskar ji xwe raz Ferhad akel, di hevpeyvnek de bal kiande ser v bona kambax, hrin dijwar b bingeh ajotin ser malbata Bedirxaniyan, nemaz j ser aferner alfabya kurd latn; Celadet Bedirxan biray w Kamiran, ewana wek cassn Tirkan Ataturk nan kirin, b ku ne ten rza xebata wan bigire, l bi ser de j rza derdora du syikn gel kurd, ku bi kurmaciya jor daxifin, alfabya latn bikar tnin, negirt, hest agehn wan bin p kirin kirin qurbana v helwesta xwe ya jehrane.

Mirov weha bawer dikir, ku metirsiya, ku ji evan helwestn tekane peyda dibe, d her her di arewa hin zingar de bimne, nikare, li hember vna kurdayetiya ku di dil agehn milyonn Kurdan de parast ye, hukariyn berbiav bike.

L, gava ev helwest sbern ferm ji xwe re peyda bikin di bin siha wan de ax bidin, hng metirsiya mezin, ku dikare jehra xwekujiy bi gelek hian de berde, d deng vede.  

 

- 2 -

 

Xuya ye helwesta Ferhad akel ref w hino hino, dikele, ta ku mirov dikare bje ew ax daye. Tit ku di ( kongira perwerdey ya Hewlr 22 24. 05. 2007 ) de bye, me ber bi v baweriy de dikne, haydar dike, ku metirsiya mezin dest bi rdaw kiriye.

Di v kongir de, wek em ji hinek jderan p hay bne, gotar helwesta Ferhad akel bi temam hatiye pk kirin. Ev yeka j dide xuyakirin, ku ew erkirina v kongir wergirt ye. Metirsiya mezin giran j - bi baweriya me - ji vir de dest p dike.

Nivskar ji xwe raz Ferhad akel, bi sedema afirandina alfabya kurd latn, cefa xebatn malbata Bedirxaniyan bi tevay, i ekdar, i poltk, i j wjey rewenbr ber ba dike, l bi v yek ten nake, bel her du berzan Celadet Kamiran Bedirxan wek cassn Tirkan xulamm Ataturk nan dike.

Bi rast ev bon helwest snorn wan berzan derbas dike, tevay Kurdan, i kesn normal, i j yn zana, i drokzanan, i rewenbr wjevan rojnamevan siyasetmedaran, hemiyan, ne ten bi nezann tawan dike, bel bi ser de j wan hemiyan dixe ref cassn Tirkan, ji ber ko i kesek Kurd, heya ro, ev malbat, nemaze j her du bira Celadet Kamiran, bi v away nan nekirine, ne j d bikin, bel her tim pesna wan dane. Ma gelo ev milet hem awa avn xwe li hember v yek digirin, bi ser de j pesna wan didin?!.

Ma gelo Drkzann Kurd, mna berzan Prof.Dr. Kemal Mezher Ehmed, Prof. Dr. Maruf Xeznedar, Prof. Dr. zedn Mistefa Resl zanayn din wek Dr. Husn Hebe Sadiq Behadn, Dr Ebdilmecd xo, Dr Zeredet Haco, Kon Re, Siyamend Osman, Rohat Alakom, Salim Casim gelekn din, ku berhemn nirxbilind li ser xebat bermayn wan berzan nivsandine, pesna wan dane, rola wan di hiyariya neteweya kurd de diyar kirine, bandora wan li ser wje rewenbriya kurd dane xuyakirin, ma gelo evana hem cassn Tirkan bne, loma j avn xwe li ser casstiya Celadet Kamiran Bedirxan giritine?!.. awa Ferhad akel dikare di ser nern bonn van rzdaran re derbas be, wan nebne, an wana hemiya virrek xwed derew derne?!..Kan i belgeh di dest F. akel guropa w de hene, ku ewana v bbextiya re neyarane li drok kesayetiyn kurd dikin?!. 

Hn bi ser de j; ma kesek dikar bje, ku cihek ji bo cassn Tirkan li ba rber gewre, Barzaniy nemir heb?!..Ma hem kurd hem tkildarn doza kurd nizanin, ku Berz Kamiran Bedirxan nner ferm y Barzaniy nemir, axaftinker orea kurd b li Ewrupa. Gelek zanayan, mna Feq Huseyn Sagnic, di berhema xwe de( Droka wjeya Kurd ) Ferhad brahm; pispor doza kurd, di xebata xwe de; bi ziman Elman ( Die kurdische Nationalbewegung im rak Tevgera nitiman kurd li raq ) ev yeka espandine. Her weha pispora Elman Birgit Ammann j  di gotareke xwe de v yek diespne.( Biner: Kovara Kurdische Studien , hej 1,2 sala 2003 ).

Eger em vegerin ba pirojeya afirandina alfabya kurd latn, ba helwestn v guropa tawankar, ku v xebata nirxbilind dixine ber dava bandor hukariya Ataturk, dsan gelek belgeh bon hene, ku w bandor tune dikin, alfaby j wek berhema hi Celadet Bedirxan zanna w ya pirr zimanan didine xuyakirin.

L b ku em gotara xwe bi pirn wan belgehan giran bikin, hema em dikarin duduwan ji wan li p Ferhad akel ref w raxin, eger bixwazin ji quretiya xwe dayn, dikarin hinek ji zingara, ku hin wan girtiye bi van belgehan bin.

Rojhilatnas navdar; Basl Nktn di pirtka xwe de ( Kurd ), ku sala 1943 nivisandiye, dibje: Yekemn hewildana damezrner kovara Hawar xebitandin belavkirina alfabya kurd bi tpn latn b, ku bi xwe beriya gelek salan afirandib. ( Biner: apa ereb, wergera Dr. Nr Taleban, Axl ji bo ap wean, Ethna 1998, r466).

Dmek nerna v Rojhilatnas pispor ew e, ku xwediy Hawar beriya demezrandina kovara xwe ev alfab afirandib, l derfetn belavkirina w bi derna Hawar re li p w peyda bn.

Tev v j belk Ferhad akel kesn helwesta w n ge dikin bibjin, ku ev belgeh ne say ye, nikare bi me bide bawerkirin, ku alfabya kurd latn ji beriya ya Ataturk hatiye afirandin. Ji ber v texmna wan ez d ber wan bidim  belgeheke dine n, ku v alfaby wek berhema saln xwendina Celadet Bedirxan li bajar Mnix y Elmanyay, dide xuyakirin.

Pispora Elman Birgit Ammann gotarek, bi sernav ( Saln Mnix yn biraderan Celadet Kamiran Bedirxan ) di hejmara 1,2 ya kovara ( Kurdische Studien ) bi ziman elman diwene, t de weha di, ku Celadet di v dem de li ser alfabya xwe ya latn dixebit. Ew dem j sala 1922, yan j 1923 b. Pre j t bra mirov, ku alfabya Ataturk di sala 1928 de li Turiy hate belavkirin.

L belgehn her balk li ba berz Dr. Husn Hebe hene, ew di gotareke xwe de droka xebitandina her du alfabyan ( kurd tirk ) ba, bi away fireh gengee dike, bal dikne ser v yek, ku Celadet Bedirxan di hejmara 13 ya Hawar de, dide xuyakirin, ku ew ji sala 1919 de li ser v kar payebilind xebitiye. Bi ser de j Berz Dr. H. H droka Alfabya tirk vedikole, dide xuyakirin awa ew berhema nern bonn poltka Sovyetistana ber bye, ne berhema Mistefa Kemal e. ( Biner: Dr. H. Hebse: Li ser alfabeya latn kurd ) (www.celadet.com).

Dmek ev kesn hinesax di ser hem belgehn ern re gav dikin, naxwazin wan bibnin,  bixwnin gengee bikin, bi ser de j bonn jehrane, yn b bingeh b belgeh berdidin hol, tawann giran bi ser drok kesayetiyn kurd drok de dibarnin, azadiya raman, bon derbirn ji xwe re wek mertal dibnin, b ku zanibin ev curey azadiy j ewan hrin b belgeh gunehkar dibne wan napejirne.

V lom ez bang li van kes saziyan dikim: Endamn malbata Bedirxaniyan, nemaze j Snemxan; kea Celadet Bedirxan saziyn ku bi away ferm nav v malbat hilgirtine, wek pirtkxaneya Bedirxaniyan li Duhok, saziyn dine kurd, ku li gel and, wje rojnamevaniya kurd tkildar in, wek yektiya nivskarn kurd li Kurdistan hevgirtina rewenbrn kurd li Ewrupa da doz li p dadgehn Kurdistan Siwd der maf Ferhad akel vekin, w, bi sc tawann b belgeh b bingeh, bidin ber dadgeh.

Her weha ez bang li hem nivskar rewenbran dikim, ku em hem nemeyek ji berz kek Mesuُd Barzan; serok Kurdisatn re verkin, pitgiriya w ji bo parastina rmeta Bedirxaniyan bixwazin, nameyeke dine nerazbne j ji wezareta perwerdey ya Kurdistan re verkin, nerazbna xwe li hember van hrin qerj, xwendina gotara F. akel di kongirey perwerdey de, diyar bikim.

                                                                                               

26. 06. 2007   

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org