roka Dktatoriya Bais Li Sry

 

Hoeng Os

 

 

 

Di 8 adara 2010, rijma partiya Bais li Sry, salvegra 47mn a bidestxistana deshilatdaeriy, bi rya darbe (inqlab)a leker, proz dike. tevl ku gelek darbe di hindir partiya Bais bixwe de bne, l Ji 8/3/1963 ta nuha, ligor biryara darbekarn w dem, Sriye di reweke awarete de dij!. pit 47 saln, ku rijma Bais li ser snga dewlet civaka Sr rnitye, nexeme mirov dsa pirs bike: gelo, Bais i ji armcn xwe yn siyas, leker, abor dolojk pk aniye?. Li ser i dengeyan (hevsengan) jiyana deshilatya xwe berdewam dike?. Deshilatdariyeke awa ye?. Xwed drokeke awa ye? Di pisgirkn rojhilata navn de, di rewa hey de, xwed rol bandoreke awaye?

 

Bais iye kiye?

Ev part, xwe dispre ramann neteweperest yn sazumankar w Ml Eflaq (1910 1989). despka bingeha Bais (vejn) vedgere sala 1939, dema ku Efleq Selah El btar (1912 1980), Yektiya Xwendevann Ereb, li Pars damzerandin. Pitre, ev herd kes, Rxistina Vejandina Ereb damezrandin. Ev rxistin j, di 7/4/1947an, li paytexta Sry, am, xwe kire Partiya Bais Elereb, Ml Eflaq, weke rehber hilbijart neteweyek Ereb yekby xwed nameyake bmirine ji xwe re kire duriim,   yekt, azad, sosyalzim ji xwe re kire armanc.

Eflaq El btar, dema xwendina xwe li Fransa, ketibn bin bandora br bonn neteweperestn Elman, Ferens nemaze, flezof tal Cozb Mazn (1805 1872), ku jre dihate gotin: giyana talya. Lewra, xwestin apeke (kopyayeke) siyas, ideoloj, layik ji neteweprestiya Ewrop re, di nava Ereban ebikin kirin j. Eflaq El btar bi Ekerm El horan (1911 1996) re ketin nava tkiliyan. El horan j, sala 1950 partiya Sosyalzima Ereb damezrandib. di sala 1952an de, herd part xwe kirin yek, navn xwe kirine: Partiya Bais a Ereb a Sosyalst. Di 22/2/1958an de, partiya Bais xwe piaft (feslxkir), li gor ert mercn yektiya navbera Misir Sriye b. Ew dewleta n, nav xwe kire: Komara Ereb a yekby. Ev komar, weke weyek federe ji xwe re hilbijart Cemal Ebdulnasir (1918 1970) kire serok xwe. Rast e, di v dem Bais xwe piaftib, l pit zilm zor dktatoriya Ebdulnasir li Srey zde dib, hin subayn Bais, sala 1960 de, bi diz, komteyek ji xwe re kiribn. her ku , zora rijma Ebudlnasir zdetir dib, ta ku kolonl Ebdulkerm Elnehelaw (1926 ), di 28/9/1961 de darbeyek li himber Ebdulnasir pkan, Sriy ji Misr veqetan komara Ereb a yekby hilweand. Di w dem de, digel hin partyiyn siyasiyn din n Sriy, parytya Bais j, mzeya xwe avt bin daxwiyaniya perebn. bi taybet, Ekrem El horan algir derbekaran b. L pit re, Bais poman b. Di 28/3/1962an de, dsa Elnehlaw, darbe lidarxist. Di 8/3/1963 de, partiya Bais, bi saya darbeya leker a generel Emn Elhafiz (1921 2009) desthilatdary wergirt Sry, bi zagona rewa awarte         bi rvebir ta nuha j, zagona rewa awarte, berdewame, rijma Bais, bi serokatiya Bear El Esed, Sry bi rvedibe.

Li himber rijma Bais, bi serokatiya Emn El Hafiz, dsa sbay Bais, bi saya general Selah Jidd (1926 1993) di 23/2/1966an de, darbeyeke din lidarxistin serok dewlet Emn Elhafiz gelek hevaln xwe avntin zindan. W ax, yekemn perebn a stratejk dinav bask Bais y raq y Sry b, hem serokn payebilind idyolojk stratejk weke Ml Eflaq Selah Elbtar, beriya wan, Ekrem Elhoran j, ji Sriy reviyan. deshilatdar ma didest darbekaran (Selah Jidd Hafiz Elesed) de, ku herd j, Elew bn, hevaln hev yn nzk bn. Jidd, xwe kire serok netew git partiya Bais, Hafiz Elesed (1930 2000) b wezr parastin. Di 5/6/1967an, sral, di erek ji nikava de, Sriy Misir Urdun tkbirin, wlayeta Sna a Misr, wlayeta Quneytire girn Golan n Sriy, roavay Urdun, ketin dest sral artn 3 welatn Ereban, di 4 rojan de tkn!. Weke helwesta ku xwe berpirs tkn dibne, serok Misr Cemal Ebdulnasir destberdana xwe ji kar nand da, l wezr parastin y Sriy Hafiz Elesed, dest ji berpirsiya xwe berneda. Ev yek b sedema ku nexwe nakok navbera Elesed heval w Jidd de derkeve. Ev nakok di meha Eyll/Siptember krtir b. Jidd, ku serok Bais li Sriy b, serkirdatiya partiya Bais vexwend civnek. Di v civne de, biryara ji karavtina wezr parastin Hafiz Elesed sererkan arte Mustfa Tilas hate stendin. L Elesed v biryar nepejirand, di 16/10/1970 de, darbeyek leker li himber serok Bais li Sr serokdewlet Sr Nridn Eletas (1929 1992) kir, herdyan xiste zindan. Jidd 23 sal di zindan de ma, ta tde mir, Eletas j 22 sal ma, Elesed w ji zindan dernexist, ta ku Eletas bi kansr ket. pit 4 meh ji berdana w, jiyana xwe ji dest da. Hafiz Elesed j, pit darbeya xwe a lekeri li himber heval xwe, di despk de, xwe kire serokwezr, hema bi nav, Ehmed Elxetb (1933 ) kire serokdewleta Sriy. pit 4 mehan, w j ji serokdewletiy avt, xwe kire serok Sriye, serok netew pertiya Bais. bi v reng, nakok di navbera bask Bais y Sriy elew bask Bais y raq sunn d b dijber!. Ji ber ku Sedam Huseyn, ji hebna rihber Bais, Ml Efleq, li Bexday sde werdigirt, rewabna eriyet xwe dida nan dan, wisa j Hafiz Elesed, xwest tkil bi Selah Elbtar re ke, w bne am, ji hebn giraniya w sde wergire, da hevsengadinek bi Bais a raq re ke!. Sala 1978an, Elesed, Elbtar vexwend am, pit 4 saet ji hevpeyvnan di navbera wan de, li hevnekirin Elbtar vegeriya Pars, ji wira, hz da rikberiya himber rijma Elesed.  Ev ya j, giran navdeng Elbtar pir tirsiya, nemaze, pit tevgera Elixwan Elmuslmn, li himber rijma Elesed, sala 1980 de, dest bi serhildana xwe a ekdar kirin. Lewma Elesed, fermana kutina Elbtar da stixbarat Sriy, bi ebereke(ek) b deng, di 21/7/1980 de, Elbtar li Pars kut .

 

dyolojiya Bais

Ev part, di destpka xwe de, partiyeke neteweperest b, l pitre, hema ji saln 1958an de, her ku , ber bi nijadperstiyeke oven ve di. dyoloja w a neteweperest epgir, pla  totaltarizm di hindir w de bi hztirdikir. Di destra xwe de, Bais xwe weke partiyeke darebekar dide naskirin, ku encax ten bi darbeyan nqlabn lekeran dikarin deshilatdariy bidestxin armancn xwe pkbnin. Ango, baweriya w bi demokrasiy tkona sivl nedihat. tev ku damezrner Bais sivl bn, l piraniya endamn w lekerbn. Ango, partiyeke neteweperst nijadperest, epgir, di destra xwe de, xwe partiyeke darbekar dide nasn dan, ji bil hest helwest kiryarn nijadperest tund hik, d i hv j w b kirin!?.

Partiya Bais, sala 1970, pit Hafiz Elesed b serok w, civak dewleta Sr, xiste tartirn xerabtirn qnax, ji droka  w a njen. Jibil encamn pir nehn xerab yn biryar kiryar pilan polotkayn nijadperest ovn ku li ser gel Kurd li Sriy dihat meandin, Hafiz Elesed, hem rikber muhalefet (komonst, sosyal demoqrat, neteweperest), layik slamst, tevan tesfiye kir. yn man j, wan pare pare kirin, wan ked kirin. Hafz Elesed, hem rengn netwayyn cuda yn tevna civak li Sriy, kire bi qurbana netewa Ereb, civak kire bi qurbana dewlet, dewlet kire qurbana partiya Bais, party kire bi qurbana tayfeya Elew, Elewiyan kire bi qurbana malbata Elesed, malbat xalxwarzn xwe, kire qurbana xwe. Ango, Elesed, ne netewe  dewlet pkan, ne j sstema komargeriy parast pxist. Niha Sr, hema ikl, partiya Bais deshilatdar e. Ta w radey ku mirov dikare bj: li Sriy, tayfe dewlet, yan j malbat dewlet hatiye avakirin. Ango rijma Bais Elesed, pit ku Hafiz Elesed, kur xwe, Bear, amadedikir ku li na w ron, Bear b serok Sr, titek nav w sstema komarger li Sriy nema!.

 

Rijma Bais xwe dispre i?

Li asta hinidrn, rijma Bais, a Bear Elesed, beriya w, a bav w, jiyan berdewamkirina xwe dispre van xalan

1.    Hem hzn lker ewlekar di dest tayfeya Ewlew de ne, nemaze yn nz malbata Elesed.

2.    Piraniya saziyn abor, apemen, siyas yn dibplomas, di dest, partiya Bais de, ji nav j, di dest Elewiyan de ne.

3.    Zagona rewa awarte ku ji 8/3/1963  ve ta nuha berdewame. Ev rewa awarte, maf derfet deshilat dide hzn ewlekariy da neyn dadgeh kirina, ger i tawan j bike.

4.    Xala 8an a destra Sr ku dibj: partiya Bais, ew seroka dewlet civak li Sriy ye .

5.    Xala her girg ku rijma Bais xwe dispre w ewe: tirs andeya tirs ku d gihtiye mejiy hest hemwelatiy Sriy!. Ev tirs, encama 47 sal ji zilim zor perwede av vn kenandiniy ku li ser geln sriy t berdewamkirin , ta ku civakeke jimranxist xesand li Sriy hatiye peyda kirin. Ango, rast e hin weyn pergala hemdem njen li Sriy peyda dibe, l li bin v qalik, and himendiya ker heye. bi saya Bais rijma w a navendkar diktator, piskolojiya koleyan di civaka sriy de, koka xwe, kr berfireh berdaye. Ango, hza guhern xwe veguhern ber bi demokrasiy ve, di civaka Sriy de, hatiye kutin. Ew rew j, hza deshilatiya Bais li ser piyan dihle, enerj wrekiy dide destdirjiya w.

 

Li ser asta rojhilata navn, rijma Bais, xwe dispre van xalan:

Ji sala 1973, eniya er bi srayl re a Golan vemirandiye, l bi weyeke na rasterast dijminatiy xwe bi srayl re didomne. Ango, bi rya bikaranna hzn Filistn, tengaviyan ji srayl re dike.

Ta ku karibe nakok dijatiya xwe bi welatn derdora xwe re bi encamn siyas gne, berjewendiy xwe biparze, her tim dest davt pirsgirkn welatn cnar, li gor xwe birvedibir. Mnak: alkariya Kurdn raq kir, li dij rjma Sedam Huseyn (1937 2008). Anha j, li dij rijma raq a n, pitgir alkariya bermay swiyn rijma Sedam, hzn Erebn Sunne dike. 18 salan alkariya Kurdn Turky PKK kir. Nuha j, di nava pilan piroje rn bo tunekirin tasfiyekirina PKK de cih rol digre. Ji sala 1975an virde, dest davje karbarn Lubnan, ta qnaxa ku d Lubnan bib weke parzgeh wlayet a 15mn. y Sriy!. Tevl ku ji nsana 2005an, hzn lekeriyn Sr ji Lubnan vekeiyan, l hna ev Bais, xwed rol giran di hindirn Lubnan de ye.

Ji sala 1980 virde, rijma Sr xwe bi rijma slamst a Xumeyn (1902 1989) a ran ve gir daye.

Pit morkirina peymana Edeney sala 1998an navbera Sriye Turkiy, hd hd, rijma Sr mask xwe ji xwe kir, ry xwe rast li himber Kurd Turkiy ekere kir. nuha j, Enqere am Tehran dinava pilann tefsiyekirina tevgera azadiya Kurd de ne.

Ji aliy navnetew j, rijma Bais xwe weke epgir sosyalst dida nan dan. Lewra, tkiliyn w bi dewleta soveyeta ber, gelek babn. Ta w radey ku Moskov avn xwe ji kiryarn Bais li himber komonstn Sriy re, digirtin. Pit hilweandina Sovyet, rijma Bais a Hafiz Elesed, xweste tkeve nava tkiliya bi USA re, derfet keys di dagirkirina Sedam Huseyn ji Kiweyt re de dt. W ax, Elesed, ji bo xwe li ber dil Amerka rn bike, kete nava eniya navnetew a lidij Sedam, hin lekern xwe and  Erebistana Sid. Di w dem de j, sala 1991, kete nava diyalog hevdtinn aty yn navbera Ereb srayliyan li Madrd. L negiht tu peyman bi srayl re. Rijma Hafiz Elesed a Bais, li dij peymana atiy a Kamp-dvd ku sala 1978an, navbre Misir srayl, derket, serok Misr Enwer Elsadat (1918 1981) weke xayin lan kir. Herwisa dema ku Yasir Erefat (1929 2004) peymana atiy a Oslo bi srayl morkir, Bais, Erefat j xayin lan kir. Ji xwe Hafiz Elesed qiral Urdin Huesyn Bintelal (1935 1999) nelihevbn, dema Urdin sala 1994an  peymana atiy bi srayl re morkir,  tkiliy Sriy Urdin xerabtir bn. Ango, rijma Hafiz Elesed, guman dikir ku bi tena xwe maye. Bi hatina Bear Elesed ser desthilatdariy, rewa Sr a hindirn derve , di nav cihana Ereb navnetew de, pir xerab dib. Nemaze, pit dagirkirina USA ji raq re, nakokiy am Wanton her ku dijwartir b, ta qnxa ku revebirya G.W. Boo, Sriy weke dewleteka algir pitgir tetorzim da nan dan.tew  ku buyera skasta li dij serokwezre Lubnan y ber Refq Elherr (1944 2005)  roja 14/2/2005an rda, rjma Bear Elesed j, rew l tengavtir bib, ku hestek li ba w bib, digot: ro Sedam Huseyn e, sibe ez im!. Lewma xwest Lubnan, Filistn, nemaze raq bike meydann er di navbera xwe Amerkay, mirov dikare bje ku Bear Elesed  hin armacn xwe, li Lubnan, li raq pkan, bi taybet, pit hatina rvebirya Barak Obama koka sip li Wanton. Di v dema daw de, hewce nake ku em nermbna Wanton, Pars London li himber am bidine naskirin. L ev qet nay w wetey ku rijma Bais, d bi dileke rihet aram b tirs, dikare raz. Gelek avdrn siyas dibjin ku ev nermbna rojava, nemaze USA bi am re, ten ji bo ku  w ji Tehran veqetne, yan dr bixe, yan j b al bihle. L li gor rewa hey, Tehrana ro, ji am re bye weke Moskovaya saln 70 ji sedsala bor. Ger ku welatn rojava karbana rijma Bais ji Soveyeta ber dr bixistana, d karibin ama ro ji Tehran dr bixin. Bi gotineke din: ger melle ji deshilatdariya Tehran werin rakirina, rjm Bais a Sriy, d li ser arpkan ber bi rojava ve bie, ten jibo rijm, malbat tayfeya xwe biparze, i ji  dest b i j xwestin, d bike.

 

Yekt, azad, sosyalzim

Hema em behsa kiryar pilan projeyn nijadperest oven qirj ku rijm Bais ji sala 1963an ta 2010anli hembr Kurdan pkanne em nekin. L ten mirov dikare bje: li ona netewe dewleta yekby a Ereban, partiya Bais nikarb yekitiya xwe biparze. Ji bil ku sstema komargeriy li Sriy kire qeralzim, tayife dewlet, di nav de j, dewleta malbat avakir.  niha Sry bye baxeya iflika Bear Elesed ap pismamn w, xal xwarzn bixatiyn w. Li na azadiy, dewlet kire zindaneke mezin ku ev 47 salin di rewa awarte de dij. Ne zagona partiyan, ne rojnamergiyeke xweser serbest, ne opozisyon, ne civaka sivl HWD li Sriy hene. Li na sosyalzim, Sriy di lsteya  welatn ku xizan, bkar, gendel kedxur. Di rzn pn de ye!. Tev ku ser erd bin erda Sriy tr zengne, l tev dikeve brka end kesan.

Gotineke Hefiz Elesed heye, dibeje: tu jiyan di v welat de nne, jibil ji pven sosyalzim re!. L va ye partiya Bais mma deshilatdariya xwe li Sriy, a 46mn vedimrne, a 47mn vdixe, jibil jiyana dtktator, ewlekar, gend gendel di Sriye Elesed de, cih ji tu jiyan re nne!.

 

Nivskareke Kurd Sriy

Shengo76@hotmail.com

 

Tbn: ev nivs, Dilovan Xelo wergerandiye Turk rojnama Gunluk a Kurd ku bi ziman Turk wean dike, roja 9/3/2010, rpelek sax daye wegera v nivs u berlavkiriye.

Ev nivs, xwediy w, w wergerandiy ziman Ereb

 

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org