Div Ch Navenda PENa Kurd Erd Azad Be*

 

Husn Dzen

 

Ber niha bi end heftiyan di Peyama Kurd(hj.50) de gotareke sit Selwa Gul bi sernivsa ima Navenda PENa Kurd ne li Kurdistana azad e!? hat weandin.

Pit ku  bal dikne ser hin gengiyn li ser birvebirina PENa kurd pirsgirkn p ve girday helbestvana Duhok diyar dike ku ew naxawaze, liser xaln hr yn di encam de mefa nadin pirsa wjeya Kurd pvebirina w raweste. L dixwaze babeta ku ji nivsa w re bye sernivs bne qada danstendin; Bi kurtah Selwa dibje ew dem hatiye ku navenda PENa Kurdan bie be welat wan azad mebesta xwe bi van peyvn xwe xweik li duhev rz dike:

Ji demeke dr dirj ve, li w parey ku ev roka bi xwna ehdan hatiye azadkirin, milet Kurd li dever bi Kurd perwerde dibit, bi Kurd wek zimanek ferm diaxivt, bi Kurd xewnan dibnit, iya, teyr, tilr, dev, dehl gely w j rok destann qehremaniy ji kdu re vedibjin, ango hi Kurd, bi Kurd hatiye perwerdekirin eve ye ciyawaziya v parey ji yn din.

Ev peyvn xanima hja zaf zelal in, pdiviya ku merov tu tit l zdebke tune ye.

Mixabin, li gel ku ev end hefte di ser belavkirina v gotar re derbas bn j tu kesek deng nebir xwe. Dsa hat dtin ku ne siyasetmedarn Kurdan ten li hember pirsgirkn  di war xebata xwe de xwed mejiyek giran in, herweha niviskar j kmzde xwed helwesteke wisa ne.

Min j dil heye ku ez vexwendina sit Selwa ya ji bo gengiyeke li ser v babet bipejirnim hin hizrn xwe li ser naviroka gotara w bitevah bitaybet j wan pirsn w y balk pk bikim. Bguman d bersvdana hin pirsyarn w bimnin ji wan kesn ku w pirs ji wan kiribn. Hviya min ew e ku di van rojn festvala wjey li Duhok ku ji gelek deveran nivskarn kurd li wir kom bne de ev babet bal bikne li wir j karibe bibe babeta guftgoyeke biber.

Ez qet t nagihjim:

-Aya rvebirn PENa Kurd li hviya i ne? Bo biryarek negirin ku pit end mehn din kongreya xwe ya ku div di sala 2006an de b pkann li erd azad pk bnin? Di heman kongrey de dikare biryara veguheztina cih navend ji Welat Xwerbiy bo erd azad b standin.

- Gelo ima niviskarn bar deng ji xwe dernaxin? Pit van derfetn van saln dawuy ku Kurdan bidestxistine, ma u sedem hene ku PENa kurd ney welat xwe? 

- Seba i gelek niviskarn kurd hja watiniya xwe naynin ch nabin endam PEN? Ma heta keng ew li dervey kar PENa ku ji ya wan p ve ne ya kesek din e, mna bka xeyid bimnin? Ma ne ew bi xwe ne ku her ji bo ramana azad tevdigerin, gelkn wan ji bo hind ketin hebsan, gelek ji wan ji bo w ji mecbr bn ku dev ji welat xwe berdan li surgn dijn. Ku rew ev be awa rxitineke wek PEN ku sedem damezirandina w ji bo ramana azad b dr xwe dibnin? Ma ne gerek van kesan bi hem hz derfetn xwe li rxitina nivskaran PEN xwed derketina?

Li ser PENa Kurd gelek tit hatin nivisandin, gelek geng bn. L mixabin qeder ku ez tgitim ev geng ji aliy kesn ku li ser ramana bingenhin ya PENa navnetew ne agahdar bn hate kirin. Ku hinek ji wan li ser agahdar xuyadikirin j di demke an cihek nerast de ev geng kirin .

Mixabin pit ewqas geng ewqas saln temen PENa Kurd j ew bawer bi min re ma ku li ser hmn bingehn yn PEN hn gelek km tit tn zann. Lewra ez dixwazim p end xaln bingehn derxim ber avan, dure hin end pniyariyan pk bikim:

1.Dema ku di sala 1921 de PEN wek rxitina niviskaran li Engilistan hate damezirandin ramana avahiyn di ser dewletan re hn nuh b. er chan y yekemn taze qediyab. Gelek xirbe ramann ovenist totaliter li pey xwe hitibn. Lewra hng hin sedemn ku PEN li dij b hin j ku dixwest bidest bixe hebn. Sedemn ku li dij b er, komkujiyan gelan, neteweperestiya oven neyartiya nijadan bn, sedemn ku hng dihatin xwestin azadiya peyv, xwebn nirxn din yn bingehn n demokrasiy bn.Remana PEN ya bingehn ew b ku bi riya wjey bandor li ser siyaset j b kirin mirovat di ser sinoran re bi riya wjey dsa ber bi hev ve b. Diviyab li her welatek PENa niviskarn ku bi ziman w welat dinivsnin b damezerandin. L diviyab ku ew wje di ser snoran re b derbas kirin ji bo berbihevanna gelan roleke ern bilze. Merov dikare bibje ku Yekitiya Newn Yekby ya niviskaran b.

2.Li gor rbaza PENa navnetewey, pejirandina endamtiy  di navenda PENa welatek de div ji aliy rvebir endamn w navend b pniyarkirin. Pivana bingehn ji bo ku kesek ji bo endamtiy b pniyarkirin div nirxa kar w/w y wjey be. Ev away wergirtina endamn nuh ji prensibake bingehn a PEN t: Ne herkes ku dil heye bibe endam karibe ser ji bo endamtiye li navend bixe, l bel div ew kesn ku karn wjey n bash dikin ji aliyn kesin din bn pniyarkirin.   Bi bi riya v prensb nivskarn w walat li bjing tn xistin; y ku bibe endam div xwediy berehemn ji hla wejey ve binirx be, wek kes j xwed prensipn exlaq be ku ne bi pereyan bn kirn ne j bi zora dewlet ne j bi ya tu ramann diktatoriyel bn tewandin. Ev pirensb ji bo PENa navnetewey zaf giring e ji hem nevendn welatan j pkanna v prensb dixwaze.  Baweriya PENa navnetew ku digot The pen is mightier than the sword. (Pns ji ur bihztir e.)hn j rberiy ji kar xebatn PEN re dike.

3. Navendn PEN ne yn dewletan ne j yn erdngariyan in. PEN di destpk de j wek rxitina nivskaran, rxitina zimanan b, l bi   Exil-PENa Almanan li dervey Almanya PENa yekemn a ku nebi dewletek ve l ten bi zimanek wjeyek ve girday b hat  damezirandin. Pist ku Hitler hatib ser desthilatdariy PENa Almaya wek karek xwe yekemn telegramek j re shandibn ku ew bi w siyaseta w re ne. Ev helwest b sedema ku PENa Almanya hate avtin pitre PENeke nivskarn alman li dervey welt hat ava kirin pit ku er chan bi daw hat j PENa Almanyaya ji n ve li Almanya ji Faizm azadby hat dameziransin. Armanca avakirina navendn PEN yn zimann cih ew e  ku her gel bi riya zimn xwe anda mirovahiy bitevah bipde bibe li dij er, ovenizm dijminahiya geln din derkeve.

Wek ku ji van xalan j diyar dibe rewa Kurdan ya ziman wjeya wan ji ya hem geln din btir pdiviy bi pkanna van xaln li jor heye.

Rewa ku PENa Kurd t de ye nikare li gor van prensbpn bingehn tevbigere. Ji bo v j end sedem hene:

-Niviskarn Kurd yn biserket her li dervey PEN bn mixabin hn j li derve ne.

-Kesn ku di PENa Kurd de heta niha aktiv bne ji niviskaran btir piraniya wan akademisyenn disiplnn zanist ch bne. Li gor rbaza PENa navnetew ew kesn ku ne di nav kar bar wjey de ne nikarin bibin endam j.

- Siyasetmedarn kurd gelek caran ji bo bejewendiyn xwe y siyas xwe tev li karn PEN dikin.

-Di malpera internet ya PENa Kurd de li jor hla rast wek damezrvan nav Hseyin Erdem heye. By ku ez tu tit li ser kesatiya v ciwamr bibjim, div b zann ku w berhemeke biten j bi kurd nenivisandiye.  Qeder ez dizanim bi esl xwe ji bajearek Kurdstan ye l hin titn w bi Tirk derketine. Mala w ava ku di dawuya saln 80 tev end kesn din PENa Kurd damezirand. Ji ber ku ew di w dem de ji Partiya Komunist ya Turkiy nuh veqetiyab ji Almanya Rojhilat hatib ya rojava w dixwest ku bi dunya azad re bikeve pwendiyan. Gava w dt ku navenda PENa kurd tune w ji bo serldan ser kiand, lewra div merov spasya w wan kesn ku p re dest bi v kar kirin bike. L gelo div ev yek bibe sedem ku hetabiheta nav tirknivsek li ser malpera  PENa kurd bimne? Bguman mebest ne ew e ku ez li vir gengiyek li ser Hseyin Erdem vebikim, l ev j dyar dike ku PENa kurd div li welat xwe vegere p re j li ziman wjeya xwe. Ku wek sembol navek pwist be di diroka wjeya Kurd de nav gelek in. Ka em li Duhok avahiyeke mezin ava bikin nav Ehmed Xan l bikin bila ji PENa kurd re j bibe navend ku ew her sal mazbaniya gelek konferansn navnetew bike. We got i?

- Wer xuyaye ku ku PENa Kurd di rewa xwe ya niha de ne ji hla dirav ne j ji aliy kesan ve dikare ji bin watiniyn xwe rabe. Di navendn PENn welatn din de gelek kes di koma rvebir Komiteyn din de akktiv dixebitin. Gelekn ji wan xwed ji yek/ btir serkreteran in. Wek mnak di PENa Tirk de  de zdey 30 kes dixebiritn; di komteya nivskarn jin de 15, komteya maf zimn werger de 4, komteya nivskarn di zndan de 6, komteya niviskarn ji bo aitiy de 7 kes kar dikin. Di serokatiya PENa Alamya de zdey 10 kesan hene. Di koma rvebir a PENa Kurd de ten 5 kes hene. Ji ber ku hejmar hindik e gelek caran karn ku tn kirin li ser mil kesek dimne. Wek mnak karn daray ne bi dest berpirsyar dirav y ferm tn kirin, ew bi dest serok PEN tn meandin. Ber bi endak sekreter PEN dev ji sekreteriy berda, ev kar j berpirsyar kar bar dirav wergirt ser xwe. Ez di v Adara sal de bm baur min dt ku li wir gelek niviskarn ku bikaribin bi kar bar PEN re rabin hene ji aliy derfetan j li wir karn btir d karibin bn kirin.

Ku Navenda Pen bie erd azad d kar PENa kurd ji gelek aliyan ve hsantir bibe:

Rewa abor d tirbe, ji ber ku bi sedan nivkarn kurd li wir dijn ku navenda PEN nzk wan be d pirraniya wan bibin endam. J p ve wek Sponzor d wezareta rewenbr an j wezaretin din bikaribin alkariya projeyn PEN bikin. Qeder min ji avkaniyn cih bihstiye ku Serokwezr herema Kurdstan Nirvan Berzan nirxeke bilind dide wjey, lewra  ne dr aqil e ku alkariya hukumeta herem j ji bo PEN bibe.

Di reweke wusa de d PENa kurd karibe konferansn li ser zimn wjey li dar bixe. Ku PENa Kurd karibe mazbaniya Karn ba bike d nirx w li ba PENa navnetew j bilib bibe. Hng d karibe hsantir li niviskrn li ben din j xwed derkeve.

Eger PENa Kurd bibe xwediy derfetn dirav ew b pirsgirk karibe bedar Konferansn navnetew yn li ser kar xebatn PENa navnetew bibe. Danstandina bi niviskrn dunyay re d ber niviskarn Kurd veke ew derfet bibnin ku ji ezmnn andn din j sud werbigrin.

Ku PEN li ser w erd ku zimn endamn navend ziman fermye be, d peywendiya niviskran ziman ku p dinivisnin getir bibe. Ji xwe ji bo ku PENa kurd ne li ser erd ku ew li ser nav w hatiye damezirandin tu sedem tune ne. Ma di rbaza PENa kurd xala 3. de nehatiye nivsandin ku

Armanca komel bipvebirina and, ber hertit ziman wjeya kurd ye.?

Di van saln daw de gelek gengiyn balk li ser rewa dunya sisiyan ya jinan li tevahiya dunyay bn. Gelek caran hat gotin ku sedema rewa xirab-feqr nezaniya- li dunya sisiyan emperyalizm ya sedema ewusandina jinan j mr n. Li gel ku rastiyek di van tezan de heye j bala min hertim aliyek din babet dikand hn j dikne: Gelo ima mirovn li dunya sisiyan xwed li nirxn xwe derneketin hitin ku welatn emperyalist wan bixin v rewa ku ew t de ne? Aya ima jin derfet didin zilaman ku ew karibin jin  di rewake bindest de bihlin.?

ca ku ez ji gelek nivskarn kurd dibhzim ku PENa Kurd dibin bandora v yan w rxistin an partiy de ye ew titn li jor tn bra min. Gelo ima nivskarn kurd ku beek mezin y temen xwe di xebata ji bo ziman wjeya Kurd derbas kirine li dervey rxistina xwe dimnin? Ku v helwesta xwe dom bikin ne ew bi xwe ne ku dihlin rxitinek ku ji bo xebatkarn wjey, nnern peyva azad ava bye bikeve bin bandora wan ramann ku sedema bna PENa navnetew tekoina li dij wan b.

Min dil heye ku ez banga xwe ya li jor dubare dikim bi hviya ku hn li min megrin:

Ka em li Duhok avahiyeke mezin ava bikin nav Ehmed Xan l bikin bila ji PENa kurd re j bibe navend ku ew her sal mazbaniya gelek konferansn navnetew bike. We got i?

 

Husn Dzen, Hamburg

21.09.2005  



* Ji ber ku li ser gotareke ku di PK de derketib radiweste, ev gotar ji PK re j hatiye shandin.

 

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org