Dr. phil. Hussein Habasch 
E-Mail: HusseinHabasch@gmx.de

 

ROJA ROJNAMEGERIYA KURD KONFERANSA BEDIRXANIYAN

Hevpeyvn li gel Dr. Hussein Habasch

 

Bi bneya cejna rojnamevaniya kurd bestina konfiransa Bedirxaniyan ya aremn peyamnr rojnameya Kurdistan Nu, berz ihab Osman hevpeyvnek li gel me kir. Em herdu j yekraybn, ku ev hevpeyvna bi herdu kurmanciyan belavbibe; di rojnameya navbir de bi ya bar di malpern Internet de bi ya bakr.

 

1-    Hn y rzdar wek pisporek rojnamevaniya kurd awa rola rojnameya Kurdistan 22- nsan di bizava siyas ronakbriya Kurdistan de dinirxnin?

Rojnameya Kurdistan bingehn pblsst, siyas, and, civak ziman di dawiya sedsala 19-an di destpka sedsala 20-an de di droka rojnamevaniya netew de numakirin; axine wan ta sedsala me ya 21- j berdewam in. Ta em xwe ji rayn gelemper biparzin ewn di cuda jdern liser w apemeniy nivisne dubarnekin, em end hevokan ji rojnamey temabikin bi kurt liser wan rawestin. Ev hevokina di gotara Weten, welat de (hejmar 9, 1898, r.2) ji salan de bi mjiy me ve zemir ne: Welat kurdan wek cismek (govde; le) birndar, bhal maye. Wateya w; Kurdistan welatek birndar e are ji dermankirina birnn w re hn ne hatiye dtin. Ew birna ji sala 1898-an de ta nsana 2007-an hn xedar e w hn demsaline din j bimne. Ev gotiya (meqole) tenga rewa siyas ronakbr w serdem ya serdema me raberdike. Em kanin li vir bibjin, ku li Bar welt ta radeyek ew birna sarj bye, l metirsiya vebn tim heye; div hewil b dandin, ku ew li wir careke din venebe li aliyn dine welt  j ew k bibe. Rojname pir ramann ronakbry belavdike, ji wana em liser v raman hrbibin; ew hizrn pket ji ola salm dike rajeya xwandevann xwe, ku nabe kurd di bin zordestiya mamorn (femanber) zalim de bimnin, eger ew w rew qeblbikin, Kurdistan ji dest wan bie: Div hn mamorn zalim ji welat xwe derxin (r.3), ink Xwed edalet emir dike ji Quran j ayet aniye ta raya xwe p bihzne. Ramaneke din balk raberkir ta niha j ektuel e, ku rutbe nann xunkar (sultan) dide mr axayn Kurdistan jiber dn (ol; ayn) namsa wan ve ye:Heyfa min ji w mr re tt ku dn namsa xwe ber naneke zalim  difroe. Ew bi w nan ad dibe lakn nizane ku ew nana mala w re birneke b dermane (r.3). Giqas kurd hene, ku nann xwe ji dijminan birine ta niha dibin?! 22- nsan rojeke proz e di droka gel Kurdistan de. Li Tarawgey rojname bi serbest t belavkirin, l pa dijwariyn xunkar Elbdihemd liser w zdedibin. Kurdistan mrata koeriya siyas j ji mera dihle; her di nsan de j (14-) sala 1902-an t daxistin.

 

2-    Wek hn dizanin bi saya azad hikumeta Kurdistan rojnamevaniya kurd gavine n avtine nav qonaxeke n, hn y rzdar w guhartin azadiy awa dibnin?

Rojnamevan her alakiyeke zanist giyan ten di mercn azady de gedibin pdikevin. Her diyardeyek j ern neerniyn w hene. Eger rojnamevaniya kurd bi cr klasfkasiyonn xwe di rajeya pketina gel de be, ew ern ye. Eger bi vajay w be bingehn hestn netew bne kkirin rexneya rxandin bibe deselatdar, w ax peydakirina raya giti ku yek ji fnksionn serek ye di rojnamevaniy de bi ngetivan te amtekirin.

Pirbna hejmara dezgehn apemeniy ne nana serketin ye; ew di qonaxa niha de birbna serbesty dinumne, li meraqa li xwe xwedderketin digere. Pit demek ew hd hd hindabibin, ink konkorns end bie, w ferehtir bibe ew orgenn kmdirav w rawestin, ew qanona bazara serbest e. Di v biwar de div ev rastiya tal j b pber kirin; ew j kmaniya kadirn rojnamevann profsiyonal e. Kurdistan niha hewcedariy wan e, div ew bne gihandin; tivinga pmergayetiy bibe qelem pmergayetiy.

 

3-    Di van mercn Kurdistan de ta i radey rojnamevaniya kurd havil (sd) ji konspta azadiya derbirn diye li prossa dmokratzekirna Kurdistan iqas ew erka mjy hatiye berpakirin?

Pika yekemn ji v pirsyar bo ew pisporn li Kudistan dijne, l eger em end peyvan liser porssa dmokratzekirina Kurdistan bibjn, em weha bibersivnin, ku dmokratzekirin peyveke devk ye, l bilvkirin navandina w j serketinek e, ink ew di roja peydabna xwe de ne li Kurdistan ne j li navey bicih ne bb, b war b, her di nav rpeln kitban da b, ew govdeyek biyan b di hem serdemn bor de. Rast e dezgehin bi nav dmokraty li Kurdistan peydabne, l mixabin ta niha formaliteta wan deselatdartir e. Gi dem qanon bibe deslatdar dezgehn meden bne avakirin, w ax binne ji dmokratzm re tn danan pa xelk hd hd hndibe bi w bte perwerdekirin.

 

4-    Dinyaya rojnamenvaniy pir fereh byedi v serdema global tknoloc de rojnamevaniya kurd j di biwara malpern lktron de gavine ba avtine. Di v babet de em awa kanin batir w destketina mezin bxine berjewendiya netewa xwe?

Ber hem gelan kurd dndar v pketin ne; li gor raya me qezenca me t de ye, jiberku tu gel li  dinyay tune ye, wek kurdan  ewqas zordest sinorn siyas di nav axa w de ji aliy kolonyalstan de hatibine dann. Kurd j bi pket w bikartnin, ji her aliyn zann de mera agahdariyan liser kurd, Kurdistan liser kesayetiyan dibne, ew kurdan ji aliyn giyan moral de j dewlemendike, snor diirne, di end saniyan de mera dikeve quncn tewr dr ji Kurdistan li dinyay, her w ten sedsala 21-an kire mala piraniya kurdan, ber  w kurd pir dr bn ji aliy raman de ji heverxa xwe.

 

5-    Wek hn dizanin sal 109 sal di ser derketina rojnameya Kurdistan re (22- nsan cejna rojnamevaniya kurd ye) derbasdibe fstvala aremn ya Bedirxaniyan li Berln t bestin. Di demek de ku rojnamevan, sendikaya wan kenaln rageyandin li Kurdistan b be in ji w fsttval ji bil w hin pisporn rojnamevaniy bi taybet yn li Elmaniya dijn vexwand w fstval ne kirine; di v biwar de raya cenab we ye?

 

Rojbna rojnamevaniya kurd ber 109 salan li her kurdek proz be. Ew rojeke proz e li ba kurdan; her alakiyeke dilsozane bi w bney bt kirin, ew cih rzdariy ye.

Garemn konfiransa Bedirxaniyan li Berlin bi pigiriya hikumeta  Herma Kurdistan t bestin ji aliy Kurdische Studien (Berlin), Havbn (Berlin) dezgeha Bedirxan (Dihok) hatiye birvexistin ar kesan pilana amadekirina w hildane ser miln xwe.

Em nizanin ji bo ew bneya li Berln t ahnetkirin. K zane, belk siba frmeke tourst li Kurdistan derkeve pniyaz bike, ku bneya 110 saliya rojnamevaniya kurd liser hv bike. Em nikanin t bighinin, jibo li Kurdistan rojnamevan xemgn in nikanin bi w bney abibin; ji xwe Kurdistan nikane b Berlin, yan sala t bie ser hv. W iqas babuya, ku Kurdistana tarawgey li Kurdistana Azad bihata hemzkirin.

Me kerta vexwandin di 13- nsan de wergirt, ku em kanin di konfirans de awa guhdar pikdar bin. Ji aliy tk de pdiv b em yek ji gotarvann konfirans bana, jiber van du hoyn sakar: Em yekemn kes in di droka rojnamevaniya kurd de, ku ttileke zanist Dr. (ph.D) sala 1983-an wergirt. Ya  duhemn j; ji sala 1980-T em mjijl kovara Hawar Bedirxaniya ne.

Ji 40 Mlyon kurd em 8 kesan- i bobelatek e ji neteweyek re, ku ewna kmpispor be!!- dinasin, ku lkolnn xwe liser rojnamevaniya kurd kirine ttiln Dr. (ph.D) wergirtine ne yek ji wan rzdaran vexwand konfirans nebye; ji wana 3- j li Elmaniya dijn.

Em v hevpeyvn bi daw bnin jibo drok weha biencimnin ku di 21/22- nsana 2007-an li Berlin konfiranseke tourstan hate bestin. Bila ev nifira Kurdax j dawiya zrn be: De mila avn dijminan birijin yn kurdan ge bibin, daku ba hevdi bibnin kanibin li avn hevdi temabikin.

 

Bonn 16- nsana 2007-an

 

                                                                                         Dr. Husn Hebe

 
 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org