Stêrkek ji nivîskariya kurdî vekişî!

Hüseyin Kartal

Dilê me hîn bi şîna Nazif Telek ve kesertijî bû, niha jî birêz Uzun ji nav me koça dawî kir. Koça dawî ji bo nivîskarên mîna Uzun ne gotineke di ciyê xwe de ye, ji ber ku ewê bi berhemên xwe bi me re be. Ewê mîna stêrkek, wêjeya kurdî bixemilîne, rêberiya nifşeyên nû bike.

Lê dîsa jî ew bi xwe ji nav me bar kir. Em hew dikarin bi wî re sohbet bikin, eş û xemgîniyên wî yên ku kurd zimanê xwe kêm bi kar tînin, êvîna wî ya li ser Amedê, dilniyaziya li ser gelê wî ji devê wî guhdarî bikin. Em nikarin bang lê bikin, jê re name û emailan bişînin, telefon vekin. Em nikarin gazî bikin ku bê li ser wêjeya kurdî bipeyive, konferansan bide û em lê guhdarî bikin.

Berhemên xwe li pey xwe hîştin, ka emê çawa bê afirandinên nû û bê nivîskarê dilêvîna Amedê bêhna xwe bînin! Birêz Mehmet Uzun, birayê delal bi rastî hîn gelek zûbû. Ev wisa nebû. Çend sal in ku ez hewl didim bêm Amedê, nikarim. Çend sal in ku hêviya min hebû, emê li Amedê bên ba hev û sohbeta xwe ya li ser ziman û wêje bidomînin. Tirsa ku te hertim dianî ziman, ku ciwanên Amedê piranî ne zimanê dayik dipeyivin, dilê min hîn jî diguvijîne. Bi çûna te û hin nivîskarên din dibe ku rewş hatibe guhertin, dibe ku xewna te ya ziman û çand hatibe cî…

Ez gelek dûr im, û bi salan e neçûme, hîsên xwe nikarim bînim ziman. Hevalên mîna te bi pênûsa xwe dûrbûna mine warewanî ji Amedê nêzîk dikirin. Ezê niha vê dûrbûnê çawa nêzîktir, vê firehiya rê çawa ber bi Amedê tengtir bikim?

Bêrî û xemgînî di dilê her mirovê ku ji welat dûr e, xurt e. Ev bêrî ne tenê bêriya ax û giyayê welat e; bêriya beşer û nişteciyên welat e, bêriya dost û heval, yar û êvîndaran e. Dûrbûna ji welat çiqas bidome, dem dirêj bibe, dûrî ewqas kûr dibe, hêvî dirêj dibe û bendewar kêm dibin. Elaqeya bêriya welat gelek bi bêriya bendewaran heye. Bê bendewar, bê çavrê hêviya ber bi welat jar dibe, biyanîbûn dest pê dike.

Di demeke gelek kurt de sê nivîskarên kurd koça dawî dan ber xwe: Yunis Ehmed, Nazif Telek û Mehmed Uzun. Ev windahiyeke mezin e ji bo wêjevaniya, ji bo nivîskariya kurdî.

Kek Mihemed dibe ku em pircaran bi bîr û raman, bi xebat ji hev dûr bûn, lê min hertim bi kêf nivîsên te xwendin û rûmetê da keda te. Ez rûmetê tenê nadim berhemên te, herwiha didim ked û jîriya xebatane, sebir û metaneta azadkirina parçeyek ji pêşeroja çand û zimanê kurdî, ku tu bi berdewamiyeke dûrnefes pê re rabûbûyî. Di qelsiya tewanê nifşeyên xwe, di derbarê zimanê kurdî de bê westan bi israr meşîn, maneya hebûna berhemên te û yên wekî te hîn zêdetir dike. Ji ber ku di dema destpêka berhemên te de kurdî hîn zêde nebûbû zimanê nivîsandina nivîskaran, kesên kurdînivîs bi tiliyên dest dihatin hejmartin.

Min gelek zêde ji „Rojek ji Rojên Evdalê Zeynikê“ hez kir. Berhema te ya herî bûbû romaneke tewa „Ronî Mîna Evînê - Tarî Mîna Mirinê” bû. Bi “Bîra Qederê” te çeşna wêje û xweşiyên cîhanê nêzîkê xwendevanan kir. Di “Siya Evînê” de te serhildan û xemgîniya evîna kesên têkoşer danî ber me. Te xwast bi “Hawara Dîcleyê” eposa dused sal rabûn û ketina mîrnîşînan  di serhildana netewî de bînî ziman.

Mehmed Uzun ne tenê nivîskar û perwerdevanê hezkirina zimanê xwe bû, têkoşerê aştiyê jî bû. Li ciyê xwe nedisekinî, ber bi çar aliyê welat û gelek deverên cîhanê digeriya û mane û pêwîstiya aştiyê ji bo kurdan dianî ziman, li ser vê yekê gelek nivîsên wî hene. Têkiliyên wî yên wejevanî berfireh bûn.

Birêz Uzun yek ji wan nivîskaran bû ku li gel rexneyên tund, rûmêtê jî didît. Berhemên wî bê rexne nediman, her berhem gelek bal dikişand ser xwe, bi erênî yan neyînî rexne lê dibûn.

Niha nifşeyeke xurt nivîskarên kurd gihîştiye, keda kek Mihemed tê de ne kêm e. Pêwîstî pê heye ku em rûmet û derfet bidin nivîskarên xwe yên zindî, rê li ber wan vekin ku wêje, ziman û perwerde pêşvetir, berfirehtir bibe.

Ez bi dilovaniya nivîskarên hêja gelek xemgîn im. Sê stêrk ji asîmana nivîskariya kurdî vekişîn, sê pênûs rawestiyan. Ev payiza vekişîna stêrkan e, hêviya min Kek Mihemed yê dawî be. Ev sal li gel destkevtin, serfirazî û pêşketina kurdewarî, bi şîn û xemgînî ber bi dawiyê diçe. Tenê mînaka Şingalê bes e, ku neteweyek xemgîn be, şîn bigre. Rê li ber mirina siruşt, nexweşî nayê wergirtin, lê rê li ber kuştin û komkujînê dikare bê girtin. Komkujiya Şingalê wê mîna bîrînek, mîna şîneke mezin di jînewariya me de bimîne, wisa jî kuştina birêz Yunis Ehmed.

Ez êş û xemgîniya malbata Mehmed Uzun par ve dikim. Sebir û metanet ji hemûyan re daxwaz dikim. Serê malbata wî, nivîskar û hezkirên wî, serê gelê kurd sax be!

Heta serê me sax bimîne, ewê di serê me de bijî.

12.10.2007

çapkirin