AND WJEYA KURD SEDEMN LIPAMAYNA W!

KRAM BALEKAN

navnana elektronk:  balekani@hotmail.com

and, wje ziman neteweyek zor girng in. Heta mirov dikare bibje ku naneya hebna neteweyek and, wje ziman w netewey ye. Ev yek di Rojhilata Navn de bi aweyek ekere diyar e j. Wek mnak, li welat me her kes diibin hev. Ango heta mirov bi yek re qise neke, yan anda w/ nebne mirov nizane ku ew ji kjan gel netewey ye. Ji ber ku li welat me, ligel me, tirk, fars, ereb, asr gelek kesn din dijn. Ew hem j ji aliy fzk ve diibin hev. Tekane riya ji hevcudakiririna wan j and ziman e.

L mixabin gel kurd girngiy nade v yek li and, wje ziman xwe xwed dernakeve. Lkolner km in li ser mijar naxebitin. Ku hebin j bi ziman biyaniyan kar xwe dikin ew bi av biyaniyan j li mijar dinrin. Kesn ku bi kurd dinivsin dixwnin j km in. Sedema yekem ya her bingehn ol e. Eger kurd hem li ser yek ol bna d ev nakokiyn hey ji hol rabna niha wjeyek xurt ziman yekgirt y kurdan j heb. Ji bo mnak mirov dikare gel ereb nan bide. Heke mirov bala xwe bid, erebek am ji yek riyaz yan bexday fm nake. L hebna Quran ku pirtka wan a ol ye bye sedem ku ziman wan y yekgirt pk b ew ba ji hev fm bikin. Heman tit ji bo kurdan j derbas dibe. Em bjin ku kurd hem zertut bna w ax d pirtka wan a ol Avesta bya. Lewre her kes d ji Avestay fm bikiraba d ziman yekgirt y kurdan j pk bihata. Yan eger ew zd bna d her kes ji Mishefa Re fm bikiraba li gor w qise bikira. Niha heke zdiyek ji Urmiy b bal zdiyek Midyad tu cudah di navbera devako wan de nn e ew j bi saya Mishefa Re pk hatiye...
Sedema duyem. bikaranna tpn cuda dsa darbeyek li pketina and wjey dide. Em bibjin ku li Bar j tpn latn bihatina bikarann ew berhem hem biketina dest kurdn li pareyn din, d bi awayek ern bandor li mijar bikiraba d xizmeteke mezin ji bo pketina wjey hebya. Her wisa berevaj v yek j rast e.

Sedema syem j ert mercn erdnigariy yn welt herm ne. Ji ber ku di navbera me de snor hene (ligel v yek snorn dern pskoloj j hene), hatin yn di navbera kurdan de km e. Her yek ketiye bin bandora crann xwe ji ber danstandinn rojane ziman wan tkiliyn wan mirov bixwaze nexwaze guherne. lewre wje anda dsa li pa dimne. Heke ew snor nebna hatin yneke navxwey hebya, bguman d andeke dewlemend zimanek yekgirt j pk bihatiba.

Sedema arem bbaldariya kurdan a li ser droka wan e. Em bibjin ku ew nivskarn kurd n ku bi kurd dinivsin, piraniya wan avgirt awa lhat dinvsin. By ku ew li ser droka, siyas, wjey, and ziman xwe lkoln lgernek pk bnin, radibin titek dinvsin. Ez bi dilek rehet dikarim bibjim ku nivskarn kurd ji bil end kesan tu agahiyek der heq droka wjeya kurd de tune ye. Her yek ji wan end navn wjekar nsern biyan li ber dikin her tim wek ttik dibjin. Her wek hin ciwann me ku dibjin em siyaset dikin. Gava ku tu ji wan bipirs 'CHE' k ye, ew ji cil bergn w heta xwarina ku w dixwar j ji mirov re bibje. L ku tu j bipirs: "Qaz Mihemed k b?" yan "Berzenc, x Sed k b?" Bi rast nv wan nizanin min ev yek bi av xwe dtiye. Heman tit ji bo nivskarn me j rast ku mirov bibje ku ew nser wjekarn kurd n drok nas nakin. Ez bibjim piraniya nsern me Mestre Kurdistan nas nakin, ligel ku ew jinek bye, dwana w heye nzk bst hezar helbest nivsne. Nivskarek ku w nas neke, Xato Mey Zerd nas neke bi dehan jinn helbestvan n yar nas neke, gelo d awa wjeya kurd xurt bike. Her yek radibe titek dinvse by ku bizane titak wisa hatiye nivsin, da dike ku pirtka w/ yekem pirtka kurd ye ku di w war de hatiye nivsn. Yek ji wan li ser dwann helbestavann kurd xebat nekirey berhemn wan nexwendine...

Sedema pncem j di serdemek de hebna mrniniyn kurdan e. Gava ku mrnniyn wek Baban, Soran, Botan, Erdelan hwd. pk hatin. Her yek di herma xwe de karek meand li gor devoka herma mrnniya xwe xebatn wjey kirin. Em bjin mrnniya Botan, devok cizr, ya Soran devoka Silmany ya Erdelan j goran bi kar ann. Lewre cudahiyek ber biav kete nava devokan lewer j zarave bhtir ji hev cuda bn. Pit ku zarava cudatir bn, bandoreke mezin li pketina and wjey kir heya niha j didome...

Sedama eem j nebna hza siyas desthilatiyeke xurt a kurd e. Ku desthilatiyek nebe, tu kes nikare bi gel bide selmandin ku div kjan zarave yan devok b bikarann an ji bo wjey div xebatn awa bne meandin. Lewre biryarn ku tne girtin ji aliy gel ve nayn bicihann. Gel gul xwe nade kes her yek li gor rz rikek kar dike. Wek mnakdi saln 1932'yan de li Soviyeta Kevn ji hla nivskar rewenbrn kurd ve zaravay kurmanc wek ziman yekgirt wjey y kurd hate qeblkirin, l ji ber nebna desthilatiyeke siyas ku biryar bi gele bide selmandin, ew tk kes guh xwe neda w. Her wisa li Bar j li Silmaniy zaravay kurmanciya jrn (soran) wek ziman wjey y kurd hate lankirin l dsa neb. Bes tunebna desthilatiyeke siyas j bandor li v yek dike ku ziman and bi p nakeve.

Sedema heftem j ev e ku di nava nsern kurd de, avlkirin heye. Heke yek radibe dest bi nivsna helbestan dike, d her kesek/e ku w/ nas bike, dibe helbestvan bi d op dikeve. Ligel ku helbest di pketina wje ziman de ew qas ne bandorker e j her kes dibe helbestvan. Em bjin her kes bala xwe bide xwe bifikire; gelo ez dikarim karek awa bikim, ez ji i hez dikim, ez di kjan war de bi ser bikevim bikarim xizmeta wjeya xwe bikim hwd. d gelek ba bibe w ax d berhemn ba j derkevin hol.

Di encam de derdikeve hol ku sedema lipamayna and, wje ziman kurd end tit in:

*Tunebna lkolner wjekarn xurt di navbera kurdan de.
1- Tunebna oleke hevpar
2-Bikaranna tpn cuda di nivsna berhemn kurd de.
3-Hebna snoran di navbera kurdan de kmbna hatin yn.
4- Bbaldariya kurdan a li ser droka, and wjeya wan.
5- Hebna Mrniniyan di serdemek de.
6-Nebna desthilatiyeke siyas ya kurd.
7-avlkirina bine ya kurdan...