Rewa jin li ran

   kram Balekan

   Nana elektronk: balekani@hotmail.com

 Rewa jin di civaka slam de

Di drok de her tim jin hatiye periqandin binpkirin. Tu car maf w y xwezay nehatiye dayn ji aliy desthilatdariya mr ve hatiye peymalkirin. Ber, di her olek de jin her tim di rza duyem de bye. Naneya v yek j ev e ku heya niha tu car jin nebye pxember. L di oln din de ev rew hatiye guhern. Mixabin heta niha j ev rew di ola slam de didome. Di xiristiyaniy de jin dikare bibe rahbe, l di slam de jin nikare bibe mele. Yek ji wan civakn ku jin t de hatiye periqandin j civaka slam ya li welat ran ye.

Rewa jin li ran

Rewa jin heya saln 1979'an li ran km be j, ne gelek xerab b. L pit orea gel ran hatina ser kar a melayan damezirandina rejma slam, rewa jin j ber bi kambaxiy ve .

Di ser de, jin wek nvmirov t hesibandin. Ya rastir wek nv mr t hesibandin. Ji bo mnak; heke mrek bikaribe di dadgeh de ahidiy bike, w ax div du jin ahidiy bikin da ku bikaribin cih yek mr tij bikin. Her wisa ji bo ahidiya tam, div s mr ahid bin l heke ahid jin bin w ax div e jin ahidiy bidin da ku karibin cih s mran tij bikin.

Li ran jin her tim girday mr e

Div her tim di her karek de jin bi ya mr xwe bike. Heta ku destra mr tune be jin nikare here cihek. Ji bo mnak; jin by destra mr nikare tu car paseport bistne heke mr destr bide jin paseport j bistne j w ax j heta ku destra mr tunebe jin nikare derkeve dervey welt.

Ji bo ku jin karibe derkeve dervey welt div bi awayek ferm destra mr, ango div destra hewser w hebe. Her wiha heke jinek bixwaze bo cara duyem derkeve dervey welt, dsa div bo cara duyem hewser w destr bide w. Ango bo her car div destra hewser w hebe.

Di van mercan de her end ku ke temen xwe y hijdeh saliy tij dike j, l dsa di gelek waran de t periqandin maf w nay dayn. Dema ku keek bixwaze bi xortek re bizewice, tu dixwaz bila hijdeh na bila il sal be ku d bav an j malbata w nexwaze, nikare bi xort ku dixwaze re bizewice.

Di war mar berdan de j her tim mr serdest e. Ango gava ku mr bixwaze dikare hewsera xwe berde l ku jin bixwaze j mr dikare w bernede.
Her wisa zarok j her tim n bav malbata bav in. Ten, zarok ku ji heft saliy biktir be, dikare li bal diya xwe bimne. Gava ku ji heft saliy derbas b dsa bav dikare wan ji diya wan bistne. Heta ku destra bav tunebe tu car zarok bi dayik re nayn parkirin.

Di qada xwendin de jin

Di civaka slam ya ran de zarokn ke di heft saliya xwe de mecbr in ku ser xwe girdin. Heke yek ji wan j here dibistana amadehiy w ax j div di 56 saliya xwe de ser xwe girde. Hem div bi yek reng cilan li xwe bikin bi taybet j reng wan kincan div re be. d zor zehmet li piya jin hn di dibistana navn de dest p dikin.

Bi tu away keek nikare xortek ziyaret bike. Em bjin heke pols (polsn li dij fesad) ke xortek bi hev re bibne dikare wan bigire binavan bikine lpirsn. Heke ew bikaribin li qereqol sbat bikin ku hewser an j mirovn hev in, w ax pols d wan bibe mala bav keik ji wan bipirse ku w xort nas dikin an na? Heke w nas bikin titek nabe. L heke w nas nekin j w ax j w xort bigirin.

Dibistann ke xortan bi klometreyan dr hev tn kirin

Ji bo ku kur ke di ax yna dibistan de rast hev neyn her kar ku ji dest mamoste polsan t, dikin. Em bibjin, ser sib ciwann kur saet 8'an diin dibistan div w ax ke saet li 8.30'an biin dibistan da ku di r de rast hev neyn. Digel v yek j erebeyn polsn li dij fesad (Mubariz ba Mefasid), li kolanan digerin.

Gava ku ciwan hem ketin dibistan, deriy dibistan mifte dikin da ku ke kur dernekevin, li key hev nebnin. Dema ku dibistan belav dibe j agirtn ke z derdixin da ku z bigihjne mala xwe rast xortan neyn.

Jin nikarin di ben wek mmar de bixwnin

Di hilbijartina mijara dersan ax dersan de j, biryar ne di dest kean de ye. Tu keek nikare di ben wek Mmariy de bixwne. Heta end saln dawn j keikan qet nedikarn ben Endazyar ben ku girday matematk fzk ne, bixwnin. Ten ben sivik wek terch (!) didin. Di siyaset hiqq de j r li ber jin t girtin. Ji bo mnak; di van bst saln dawn de jinek nebye wezr. An j tu car jinek nebye dadger, dadyar, dadpirs... hwd. Ev git naneya v yek ne ku jin di her war de t astengkirin.

Jin di qada kar de

Jin nikare di her kar de bixebite. Bi piran cih kar jinan div ji y mran cuda be. Ku cuda nebe j qet nebe div odeya kar wan ji hev cuda be. Tu car jineke karmend nikare xwe bixemilne yan j smaya xwe bineqine. Div her tim sergirt be mecbr div arefek bi ser xwe dake.

Jin bi piran malnin in. Mr her karek mal wek wezfeya jin dibnin. Maf jin tuneye ku derkeve seyran div her tim di mal de li zarokn xwe binre. Maf w tuneye ku xwe tev kar mran bike. Mr i got, her ew e.

Di civaka slam de her tim jin t periqandin

Wezfeya her jinek ye ku li hember hewser xwe muhterem be.
L ev yek ne dual ye. Di slam de div her tim jin bi ya hewser xwe bike, i rast i j a be. Zilam i dibje ev rast e. Ev yek j desthilatdar ewsandina mr dide nan.

Jin wezfedar e ku di rojn taybet de dest hewser xwe ramse. Ku wisa neke goya w bie cehnem. Her wisa li v chan j w ji aliy hewser xwe ve bikeve ber gelek r gotinn kirt ne di cih de. Jin nikare bi zilam xortan re di yek cih mekan de rne bi wan re li ser yek sifrey xwarin bixwe. Gava ku mrek di ber jinek re derbas dibe pwst e ew jin rabe ser xwe.

Di civaka slam de jin dibe plstoka mran

* Di civaka slam ya ran de jin bi awayek ferm dibe plstoka mran ku ev yek j bi dest meleyan pk t. Bi v away ku mele bi awayek ferm (qao er') jinikan difiroin. Ev yek j bi v away ye ku jinan wek kir didin bo end rojan mar dikin ku mara heftane mehane j bi awayek ferm heye. Mele jin ji bo demeke diyarkir mar dike jin mr peymanek di navbera xwe de dikin ku di navbera wan end rojan de w iqas dirav bide jin mele j wek navberkar rola kirdr dilze.

Dema ku wext diyarkir bi daw bibe, heke her du al bixwazin, dikarin ji n ve mara xwe bikin peymaneke n bikin an j wek peymana ber bipejirnin. Div b gotin ku di v kar de mele diravek ba distne. Gelek caran ev kar markirin ku j re (sxe ango nkeh) dibjin, dibe sedema avabna malbatek ango pit ku jin mr bi hev re dijn hev nas dikin, di encam de bi awayek ferm mayende dizewicin.

Di kar mara dem (sxe) de hejmar ne girng e. Ango mirovek dikare end jinikan mar bike bi her yek re li gor ku dixwaze peymanek bike aliy w y her xerab ev e ku zilam dikare ji hewsera xwe re nebje ligel w bi end jinn din re bij.

Ev yek dibe sedem ku gelek ciwan nezewicin. Ev j heye; Mele dibjin kes nikare wek kesek ahil (nezewic) here ziyareta mam Riza ku ev tirb li bajar Mehed ye. Di encam de kes ku dixwaze here Mehed ji bo ku karibe tirba mam Riza ziyaret bike, jinek bo end rojan mar dike. Ew kar meleyan j bi awayek ekere ciwanan tewq dike ku kar mara dem pk bnin.

Ev yek ji bo jinan j derbas dibe ku jin hincetek dibnin ji bo ku herin Mehed bo dema dizewicin gelek kes ji bo mara dem bikin, dibjin em herin Mehed, ziyareta mam Riza.

Div ev yek b gotin ku her end ku rewa jinn ran wiha ye l li rojhilat Kurdistan ne wisa ye. Bi saya tevgera azadiy bi hezaran ke jinn kurd tev ore bne wan ew kevneopiya kevn ji hol rakiriye.

Ev mnakn li jor, nan didin ku jin wek kole t bikarann hem maf w y civak xwezay mirov tn binpkirin.

* Agahiyn di v be de ji bo mezheba i ne.

 avkan:

ereta slam

Dr. D. Tmoriyan Hiqq Beer (Maf Mirovan)

avdriyn min n li ran