„Nameyek ji bo Hunermend Diyar“
 
Rexneyek li ser „rexneya“ Karþar Oramar
 
 
Îkram Balekanî, balekani@hotmail.com

 

Gelo rexne çi ye? Rexnekirin û rexnegirtin çi ye? Ma wê kengê emê hînî rexnekirin û rexnegirtinê bibin. Ferq û cudahiya di navbera rexne û kampanya reþkirinê de çi ye? Li cîhanê heta niha li tu cihekî nehatiye dîtin ku rexnegirek berhemekê rexe bike û ji xwediyê berhemê re bêje, armanca min ne xerakirin e...Ji ber ku hemû rexne li gorî pîvan û li gorî zanîna rexnegir a li ser mijarê pêk tê.

Bi hêviya ku rojek bê di nava civaka me de jî katagorî bêne avakirin, hin tiþt ji hev zelal bibin û her kes karê xwe bike. Bi hêviya ku rojekê kurd jî bibin xwedî girseyeke rexnegir û rexneker. Wekî Kakþar Oremar jî di nivîsa xwe de bêje:Xweziya herkesî rêya xwe ji berê da peyda bikira û bêpîvanî wiha di nava me da geþ nebûna.“...  Erê xwezî û sed car xwezî. Ez jî bi dil û can tevlî vê gotina K. Oramar dibin û bi vê gotina wî dest bi têbiniya xwe dikim...

 Kakþar di nivîsa xwe de bi sernavê „Çend têbînî li ser zimanê stranê“ dest bi „rexneyan“ kiriye. Lê tiþtê herî balkêþ ew e ku Kakþar bi xwe ketiye nava nakokî û þaþiyên mezin. Ji ber ku zimanê stranan rexne dike, lê di zimanê nivîsa wî bi xwe de jî gelek þaþî hene. 

Lê berî ku ez hin þaþiyên wî destnîþan bikim ez dixwazim bi bîr bixim, ev nivîsa Kakþar Oramar ji rexneyan zêdetir wekî nameyekê ye. Dikarîbû di bin ser navê „Nameyek ji bo Diyar“ de biweþîne. Wê çaxê wê gelekî baþtir û bi kêr bûbûya bi dîtina min.

 Mirov bi kurtî wiha bêje, ji serî heta dawiyê nivîs bi þaþiyan hatiye dagirtin. Wê baþtir be ku em ji serî dest bi hin xalan bikin. Ji ku sernivîs bi xwe þaþ e. „Çend têbînî li ser zimanê Stranê, Rexne li ser Berhemê Dawiyê yê stranbêj Diyar...“ Di vir de gava mirov bala xwe dide sernavê nivîsê, mirov dibêje, qey wê bi giþtî zimanê stranan rexne bike. Gava ku dibêje „çend têbînî li ser zimanê stranê“...

 Ev hevok bi xwe mijareke berfireh û cuda ye. Ji ber ku divê zimanê stranan çawa be û stran bi çi awayî têne nivîsîn û gotin. Lê diyar e ku Kakþar ev yek tevlîhev kiriye û xwestiye berhema Diyar ji xwe re bike mijar. Îca ew jî þaþ e. Jêr-sernav an jî sernavê duyem jî wiha ye: „Rexne li ser Berhemê Dawiyê Yê Stranbêj Diyar“... Diviya bû bigotan rexneyek yan jî çend rexne. Li cihê „Berhemê dawiyê yê Diyar“ diviyabû bigota: „Berhema Diyar ya Dawî yan jî Berhema dawî ya Diyar,,, Yan jî Berhema vê dawiyê ya Diyar... Ji ber ku berhem bi xwe mê ye... „Dawîyê“ jî ne pêwîst e ku bê tewandin, ger dixwaze bitewîne, divê bêje, „Berhema vê dawiyê ya Diyar...“

 Tiþtekî balkêþtir jî heye ku Kakþar di cihekî de, behsa „Herêma Herkî“ dike û dibêje: „Ez nizanim herêma Herkî li ku derê ye!“ Îca tu rexnegirek gava ku mijarê nizanibe, rexne nake, bi kurtî mirov nikare tiþtekê rexne bike lê bêje ez bi xwe jî nizanim... Divê rexnegir lê bikole û ronî bike, yan jî divê rexne neke...

 Pêwîst nake mirov bi hûr û kûr li ser nivîsê raweste û þaþiyan destnîþan bike. Bêguman þaþî pir in. Lê Kakþar di cihekî nivîsê de dest bi „analîza“ berhema Diyar dike û hin xalan rêz dike. Ez di vê mijarê de tevlî dîtin û nêrîna Karþar nabim. Ji ber ku zimanê nivîskî, zimanê rojane yê jiyanê û zimanê stranê ji hev cuda ne. Ev yek di hemû zimanan de heye û pêwîst e ku hebe jî. Di vegotina stranan de mirov bala xwe bide stranên herêma Mêrdînê û her wisa dengbêjiya Serhedê mirov dikare bi dehan þaþiyên wisa biçûk bibîne. Lê mirov nikare jê re bêje þaþî. Ji ber ku gelek caran stranbêj neçar dimîne di dawiya stranê de qafiyê li hev bîne û gotinê biguhere. Ev yek nayê wê wateyê ku divê stranbêj bala xwe nedin rastnivîsa stranan yan jî bi ser guhê xwe ve bajêjin. Bêguman mirov divê baldar be. Lê hin caran jî tiþtên wisa diqewimin.

Li aliyê din Kakþar basa strana „Oxir be Uður dike û dibêje, Diyar gotineke bi tirkî „oðlan“ bi kar aniye. Lê ew gotin „Ulan“ e ku di demên dawî de Serokwezîrê Tirkiyeyê jî pir bi kar tîne.(Bibîrxistina Erdogan tenê henek bû, ji bo ku xwendevan ji nivîsê aciz nebe.)

 Kakþar di dawiya nivîsa xwe de jî hin pend û þîretan dike û di cihekî de wiha dibêje: „...bi zimanê xwe yê zikmakî bistirin...“  Lê divê bêgotin ku lêkera „bistirin“ wateyeke din heye û nayê wateya kilamgotinê. Diviyabû bigota ...bi zimanê xwe bistrên... Wekî din ji serî heta binî li cihê daçeka „de“ her tim „da“ hatiye bikaranîn.

Kakþar Oramar di dawiya nivîsa xwe de jî wiha dibêje: „Min tenê xwest aliyê ziman rexne bikim.“  Min jî tenê xwest ez çend têbîniyên xwe li ser nivîsê vebêjim. Bi hêviya rojên ku li Kurdistanê jî rexne û rexnegir azad bin...

 

 

çapkirin

copyright © 2002-2006 info@pen-kurd.org