ENSTÎTUYA KURDÎ YA AMEDÎ RA HÎRÊ KITABÊ TUTAN

 

 

Enstîtuya Kurdî ya Amedê

 

   

Enstîtutuya Kurdî ya Amedî semedê tutan hîrê kitabê bînî çap kerdi. Verê cû bi lehçeya kurmanckî panc kitabî çap kerdîbî. Na rey zî nê hîrê heme kitabanê xo, bi lehçeya kirmanckî (kirdkî,zazakî, kirdkî) çap kerd. Heta nika kitabê ke seba (qandê) tutan (domanan) çap kerda pa nê hîrê hebîne humara înan bî heþt tene.

Nê hîrê kitabê peyên ke bi lehçeya kirmanckî çap kerda sey yê kitabanê verînan, heme zî bi resim ê. Resimê nê hîrê kitaban zî resimviraþtox Bariþ Seyîdvanî viraþtê.

Nuþtoxê hîrê heme kitaban zî Mehmud Nêþite yo. Mehmud Nêþite endaman ra yew endamê “Gruba Xebate ya Vateyî”yo. Mehmud Nêþite kovara Vateyî de zî nuseno.

Nê hîkayeyan ra “Qehremanîya Vîta Zingure” û “Biza Kole Asnawî kena” verê kovara Vateyî de neþr bîbî. Nê her dî hîkayeyan zî serredaktorê kavara Vateyî Malmîsanijî redakte kerdê. Hîkayeya “Luya Rîsîyaye û Ap Elî” zî reyna redaksîyonê kovara Vateyî ra J.Îhsan Esparî radekte kerdo.

Vakur de bi lehçeya kirmanckî kîtabê tutan hema-hema qet çap nêbîyê. Hetanî nika seba tutanê kirmancan  zafêr Weþanxaneyê Apecî weþanayêbî û pêþkêþê tutanê kirmancan kerdibî. Weþanayîþê nê hîrê kîtaban seba edebîyatê tutan yê lehçeya kirmanckî gamêka muhîm a ke “Enstîtrutuya Kurdî ya Amedî” eþta. 

Nê hîrê heme kitabî zî goreyê sewîyeyê tutanê ke emrê (serrê) înan des-dîyes serre yê, nusîya yê. La ma zanê ke mîyanê kurdan de û zafêr zî mîyanê kurdê kirmancan de wendiþ tepay o. Xora tutan mîyan de hema-hema yew tut zî wendiþ nêzan o. No sebeb ra îhtîmal o ke nê kitaban, pîlî zî biwanê.

Serebûtê nê hîkayeyan yê hemine zî dewan de vîyarenê. Nê hîkayeyan ra “Biza Kole Asnawî Kena” ma eþkenê vajê yew estanek a. Na estaneke bi tewrê fable nusîya ya. Qehremanê na estaneke yew biza kol a.

Biza Kole german ver wazena ke sey tutanê dewe xo berzo gole û gole de asnawî bikero. Wina zî kena. Sey tutanê dewe þina kerra pîl û berze ser o û xo erzena mîyanê gole û gole de asnawî kena. Wexto ke biza kole asnawi kena, yew hargûþe aye vînena û aye îqaz kena. La Bize gaoþtarîya hargûþe nêkena û xo sere ser erzena gole. 

Hîkaye û estanekê fekî yê kirmanckî de zafî tera fabil ê. Na estaneke zî sey fable ameya nuþtiþî. Na hikaye de biza Kole wazena ke hargûþe rê îspatê cesaretî bikero.

Hîkayeya “Qehremanîya Vîta Zingure” de zî reyna qehremanê hîkayeyî bi nameyê Vîte yew bizêk a. Wayîrê bizêke zî Roþna ya. Roþna gama ke bizêkanê xo semedê çerênayene bena yaban, yaban de tayê çî aye sere de vîyarenê. Yaban de çîyêkê ameyê sereyê Roþna û çîyêkê ameyê serey Vîte, babeta hîkayeya na kitabî ya.

Hîkayeya hîrêyine zî reyna yew dewe de vîyarena. Mewsimê zimistanî de yew luye bena emelê sereyê Ap Elî. Luye her þewe yena û kergêka kê Ap Elî bena. Peynî de Ap Elî heyfê kerganê xo gêno: Luye tepêþeno û goreyê bawerî û fehmê xo aye ceza keno. Namê nê kitabî zî:”Luya rîsîyaye û Ap Elî” yo.

 

Enstîtuya Kurdî ya Amedê

Tlf & Faks: +90 412 237 43 16

enstituamed@hotmail.com

 

 

 

 

çapkirin

copyright © 2002-2008 info@pen-kurd.org