|
Enstîtutuya
Kurdî ya Amedî semedê tutan hîrê kitabê bînî çap kerdi. Verê
cû bi lehçeya kurmanckî panc kitabî çap kerdîbî. Na rey zî nê
hîrê heme kitabanê xo, bi lehçeya kirmanckî (kirdkî,zazakî,
kirdkî) çap kerd. Heta nika kitabê ke seba (qandê) tutan (domanan)
çap kerda pa nê hîrê hebîne humara înan bî heþt tene.
Nê
hîrê kitabê peyên ke bi lehçeya kirmanckî çap kerda sey yê
kitabanê verînan, heme zî bi resim ê. Resimê nê hîrê kitaban zî
resimviraþtox Bariþ Seyîdvanî viraþtê.
Nuþtoxê
hîrê heme kitaban zî Mehmud Nêþite yo. Mehmud Nêþite endaman ra
yew endamê “Gruba Xebate ya Vateyî”yo. Mehmud Nêþite kovara
Vateyî de zî nuseno.
Nê
hîkayeyan ra “Qehremanîya Vîta Zingure” û “Biza Kole Asnawî
kena” verê kovara Vateyî de neþr bîbî. Nê her dî hîkayeyan zî
serredaktorê kavara Vateyî Malmîsanijî redakte kerdê. Hîkayeya
“Luya Rîsîyaye û Ap Elî” zî reyna redaksîyonê kovara Vateyî
ra J.Îhsan Esparî radekte kerdo.
Vakur
de bi lehçeya kirmanckî kîtabê tutan hema-hema qet çap nêbîyê.
Hetanî nika seba tutanê kirmancan
zafêr Weþanxaneyê Apecî weþanayêbî û pêþkêþê tutanê
kirmancan kerdibî. Weþanayîþê nê hîrê kîtaban seba edebîyatê
tutan yê lehçeya kirmanckî gamêka muhîm a ke “Enstîtrutuya
Kurdî ya Amedî” eþta.
Nê
hîrê heme kitabî zî goreyê sewîyeyê tutanê ke emrê (serrê)
înan des-dîyes serre yê, nusîya yê. La ma zanê ke mîyanê
kurdan de û zafêr zî mîyanê kurdê kirmancan de wendiþ tepay o.
Xora tutan mîyan de hema-hema yew tut zî wendiþ nêzan o. No sebeb
ra îhtîmal o ke nê kitaban, pîlî zî biwanê.
Serebûtê
nê hîkayeyan yê hemine zî dewan de vîyarenê. Nê hîkayeyan ra
“Biza Kole Asnawî Kena” ma eþkenê vajê yew estanek a. Na
estaneke bi tewrê fable nusîya ya. Qehremanê na estaneke yew biza
kol a.
Biza
Kole german ver wazena ke sey tutanê dewe xo berzo gole û gole de
asnawî bikero. Wina zî kena. Sey tutanê dewe þina kerra pîl û
berze ser o û xo erzena mîyanê gole û gole de asnawî kena. Wexto
ke biza kole asnawi kena, yew hargûþe aye vînena û aye îqaz kena.
La Bize gaoþtarîya hargûþe nêkena û xo sere ser erzena gole.
Hîkaye
û estanekê fekî yê kirmanckî de zafî tera fabil ê. Na estaneke
zî sey fable ameya nuþtiþî. Na hikaye de biza Kole wazena ke hargûþe
rê îspatê cesaretî bikero.
Hîkayeya
“Qehremanîya Vîta Zingure” de zî reyna qehremanê hîkayeyî bi
nameyê Vîte yew bizêk a. Wayîrê bizêke zî Roþna ya. Roþna
gama ke bizêkanê xo semedê çerênayene bena yaban, yaban de tayê
çî aye sere de vîyarenê. Yaban de çîyêkê ameyê sereyê Roþna
û çîyêkê ameyê serey Vîte, babeta hîkayeya na kitabî ya.
Hîkayeya
hîrêyine zî reyna yew dewe de vîyarena. Mewsimê zimistanî de yew
luye bena emelê sereyê Ap Elî. Luye her þewe yena û kergêka kê
Ap Elî bena. Peynî de Ap Elî heyfê kerganê xo gêno: Luye tepêþeno
û goreyê bawerî û fehmê xo aye ceza keno. Namê nê kitabî zî:”Luya
rîsîyaye û Ap Elî” yo. |