awahya Bingehn Ya Rejm V

   

 

smal Bek

Wergerandina ji tirk:  Roan Lezgn

   

 

 

Nihrina Li Kurdan Peywendya Hukmat Art

Li Tirkyey hertim t gotin ku di navbera dezgeyn ku dewlet bi r ve dibin de lihevkirin heye. Ev dtin bi ekl di rveberya bilind a dewlet de, di navbera dezgeyan de konsensus heye fade dibe. Ya rast div meriv viya wek di navbera dezgeyn dewlet de lihevnekirin heye tbigih. Serekkomar, serekwezr, serekerkan, wezr kar navxwey, wezr edalet hwd. hertim fikrek mna li Tirkyey dadgeh serbixwe ne p de diajon. Ew konsensusa di navbera dezgeyan de ku qala w dibe, gotineka wek viya ye

Di demokrasyn modern de dezgeya ku di rvebirya dewlet de karger e, hukmat e. Di rvebirina dewlet de hukmat bi tena ser xwe berpirsyar e. Di demokrasyn modern de, di rvebiriya dewlet de hem selahyetdar e hem berpirsyar e. Di demokrasyn modern de, wek mnak, di demokrasyn Rojavay de, dezgeyeka bi nav deolojya resm tune ye. Div em tekd bikin ku deolojya resm bi mueydeyn dar ceza yn dewlet t parastin xwedkirin. Dewleta xwedy deolojya resm dewleteka demokratk nay hesibandin. Krtera her girng a demokrasy ew e ku azadya raman rexneya azad wek dezgehek rnitibin bi awayek dnamk biuxilin. Di demokrasyn modern de azadya raman, rexneya azad wek dezge rnitine. Di sstemeka syas de ku azadya raman rexneya azad wek dezge rnitibin de apemen azad e. Di sstemeka syas de ku deolojya resm tde li dar diyarker be j, apemen propagandaya fikr resm dike, helwst reftarya xwe li gor pwstyn deolojya resm nan dide.

Li Tirkyey dewleteka xwedy deolojya resm heye. Di dewletn ku xwedy deolojya resm ne de cihtyeka mna dewlet-hukmat nn e. Di dewleteka xwedy deolojya resm de dezgeyn ku di dereceya yekem de dyarker desthilatdar in, ew dezge ne ku ku deolojya resm diparzin xwed dikin. Li Tirkyey ev dezge, art e. Art, deolojya resm bi brokrasiya bilind re pk tne. Dezgehn bilind n dadgeh yn mna Dadgeha Destra Bingehn Dadgeha Bilind (Yargtay, Danitay) universte di war parastin natorvanya deolojya resm de t dtin ku xwedy roleka gelek mezin in. apemen j, pratkek ku di stqameta fikr resm deolojya resm de ye pde dibe.

Dubendya (ikilem) dewlet-hukmat ya di dewletn ne demokratk yan dewletn ku xwedy deolojya resm de ne, meriv dikane wek yn taynkir yn hilbijart (atanmlar-seilmiler) fade bike. Di rvebirina dewlet de li hember yn taynkir giranyeka cid ya yn hilbijart tune ye. Ji v end hilbijartinn ku ji ar salan yan ji pnc salan carek dibin, ne krtera tekane y demokrasy ye. Ev, krtereka pwst e l tr nake, krtereka wisa ye ku grngya w di dereceya duyem de ye.

Di tkilya yn taynkir yn hilbijart de, di vekolandina belavbna selahyet berpirsyary de j mifa heye. Yn taynkir di rvebirya dewlet de yn selahyetdar in. L ew ji netceya kirinan berpirsyar nn in. Qeblnekirina wan ya berpirsyary, t v watey ku pwst bi hukmateka sivl heye. Ev sivla li vir di wateya y ne leker de ye. Brokrasya bilind, organn dadgeha bilind, unverste, wek mnak, derbar meseleya kurdan de hem fikrn lekeran dipejirnin. Ev dezgeh parastvan natorvann van fikran e. Ya rast, sivilizasyon ne ew e ku hza dewlet ji dezgehek bih stendin di navbera dezgehn din n dewlet de bih parvekirin. Sivilizasyona rastn ew e ku, hz bikeve dest gel. Hza ku t xwestin, div bi rya rxistinn civata sivl dest pbike bikeve dest gel.

Nelihevkirina di navbera dezgeyan de

Rojnameya Taraf, di hejmara xwe ya roja 12 hezran 2009 de belgeyek bi sernav Plana Dawlanna Hukmata Partya Edalet Pden Cemaeta Gulen ekera kir. Dihat gotin ku ev pilan ji aly efserek ji biryargeha sererkany ye, amade bye. Ev nan dide ku di rveberiya dewlet de di navbera art hukmat de nelihevkirin heye yan j di nav art de pkhatina cuntayeka li dij hukmat heye.

Dibe ku li diyar dewlet, di navbera dezgeyan de nelihevkirin nakok hebin. Dibe ku ev nakok krtir j bibin. L di v proses de ji hev veqetnek nabe. Her du dezgeyn ku di navbera wan de nelihevkirin heye, digel v nelihevkirin, dsa jyana xwe dewam dikin. Di v proses de dibe ku fikr nrnn dezgeyek hn girantir be l cardin ji hev veqetnek nabe. Ji ber ku ji hev veqetnek nabe lewre r vedibe ku dezgeya din j jiyana xwe dewam bike. Dnamka bingehn ku r li ber v naveroka proses vedike meseleya kurdan e.

Di meseleya kurdan de, di tesbtkirina meseley de, di helkirina meseley de, dezgeya her girng ku xwe wezfedar dihesibne, art e. Art, di v meseley de bi avek ern l nanihre ku hukmat dezgeyn din tkel meseley bibin, p li wan digre. Art, ten, derheq d i bih kirin de planan dide ber hukmat kontrol dike ku b hela ev plan tne cbickirin yan na. Hukmat narehet nn e ku di v meseley de nsyatf hilnedaye.

Naveroka Plana Dawlanna Hukmata AKP Cemaeta Gulen j ne rast e. unk y ku r daye cereyann dn, di v navber de, y ku r daye cemaeta Gulen, art bi xwe ye. Ji bo ku bi meseleya kurdan re ser derkevin, wek ryeka girng, li her devera ku kurd tde dijn, tewqkirina cereyann dn, wek mnak, tewqkirina radyo televzyonn ku weaneka dn dikin, tewqkirina weqfan hwd. poltkayeka girng ya dewlet art ye. Bi rya cereyann dn ewiqandina kurdan, hawldana di nav cereyann dn de helandina meseley, fikrek kirineka gelek girng e. Di her devera ku kurd tde dijn de tewqkirina v proses bye poltkayeka dewlet ya ku dev j nay berdan. Wek mnak, kursn Quran li Kurdstan tne tewqkirin, herwisa, cereyann dn, cemaetn dn j tne tewqkirin. Ev t zann ku Hzbullah bona ku bi taybet li hember PKK bi git li hember meseleya kurd tbikoe ji aly dewlet ve, ji aly dewleta kr ve li garnzonn leker hate perwerdekirin. Meriv dikane bibje ku dewlet li devern rojavaya Tirky li hember pdena cereyann dn hesas e, p li cereyann dn digre. L li hermn kurdan pdebirina cereyann dn bye poltkayeka girng ya dewlet. Ji aly din, ev ekera ye ku cemaeta Gulen li her war ku kurd tde dijn perwerdeyeka li gor pwstyn deolojya resm dike, ziman anda tirk pde dibe. Wek mnak, ev t zann, xwendevann ku bona kursa Quran berhev kirine, di dema perwerdeya wan de ziman kurd li wan t qedexekirin. Ev tavil dikeve ber av ku ferqeka gelek mezin di navbera kursn Quran yn ad cemaeta Gulen medreseyn kurdan de heye. Ji ber ku di medreseyn kurdan de perwerde bi kurd t kirin, ji ber ku perwerdeya Quran, perwerdeya ereb hwd. bi ziman kurd t kiirn, lewre ev dibe sedemek girng ku qedexekirina medreseyn kurdan ligel xwe tne. Ev j t zann ku cemaeta Gulen gotinn Sed Nurs yn derbar kurdan Kurdstan de ji nav nivsn w derxistine, guhertine hn ap kirine. Ev berhemn han ji aly terefdarn kurd ve wek berhemn Sed Kurd ji nuh de hatine weandin.

Art di prosesa van peywendyan de ten pwst bi cemaeta Gulen nabne, pwst bi hem cereyann dn cemaetn dn dibne. Pwstya bi Partya Edalet Pden, bi hukmata ku v party danye gelek mezin e. unk dema ku AKP t gotin, tkilyn bi Yektya Ewropay re di i radey de dibin bila bibin, tkilyn bi DYA re, bi mafn merivan azady re, bi fehma lberal re awa dibe bila bibe, dmena cereyaneka dn tne bra meriv. Dema ku AKP t gotin, p ev tn bra meriv. Ji ber van sedeman, t dtin opandin ku di hilbijartinn git yn xwecih de wezfedarn dewlet yn mna leker pols, di hermn kurdan de bhtir raya xwe didin AKP, milet tewq dikin ku raya xwe bidin AKP, yn ku raya xwe didin Partya Civata Demokratk gef li wan t xwarin.

Meseleya kurdan hewcedarya bi hev ya dezgeyan datne meydan, ger di navbera wan de nelihev kr bibe j, r nay dayn ku ji hev veqetnek bibe. Lbel ev j rastyeka vekir ye, hukmata ku di meseleya kurdan de nsyatf negre dest xwe, ji spartina v meseley bo art re deng xwe dernexne, d li hember lekeran nebe xwedy nsyatf. Ew belavkirina selahyet berpirsyary ku li jor bi kurt behsa w hate kirin, dsa, r nade ku ji hev veqetneka wisa pk were.

Li ser w belge yan j parey kaxiz ku rojnameya Taraf li roja 12 hezran ekera kir, gelek munaqee bn. Di prosesa v munaqeey de meclis (TBMM) qannek ku r vedike daku leker di dadgeheka sivl de bne mehkemekirin qebl kir. Pnumaya qann wek pnumaya hukmat bo TBMM hatib andin. Qann r nan dide ku tawann giran ku ji aly lekeran ve tne kirin li dadgehn sivl bne mehkemekirin. Li hember hukmat kirina plann derbey j dibe yek ji tawann mezin. Leker li dij qannek wisa bn. Muxalefet, bi taybet CHP j helwsta xwe li nik lekeran nan da. Ev peyva sivl a li vir j di wateya y ne leker de ye. Ev ba t zann ku hinek dozger, hinek dadgehn cazeyn giran, bi taybet dadgeha bilind, li gor daxwaz drektfn lekeran biryaran didin. Li Tirkyey leker ji aly rvebirin abory ve otonom in. Hn girngtir, ji aly huqq ve j otonom in. Leker r nadin ku ew bihn teftikirin. Maln leker, kadroyn leker, mezaxtinn leker, tabi teftn dadgeha bilind (Saytay) nn in. Otonomyeka polsan j ya wek viya heye. Digel van hemyan, qeblkirina qanna navbor, d mifayeka girng bigihne pdebirina tgihtina demokratk.

14.07.2009

_______________

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

Ev gotar bi sernav Rejimin Ana Nitelii V:  Krt Algs, Hkmet-Asker likileri li www.kurdistan-post.com, www.peyamaazadi.com www.haberdiyarbakir.com weyaye.

 

 

 

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org