kencekirina Zarokan

 

 

smal Bek

Wergerandina ji tirk:  Roan Lezgn

 

 

Li dawya meha kewr, li ser meha sermawez (2008) li bajarn kurdan tevgerneka mezin heb. Li ser ddaya ku tada li lder PKK Abdullah Ocalan ku li girtgeha mraly bi ten dimne t kirin, beeka grng a kurdan kete nav tevger. Li ser van ddayan li bajarn kurdan protestoyn gelek pt bn. Xwepandan, mitng, numay bn, bi hzn ewlekary re pevn bn. Zarok, jin, kal pr gelek kesan bedar bo van protestoyan dikir. Gera Receb Teyb Erdogan a li bajarn kurdan n mna Diyarbekir, Wan Culemrg bi protestokirineka gelek mezin hate pwazkirin. Di van numayen ku li bajarn mna Diyarbekir, Wan, Mrsn, Entab Adenay bn de zdetir 120 zarok hatin girtin. Dest zarokan keleme kirin xistin erebeyn rng. Ji van zarokan bi qas 70 heb hatin tewqfkirin. Ev zarokn han, bi awayek git emr wan di navbera 15 18 salan de b l di nav wan de bi qas deh zarokn ku hn xwendegeha sereta dixwnin j hebn. Wek mnak, li Diyarbekir 40, li Mrsn 7, li Entab 2, li Adenay 15 zarok girt bn. (Binihrin li daxuyanya Komeleya Mafn Merivan a li roja 19.11.2008)

Li bajarn mna stanbul j zarokn girt hebn. T zann ku di dema girtin de li nezaretxaney tada skence li van zarokan hatye kirin. Pnc zarokn ku li girtgeha Karata a Adenay dimnin, di nameya ku bo Komeleya Mafn Merivan andine de dibjin, Polsan dema em girtin, bi qndax ekan li ser me xistin. Bi copan, hema awa ku l hat, l her der me xistin. Gelek gotinn xirab dijnn ps ji me re gotin. Dema ku me tewqf kirin birin girtgeh j polsan di hundir erebey de li me xistin. (Binihrin li daxuyanya KMM a ku me li jor behsa w kir.)

Beeka mezin a apemen, rvebirn dewlet hukmet, partyn syas rxistinn civaka sivl, bona van zarokan dibjiin, Zarokn terorst. D bav zarokan, rvebirn Partya Civaka Demokratk parlementern v party tawanbar dikin. apemeni rvebir behsa zarokn ku hatine xapandin, mejy wan hatye jehrkirin dikin. Lbel ez di v proses de layn tendurist n demokratk j dibnim. Di tevgereka syas civak de ger zarok di p de bin, ev i nan dide? Ev, viya nan dide ku tkon ji lay beeka mezin a civak ve hatye qebulkirin. Nexwe, ger ev tkon bi mafn kurdan ve, bi mafn netewey yn kurdan ve eleqedar be, hn girngtir e.

Ji sala 1984 virdetir binihrin. Gel kurd awa tevl tkon b? Ser p xortn 20-25 sal hebn. Van xortan tkona gerlatiy dest pkir. Pae, kesayetn mna Msa Anter, Huseyn Msa Sagni, Evdirehman Durre, Mela Evdilay Xerz, Cemd Bnder smal Bek xuya bn. Ev roinbrn han geh li ser govend, geh li quncikn kovar rojnameyan xuya dibn. Hn pae, me ew jinn ku bi por wan de digirtin di erd re kadikirin dtin. Ev yek, saret destpka saln 1990 dike. Demeka kin pit van byeran, di merasmn definkirina cenazeyan de me ew jinn ku till bang dikirin, dtin. Bona ku p li tkon bte girtin, bona ku tkon ge nebe, pde nee, korucuty organize kirin. Korucuyan bi eka dewlet diminya navxwey ya kevin teze kirin, li hember neyarn xwe yn ber kna xwe veryan. Hing v yek kir ku li gundan tkon bikeve qonaxeka mezintir. Ken ciwan bk n iy. Bedarya jinan bo takon di v merheley de b girsey.

Di tkoneka civak-syas de bedarya jinan a bo tkon, bedarya bi girsey gelek watedar e. Ev proses nana krbn, berfirehbn gihtina tkon ye.

Di navna saln 1990 de, heta dawya saln 1990 Daykn emy hebn. Jinn ku wney mr/kur/bav/xwik/bira/kal/xwarz/birarzyn wan n winda di dest wan de b, li stanbul, li Beyogluy, l pya PTT lseya Galatasaray rdinitin. Ji saln 2003-2004 bi vir de Daykn Aty xuya bn. Daykn Aty li hinde bajaran li ser kueyan alakya rnitin dikirin, bedar bo kombnn li meydanan an j li salonan dikirin, derbarey aty de hest fikrn xwe beyan dikirin. Ev end saln dawn, zarok li pya byern civak xuya dikin. Ew protestoyn ku derbarey kutina Oxir Kaymaz ku ligel bav xwe Ehmed Kaymaz di roja 19 sermawez 2004 de li Qiziltepey hatib kutin de bn, di v prosesa nuh de dibe ku bbin destpkek. Oxir Kaymaz 12 sal ji lay polsan ve bi 13 guleyan hatib kutin. Enes, dema ku bi guley polsan hate kutin, hn 9 sal b. Brvan bi unformaya xwendin ji xwendegeh hate girtin 3 roj di skencexaney de ma. Feyzullah pit ldanxwarin nikane ders biuxule. Ysif hn j bona malbata xwe ji ser sergoyan komira nav xwely berhev dike. Li Adenay, li stanbul, li Wan, li Entab, li Dyarbekir di girtgeh de ne. Li Diyarbekir bona her zarokek 23 sal cezay heps t xwestin. Ev agahiyn han li daxuyanya Komeleya Mafn Merivan a roja 19 kewr 2008 ku me li jor behsa w kir de nivsand ne.

Yasn Hayal ku nav w di nav kutoxn Hirant Dnk de derbas dibe, ji ber ku bomba avtib metranan, j re s sal ceza hat xwestin, l jibo zarokn ku kevir avtine panzeran, ji her yek re 23 sal ceza t xwestin. Ev yek bi awayek vekir derdixe meydan, ku di edaleta tirk de, di normn sc cazay de, ger tawanbar kurd bin, hing dibe sedem ku ceza girantir bte xwestn. Bona kurdan ji bil qannn Waltya Rewa Herma Awarte, qannn din nn in. Lbel rove tetbqkirina qannan, derheq kurdan de gelek cih ne. i dema ku kurd mewzu behs bin, avdonka huqq edalet j nn e. Derbarey van zarokan de rapora tipa edl ku dibje ew dizanin i dikin, ew dizanin di encama krinn wan de d i bibe t dayn. Serdozger Dadgeha Bilind ku dixwaze biryara berata polsn ku bi 13 guleyan Oxir Kaymaz 12 sal kutibn tesdq bibe, v bhuqqya han elemekera nan dide. Bn ar sal. i kes ku ji ber kutina Oxir Kaymaz ceza xwaribe nn e. Biryara derheq polsn ku Oxir Kaymaz bav w Ehmed Kaymaz de hatib dayn, ev 20 meh in ku li Dadgeha Bilind de ye. Serdozger dixwaze biryara berat ya derheq polsan de were tesdqkirin. (Bianet, 21 sermawez 2008. Ji neya ku Tolga Korkut amade kiriye.)

Nivskarek rojnameya bi nav Bolu Ekspres di roja 11 kewr 2008 de di meala beramber her lekerek ku t kutin div yek ji Partya Civaka Demokratk were kutin de gotarek dinivse. Cgir serek Partya Civaka Demokratk Selaheddn Demirta bona v nivs li dozgerya bajar Boluy gil dike. Serdozger dibje, di gotar de elametn tawan nehatine dtin, div gotar di areweya azadya fadekirina raman de bte dtin daxwaza gilkirin red dike. Dsa li heman rojan, lijneya git ya Dadgeha Bilind biryar digre ku, ji vir p de i kes ku bedar bo mitngn PKK bike, ew wek endam rxistin were hesibandin. (Ji biryara roja 15 sermawez 2008)

Ev tadaya ku li zarokn kurdan t kirin, naneka gelek girng a taybetmendya bingehn a rejma tirk e. Li chan, li kijan welat ku j re demokratk t gotin, zarokn ku di temen xwendegeha sereta de ne, tn girtin, dest wan li kelemeyan dikeve, tn tewqfkirin dixnin girtgeh? Li chan, li kijan welat ku j re demokratk t gotin, zarokn ku di temen xwendegeha sereta de ne, skence li wan dibe? Em wisa bifikirin ku li chan dewleta tekane ya ku cejnek bo zarokan dyar kirye, Tirkye ye, lewre Tirkye pesn xwe dide. Zarokn ku ji ar aly chan bedar bo v cejn dikin, bi cil bergn xwe yn netewey tn. Zarokn kurd j dixwazin bi cil bergn xwe yn netewey bedar bo v cejn bikin, l dewlet wan qebul nake. Ez nizanim gelo ev pesindann dewleta tirk iqas teqabul rasty dikin, l di nav dewletn ku ji xwe re dibjin demokratk de dewleta ku skence bi zarokan dike, zarokn di axa xwendegeha sereta de digre bin av, tewqf dike, dixne girtgeh, herhal ten Tirkye ye. Ev j gelek vekir ye ku ev kirina han ten bi zarokn kurdan t kirin.

Di civaka kurd de guherneka lezgn dibe. 35-40 sal ber xwendevann unverstey yn kurd dihatin tewqfkirin skence didtin. Dema ku xwendevann lsey bihatana girtin, tewqf bbna, digotin Ecb! Heke end xwendevann xwendegeha navn bihatana girtin, hing digotin Ma ewqas j nabe ha! reaksyon nan didan. Li roja royn, girtina zarokn di axa xwendegeha sereta de, tewqfkirina wan, skencedtina wan, d b byereka normal. Di roja royn de zarokn kurdan gelek berya kekn xwe, etn xwe, di temenek gelek pik de bi dewlet re r bi r dibin, dewlet nas dikin. Bi girtgeh re hevans dibin. Ev yek, dmensyoneka gelek girng a guherna syas, civak kultura syas ya kurdan e.

Li vir, cotestandardya apemenya tirk, syaseta tirk, rvebern dewlet hukmeta tirk elemekera li meydan ye. i dema ku li Filstn zarokn filstn kevir biavjin tankn sral, hing apemenya tirk, syasyn tirk bi ftxar, bi mexrryet behsa v proses dikin. Ji ber alakyn wan, bona zarokn filstn medhye tne rzkirin. Derbarey zarokn filstn ku kevir diavjin tankn sral, di apemenya tirk de roveyn wisa tn kirin: Ger zarok j ewend bi eq hewes bne xwedy hestn netewey, hing div sral tavil serxwebna dewleta ereb a Filstn nas bike. L i dema ku zarokn kurdan di protestoyeka bi v ewey de kevir biavjin tankn tirkan, hing dibjin, K van zarokn sawe dixapne?, Ma d bav van zarokan tune ne? ima xwed li zarokn xwe dernakevin, ima wan berdidin kueyan?, Ev k jehr dixne nav mejy van zarokn?, Partya Civaka Demokratk zarokn masum stsmar dike bi awayek pt dest bi tawanbarkirin dikin. Ev cotestandardya derbarey zarokn filstnyan zarokn kurdan de ku kevir diavjin, sefaleta fikr tirk, apemenya tirkan syasetvann tirkan nan dide. Dema ku li Pars Tirky, di prosesa protestokirinan de erebe tne ewitandin j, meriv dikane eyn cotestandardy bibne. Ev cotestandardya han cih j re nahle ku li ser bte fikirn b hela ev zarokn kurdan ima li kuey ne, wek mnak, xan gundn wan ima hatine ewitandin wrankirin, malbatn wan ima nikanin vegerin cih war xwe?

Ev sonda ku dibje Ez tirk im, rast im, jhat me Hebna min bila bo hebna tirk bibe gor ku her ser sibeh bi dar zor bi zarokn kurdan didin xwendin, ima nafikirin ku d zarokn kurd ji wateya v sond tbigihn azady bixwazin?

Zarok paeroj in. Mezin viya bi tgeha zurryet fade dikin. Kurd ji sedsalan ber de hay ji v yek hene li gor xwe tevdr j digrin. Mehemed Sebatli, di gotara bi sernav Krt'n zrriyetine 23 yl (Ji zurryeta kurd re 23 sal) ku li malpera kurdistan-post.org weyaye de hinde dtinn balk fade dike. Ev zilma ku li hember zarok, jin malbatn kurdan pk t, dibe ku amanca w qedandina zurryeta kurdan be. Qet guman j nn e ku bi v reftary nikanin encameka serket bi dest xin.

 

 

 

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org