Kurd bi eql tirkan tevdigerin

 

 

smal Bek

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

 

Hesen Bldrc: Digel ku pirsa kurd bhtir ji her dem bi xurt di rojev de ye l di xwestekn (telebn) kurdan de padenek heye. Gelo pirsa kurd pade die yan xwestekn kurdan?

smal Bek: Tkona kurdan her dem tkoneka mezin bye. Di roja royn de j tkona kurdan tkoneka mezin e. L xwestekn kurdan her dem pik mane. Di roja royn de, xwestekn kurdan gelek kmtir bne. Li gor qenaeta min, sedem v yek y bingehn ew e ku, kurd li gor fikr xwe tevnagerin, li gor fikr tirkan, li gor eql ep tirkan, rast tirkan cereyann dn yn tirk tevdigerin. Lbel esas div ku kurd bi eql xwe kurdan, Kurdstan ziman kurd bihelsengnin.

Li saln 1960 kurd di nav ep tirkan de organze dibn. W dem Partya Karkern Tirk (TP) orea Demokratk a Netewey (MDD) di nav ep tirkan de du fehmn hzdar bn. Kurd bhtir di nav Partya Karkern Tirk de organze dibn. Li dawya saln 1960, li wan rojn ku tevgera nif 68an li dar b, kurd ji nav ep tirkan cih bn ketin nav hewldanan da ku rxistinn xwe yn serbixwe ava bikin. Di nav van rxistinan de Ocaxn oreger Kultur yn Rojhelat (DDKO) rxistinn sereke bn. Hewldann ji nav ep tirkan cihbn danna rxistinn xwe yn serbixwe, bguman, byern wisa ne ku, bi gebna fehma kurdayety ve peywenddar in. L proseseka wisa j b. Kurd, digel ku pwst p dtin ku ji ep tirkan cih bibin rxistinn xwe yn serbixwe daynin, em bibjin, pwst p dtin ku di nav Ocaxn oreger Kultur yn Rojhelat de organze bibin, l ew slogann ku ep tirkan bikar diann, wan j bi eyn away bikaranna wan dewam kirin. Veqetna ji wan sloganan tune. W dem slogann mna Tirkyeya serbixwe, tkon li hember emperyalzm slogann bingehn in. Kurd ji van sloganan veneqetyan. Ev j nan dide ku kurd bi eql xwe tevnagerin. Bi eql ep tirkan, bi eql fikr tirk hereket dikin.       

Em li demn daw yn er Yekem Chan, li saln 1920an, li w dema ku tevgera Quwwey Mllye li dar b, li wan rojn ku Yektya Netewan dihate dann binihrin. W dem mudaxeleya emperyalst a her mayende berfireh bi ser kurdan Kurdstan de hatiye kirin. Li w dema ku bi eq heyecan berevanya prensbn maf taynkirina arensa neteweyan dihate kirin tetbqkirina v prensb li dar b, kurd Kurdstan hatine jihevdexistin, parekirin parvekirin. W dem hza emperyalst a ku di nav hewldana tanzmkirina chan de b, Brtanyaya Mezin e. Fransa, di dereceya duyem de ye. L di navbera Brtanyaya Mezin Fransay de mesafeyeka gelek mezin heb. Fransa di dereceya duyem de b. L li beramber Brtanyaya Mezin, ji nuh ve tanzmkirina chan de karger potansyela w gelek hindik b. Proseseka gelek balk ya w dem j, reftarya li dij kurdan a rvebern Yektya Sovyetan e. Di jihevdexistin, parekirin parvekirina Kurdstan de Brtanyaya mezin Fransa, du hzn mezin yn xwed rol in. L di v proses de div em bibnin ku herwek London Pars, Moskowa j di nav reftarya li dij kurd de ye. Yek j ev e ku, ev fikr tirk, ep tirkan, rast tirkan, cereyann dn yn tirk, ku tgeha tkona li dij emperyalzm ji ser ziman wan nakeve, l ev bnasnamebyna ku li ser kurdan hatiye arastekirin, bi nad ji nedt ve tn. Ez ne di w qenaet de me ku kurdan v heyam kamilen fehm kiribe. Ev heyam bi tgeh termnolojya fikr tirk, bi eql ep tirkan, rast tirkan cereyann dn yn tirk nay tgihtin. Div kurd bi eql xwe v heyam tbigihn bihelsengnin.

W dem, fikrn mna ji nav lep diminan rizgarkirina sultan, xilaskirina slam p lgirtina di bin lingn dimin de pelixna slam welatn slam, te div ji aly Mistefa Kemal ve, te div ji aly Quwwey Millye yan j Tevgera Kemalst ve, hertim dihatin beyankirin. Yn ku wisa bal dikiandin ser xilaskirina slam, l i dema ku dor dihate ser maf huqq kurdan, hing bi Brtanyaya Mezin Fransay re bn yek kirin ku ev kras lanet li kurdan bte kirin. Div ev prosesa han j were tesbtkirin analzkirin. Kurd ten dikanin bi eql xwe v proses tbigihn. Bi fikr tirk, bi eql ep tirkan, rast tirkan cereyann dn yn tirk, bi termnolojya wan ev proses nay fehmkirin.

 

Fehma biraty li pya tkon asteng e

Dema ku bi fikr tirk, bi eql ep tirkan, rast tirkan, cereyann dn yn tirk tevbigerin hing slogana biraty dibe dyarker stqamet dide tkon. Ev j dibe sedem kmbyna xwestekn kurdan. Ev fehma biraty di eyn dem de p li gebyna tkon j digre. Niha ev hewldann mna Em partya Tirky ne, Em partya serbane (at) dadimezrnin tn v manay ku ev fehm helsengandina nexweok dewam dike. Digel ku hem partyn li Tirky partyn tirkan e, dsa j kurd xwe j hemet dikin ku partyeka kurdan damezrnin. Xwe li tgeha Em partya Tirky ne dipin. Ev helwst hem p li gebyna tkon digre hem j dibe sedem ku dereceya xwestekn kurdan kmtir bibe.                    

Hesen Bldrc: Cenab te dibje Dema ku bi fikr tirk, bi eql ep tirkan, rast tirkan, cereyann dn yn tirk tevbigerin hing sloganeka wek biraty dibe dyarker stqamet dide tkon. Lbel reweka wisa j heye ku, digel van hoyan gav heye ku kurd bizaveka serhildan berxwedan li dar dixin. Di rojn serhildan an berxwedan de, daxwazn kurdan mezin in. Herwisa, girseyeka mezin ji civaka kurd li dora van daxwazn mezin digihe hev. Di van rojn wisa de, hema bibje ku li kue kolanan can xwe fda dikin. L her ku tkon dirj dibe, her ku nagihn amancn dyarkir, di tkon de ikestinek dibe, hing di xwestekan de j padenek dibe. Pa j, herwek ku li d hem serhildann serkutkir t gotin, syaseta jiyana birat ya bi hev re derdikeve p Gelo ev we syaset di nav kurdan de wergeriyaye haletek genetk? Gelo syasetvann kurdan bi kr titek nayn? Yan bi dem re, gelo hza qtdara tirk xurtbna xwe bi kurdan daye qebulkirin? Ev tekrar ima?       

smal Bek: Ez wisa difikirim ku pirsa bingehn jihevdexistin, parekirin parvekirina kurdan Kurdstan ye. Ev hal yek ji netceyn gelek grng n jihevdexistin, parekirin parvekirin ye. Ez ne di w qenaet de me ku kurd bi awayek tekuz, ji her lay ve ji v prosesa xirabmal wranker haydar bne.

 

darekirina kurdan zehmet e

Ew welatn ku jihevdexistin, parekirin parvekirina kurdan Kurdstan tesewur kirine v projey cbic kirine, wek mnak, gelo ngilstan Fransay ji v proses i hv kirine? Belk wisa fikirne: darekirina kurdan zehmet e. i dema ku bne jihevdexistin, parekirin parvekirin hing d darekirina wan hsan bibe. Ger bne jihevdexistin, parekirin parvekirin, wek mnak, d li navbera mandaya (kolon) raq ku nuh t dann kurdan de hertim bhuzr hebe, pevn hebe. unke di her firsend de d kurd mafn xwe yn netwey bixwazin, ji bo bidestveanna van mafan d bikevin nav hewldanan. i dema ku rveberya manday van mafan nede, d bhuzr bibe. Carnan d ev bhuzr bigih radeya pevnn ekdar. A di reweka wisa de, rveberya merkez bona ku serhildan bipelxe hertim d muhtac me be, d hertim ji me harkary bixwaze. Ev yek j d hebna me ya li Rojhelata Navn dam pwst bike. Ji lay din, di dema serkutkirina serhildan de ew dewletn ku li pareyn din kurdan dare dikin derbarey serkutkirina serhildan de d harkarya raq bikin. Bi v away d kurd bi rya operasyonn muterek yn van dewletan bne serkutkirin. Ev dewletn han d teqez tbigihn ku operasyonn muterek yn ku li hember kurdan tne pkann tn i watey d rya w bibnin ku b hela awa nehlin kurd av xwe vekin. D ev hem hewldann han bikin ku darekirina kurdan hsan bibe.

 

Di serkutkirina serhildann kurdan de rola ngilstan mezin e

Dema ku em li rewa fil dinihrin, em v yek dibnin: Wek mnak, li raq, li saln 1920, li saln 1930, li saln 1940, ew bhuzrya ku di navbera hukmeta merkez kurdan de dib, gelek caran gihtye radeya pevnn ekdar. Serhildann kurdan hertim bi harkarya ngilstan hatine ikestin. Di tkbirina serhildanan de rola Hzn Asman yn Kralyeta ngilz gelek mezin e. Li Rojhelata Navn her zde Hzn Asman yn Kralyeta ngilz li Kurdstan hatine bikarann.

Wek mnak, gazn jehr cara p di prosesn serkutkirina kurdan de ji lay ngilstan ve hatine bikarann. Ev j t zann ku di serhildana kurd ya sala 1925 de j, bona ku kurdan bipelxin, hzn arta tirk ji Anadolya rojavay bi rya hesin ya di nav snorn mandaya (kolonya) Sry ya bi ser Fransay ve xwe gihandin Dyarbekir. Herwisa, di dema serhildana Agiry de j, t zann ku hevkaryeka awa di navbera ran Tirky de b. Ger kurd ji v rewa xwe ya li Rojhelata Navn haydar bibin d faydeyeka gelek mezin tde hebe. Tgeha biraty ne ew tgeh e ku v rewa han zeh bike.

 

Kurd bi awayek pt azady naxwazin

Ez ne di w qenaet de me ku kurd bi awayek pt azady dixwazin bal diknin ser azadyan. Helbet div azad, heq huqq li destrname bernameyn partyan hwd. bte nivsn. L ev qet j qm nake. Ew daxuyanyn ku bo apemeniya neteweya serdest, bo rayagit tne dayn, yn xwestekan dyar dikin, ew in. L di daxuyanyn kurdan de hertim fehma biraty li py ye. Hn dikanin bi wan xaln ku we li destrname bernameya partya xwe nivsy azady bixwazin. Destrname bername dikanin bal biknin ser vana. L gelek bernameyan bi wan prensb xaln ku d tu car neyne tetbqkirin, d bi hsan terka wan bte kirin, hetta ku d berevajya wan bte kirin, dagirt ne. Ji v end ew daxuyanyn ku bo apemeniya neteweya serdest, bo apemenya dewlet, bo rayagit tne dayn, hn bhtir dyarker in. Di daxuyanyn wisa de hertim behsa biraty t kirin.

Di v navber de div ez behsa v mijar j bikim. i dema ku ez hewl didim xwe da ku behsa jihevdexistin, parekirin parvekirina kurdan Kurdstan bikim, hinek hene dibjin Bek ji saln 1920 wdetir nae, di saln 1920 de as maye Yek ji rexneyn ku bo Bek dibin, ev e. Ez ne bawer im ku ev rexneyeka mafdar be. Ez viya wisa zeh bikim. Di prosesa er Chan y Yekem de, di navbera muxaberata ngilstan lder ereban erf Huseyn de hevdtinn veart dibn. Brtanyaya Mezin soza mparatoryeka mezin a ereban dida erf Huseyn. erf Huseyn bona pkhatina v yek ji can dil dixebit. Serhildana ereban a li dij dewleta Osman di v proses de dest p b. Lbel pit er Chan y Yekem ew mparatoriya mezin a ereban ku ji lay ngilstan ve, ya rast, ji lay Muxaberata Nihn ya ngilz ve bona erf Huseyn hatib wadkirin, pk nehat. Di na mparatorya ereb de dewletn ereb yn manda (kolon) yn mna raq, Urdun, Filstn, Srye Lubnan hatin dann. Li devereka mparatoriya ereb, bona ku li paerojan dewleteka cihyan bte avakirin, erd hate terxankirin. Li welatn mna Misir, Sudan, Lbya, Tunus Cezayr ereb hukimran nebn, Brtanyaya Mezin Fransa hukimran bn. Ger Bek hertim ngilstan rexne bike ku b hela ima soz danna mparatorya ereb ku dan erf Huseyn pk neann, ten hertim behsa viya bike, hing meriv dikane bibje ku Bek di saln 1920 de as maye. Analzeka wisa nn e. unke rewa ereban ji saln 1920 gelek-gelek pdetir e. Ji lay siyas, ekonomk, civak, kultur leker ve rewa ereban li gor saln 1920 gelek gelek pdetir e. Ji Xeley Fars bigre heta bi Fas 22 dewletn serbixwe yn ereban hene. Di demeka kin de bi danna dewleta ereb a Filstn re d ev hejmar bigih 23an.

 

Rewa kurdan gelek li pa e

Rewa kurdan, ji saln 1920 gelek bi pdetir e. Kurd Kurdstan hatine jihevdexistin, parekirin parvekirin. Kurd Kurdstan ne xwedy piktirn statuya syas ne. Ne kolon ne j. Kurdn ku di dema mparatorya Osman de bi v away an bi w away xwedy xudmuxtariya xwe bn, bi prosesa komar re bn armanca poltkayn nkar tunekirin. tthad kemalstn ku didtin dizanbn ku li saln 1910 rojname kovarn kurd hatine weandin, di dema komar de dest p kirin, gotin Zimanek bi nav ziman kurd nn e, miletek bi nav kurd nn e, gotin Li Tirky ten tirk dikanin mafn etnk bixwazin, yn ku ne tirk in, ten mafek wan heye, ew j, maf xizmetkarya bo tirkan e. Girng e ku saln 1920, dema Yektya Neteweyan ji lay Pirsa Kurd ve bte analzkirin. Div ev peywireka ferz be.

Hing div yek ji pirsn bingehn ev be. Li saln 1920, di dema Yektya Neteweyan de, dema ku mandaya (kolonya) raq, mandayn Urdun, Filstn, Srye Lubnan hatin damezrandin, gelo ima mandaya Kurdstan nehate damezrandin? ima mandaya Kurdstan nehate dann l kurd Kurdstan di nav mandayn raq Srye ku nuh hatin damezrandin Tirkye ran de hatin parvekirin? Derbarey kurdan Kurdstan de div ev pirsn han jyan bin.

Manda, ew rveber ne ku pit er Chan y Yekem, kolonyn mparatorya Alman mparatorya Osman (dewletn ttfaq) ku di er de tk bn, ji lay dewletn serket (dewletn tlaf), ango ji lay ngilstan, Fransa talyay ve hatin parvekirin damezrandin. Ji rveberyn ku li ser erd di bin serwerya dewleta Osman de b hatin damezrandin re, mandayn tpa A dihat gotin. Bi parvekirina kolonyn Alman yn li Afrkaya Rojava Rojhelat mandayn tpa B hatin pkann. Ji mandayn Alman yn ku li Afrkaya Bar Rojava li Pasfk hatin pkann re j, mandayn tpa C dihat gotin.

 

Hesen Bldrc: Gelek mudaxeleyn navdewlet hene ku Kurdstan ji hev de xistine pare kirine, pirs bareser hitine. Cenab te li jor behsa wan kir. Pit van mudaxeleyan zincreyeka aral ya esaret li dora kurdan pk hat. Bi mudaxeleya Amerkay ya bo raq de rejma Seddam ruxya. Lbel ji wir j Kurdstaneka azad serbixwe derneket. Dibe ku kurdan xwestibe l hzn navdewlet yn di bin pengiya DYA de daxwazn Tirky dewletn ereb li ber av girtin raq kilt kirin. S civakn ku naibihin hev, yan j, km diibihin hev; ango kirin ku a, sunn kurd di nav heman gorepan de tkel hev bibin. Ev ser pnc salan e ku DYA hem hza xwe bo yektya raq xerc dike, l ew j hat ber dergeh qeyraneka ekonomk. Wisa dixuye ku hzn rojavay yn di bin pengya DYA de bona areserkirina pirsa her ar pareyn Kurdstan, heta ku Tirkye, raq, Srye ran wernegernin ser rewa Balkanan d nikanibin ji nav v meseley derkevin. Tu dibj qey pirsa kurd ya li her ar pareyan d bibe zemna er chan y li Rojhelata Navn. Ji min re wisa t ku di meseleya kurdan de tu kes hn dawtirn kap xwe neavtye Gelo cenab te di Rojhelateka Navn ya li paerojan de roleka awa bo kurdan guncaw dibne? Gelo di meseleya kurd de armanca dawn a Amerkay d i be?

 

Ji lay PKK rxistinn din yn kurdan ve bona Kurdistan daxwazeka bi stqrar nehatye kirin

smal Bek: Div kurd bona paeroja xwe ya nzk doza daxwazn syas bikin. Daxwazn kultur, gotinn biraty nayne w watey ku kurd titek dixwazin. Tirkye dikane li dij daxwazn syas yn kurdan be, herwisa dikane naveroka daxwazn kurdan vala bike dikane zor li kesn ku van daxwazan dikin j bike. Ez ne di w qenaet de me ku d ev kirinn han dyarker bin. Dudilya Dewletn Yekby yn Amerkay, poltkayn li dij kurdan, poltkaya layengrya bo Tirky ya Yektya Ewropay j dyarker nn in. Tit dyarker ew e ku, kurd bi xwe daxwazn xwe yn syas bi weyek biryardar derxin p. Dema ku ez dibjim kurd, div bte zann ku di dereceya yekem de mebesta min kurdn Bakur in, l pwst p heye ku em kurdn Bar j tevl v analz bikin, ev gelek ekera ye. Li Kurdstana Bakur daxwazeka kurdan a syas ya biryardar bi stqarar nebye. Ne ji lay PKK ve ne j ji lay rxistinn din yn kurdan ve daxwazeka syas ya biryardar bi stqrar nebye. Kurd bona xwe tu mafek, bona xwe mafn syas naxwazin, hn bhtir daxuyanyn ku p neyarn wan rehet dibin, didin. Gotinn mna Pwst bi dewleta kurd nn e, dewleteka kurd d her zde zirar bide kurdan tne gotin. Kurd didin zann ku ew aty dixwazin, l div wekhevy bixwazin, bal biknin bi ser wekhevy de.

Gotina biraty xwe dixne pya van daxwazan, van daxwazan di bin xwe de difetisne. Tew ji lay din ve, hertim dewlet ji kurdn ku behsa biraty dikin re bi awayek sergirt wisa dibje, Hn hertim diin tn behsa biraty dikin, hing ima hn guh nadin biray xwe y mezin?

 

Mezintirn asteng Tirkye       

Ez bi xwe derbarey paeroja kurdan de xwebn im. Ez di w bawery de me ku dewleta kurd ya federe ya li Kurdstana Bar bi dem re d bi got gewde bibe. Helbet raq dewleteka sun ye. Li saln 1920, li dema Yektya Neteweyan bi hewldann Brtanyaya Mezin a emperyal her s kategoryn ku naibihin hev, bi amrn zorker yn dewlet, bi dar zor, ligel hev hatin hitin. Bona ku ev yek dam be, hertim xwestine ku ew statukoya ant-kurd ku li saln 1920 hatye dann, qet neguhere. weya jyana ereban ya kurdan, nirxn wan yn civak, gelek ji hev cih ne. Dibe ku di navbera jyana erebn a yn sunn de, di navbera nirx dealn wan de j ferq hebe. L di navbera jyana kurdan ya ereban de ferqeka mezin heye. ro ew hza tekane ku ev her s civakn ku naibihin hev di bin swana navendeka otorter de ligel hev digre, Tirkye ye. Li gor qenaeta min, raq bi xwe, wek mnak, erebn a damezrandina dewleteka kurd bi maqul pwaz dikin. Tirkye ne xwedy ew yana madd poltk e ku her nyeteka xwe, hem projeyn xwe cbic bike, lbel, her dem dikane p l bigre ku nyet projeyn hzn din cbic nebin, dixwaz ev nyet proje bila yn Dewletn Yekby yn Amerkay bin j Lbel ger kurd bi weyek biryardar doza mafn xwe yn syas bikin, ger hertim behsa mafn xwe yn xwezay bikin, ger kurd bi weyek biryardar berevanya mafn xwe yn ku ji kurdbna wan hasil dibin bikin, hing di w yan de ne ku poltkayn nkar tunekirin yn Tirky tk bibin.

 

Daxwaza serxwebna Kurdstan, daxwazeka rast di cih de ye

Gotinn serok hukmeta herma Kurdstan Mest Barzan ku dibje Damezrandina dewleteka kurd mafek xwezay y kurdan e, Kurdstana serbixwe maf me y xwezay ye, ez wisa difikirim ku ev gotinn han gelek rast di cih de ne. Ev helwsteka gelek hja ye ku carnan Mest Barzan daxuyanyn wisa dide, v derbarey de fikr xwe ekera dike. Ev daxuyanyn han, ne ew fikr in ku eleledet hatine gotin yan j ne fikrek ji nav fikran e. Ev fikr han, di droka huqq de, di droka fikrn syas nezeryeyn dewlet de xwedy delln qew yn fikr ne, xwedy bingeheka qew ya fikr ne. Y xwezay, di heman dem de y rast e. Y ku li dij y xwezay be, di heman dem de t wateya li dij y nsan. Tit ku di berevajya mafn xwezay mafn nsan de ye, huqqa reel e, huqqa poztf e. Huqqa poztf, huqqa reel, ew huqq e ku hewl dide xwe da ku nkar, tunekirin, qetlam komelkujyan rewa bike. Gelek ekera ye ku di navbera van her du fehman de nakokyeka gelek mezin heye. Helwsta kurdan a biryardar bistqrar di w yan de ye ku van nankokyen berteref bike, fehma huqqa reel defre bike bhukim bihle.

Huqqa xwezay, ew maf in ku meriv jidaykbna xwe dibe xwedy wan. Ev mafn han, mafn wisa ne ku nayne munaqeekirin, nayne dewrkirin, div p li wan nay girtin, zor li wan nay kirin nekevin bin tehakum. Mafn xwezay yn nsn, ne ten mafn takekes digrin nava xwe, ji ber ku meriv bi hev re jyana xwe dewam dikin, ji v end mafn xwezay yn nsn di heman dem de mafn kolektf j digrin nava xwe. Ji van mafan re mafn gelan an j mafn miletan t gotin. Di war droka huqq de, di war droka fikrn syas de, ji v lay ve fikrn Locke, Rousseau ve Kant girng in.

Di droka huqq de cihek gelek mezin y huqqa xwezay, y huqqa teb heye. Daxuyanya Mafn Hemwelatbn ya ngilz li sala 1689, Daxuyanya Serxwebna Amerkan li sala 1776, Daxuyanya Mafn Merivan a Fransiz li sala 1948, Daxuyanya Mafn Merivan a Yektya Neteweyan piratkn fehma mafn xwezay, huqqa xwezay ne ku tetbq bne. Bguman d ev fehma han kurdan j azad bike. Daxuyanyn Mesd Barzan yn di v behs de hja ne.

Rast e, dewlet dyardeyeka syas ye ku li pya azadyan dibe asteng. Lbel kurdn ku di nav mexdryet tunebnn gelek mezin de mane, sosret bi ser wan de hatine, ji hev bela-wela bne, ne bona xwe l hertim bona hinekn din jyane, ne bona xwe l hertim bona hinekn din xizmet kirine, bguman bona kurdan dewlet gelek pwst e. Bona ku kurd bi ser xwe de werin hzdar bibin, teqez div dewleta wan hebe.

 

D mal milk kurdan talan bibe

Dema ku behsa jyana ligel hev, bihevrebna wek got nenk biraty t kirin, div ew byern ku di roja 30 lon 2008 de li Altinovaya Balikesr r dabn, em ji ber av xwe dr negrin. Di prosesa van byeran de karxaneyn kurdan xanyn kurdan bn armancn ran, bi dehan karxane xan hatin ewitandin wrankirin. Kurdek xwedy market digot, bi qas bar tireylerek mal min hatiye talankirin, hatye texrbkirin. Div em bnin bra xwe ku roja 30 lon, roja p ya cejna remezan ye. Roja di pey re, ango roja 1 kewr 2008, li Altinovay di elenya kurdan de mitng numay bn. Yn ku bedar bo mitng kiribn, pankartn ku slogann mna Altinova y me ye d her y me bimne li ser hatib nivsn bilind kiribn hemin v slogan li ser hev diqryan. Ev t i watey? T gotin ku ev ser 30 salan e ku kurd li Altinovay dijn. Hinde malbatn kurd ev ser 30 salan e ku li Altinovay akinc ne. Yan kurdan li wir karxane ava kirine, bne xwedy xan milk, eraz kirne. car ev li ber av yn njadtirk, malbatn ku ji Balkanan ko kirine hatine wan deran, dibe kelem. Wisa dixuye ku huzra kurdn wan deran xira dikin, wan narehet dikin wan ji wira radikin. i dema ku kurd ji wan deran birevin, bi v away yan bi w away ji wan deran bar bikin herin, d tirkn wan deran dest daynin ser mal milk wan, dest daynin ser xan erazyn wan. D mal milk kurdan bte talankirin 

Di enternet de, neyn li Google yn ku di roja 2 kewr 2008 de weyan, gelek balk bn. Li xala Altinova ya li Google behsa kesn rojhilat rn ku li ser rojhelatyan hatine kirin dib. Tgeha yn rojhelat di neyan de miswa dihate bikarann. Xwendevanek li tgeha yn rojhelat bi v away traz dikir. Digot, Hn hema dibjin yn rojhelat, yn rojhelat xelk Altinovay li hember me sor dikin. Ez j rojhelat me. Ez ji Erzirom me l ez tirk im. Dema ku hn dibjin yn rojhelat hn me bo ran wek armanc nan didin. Di na tgeha yn rojhelat de peyva kurd biuxilnin. Bi v away hn civaka ku d bibe armanc hn rastir dyar bikin. Parzgar Balikesr rn li hember kurdan wek rn xwezay pwaz kirine p l girtiye ku parlamentern Partya Civaka Demokratk biin nava bajr. Hinde kurdn ku rojnamegeran ew didan axaftin j, digotin, Zde mezin mekin, ev byereka muweqet e. Ev kurdn han, wisa dixuye ku gelek bawer bi gotina biraty anne. Hem ldan xwarine, hem j dibjin mezin mekin.

Ev bi me nan dide ku kurd ji her ar alyan ve di bin rn dijwar de ne. Bne armancn pjkirinan, li ser zemneka xeter de ne. T zann ku ev rn bi v away, li Xidirly (Adena Seyhan), li Odem, li Denizly, li Datay, li Mansay hn li gelek dern din bn. Li vir, div em behsa ayeka kurdan j bikin. Ev ne kirineka rast e ku kurd rabin hem mal milk xwe, xanyn xwe yn li Kurdstan bifiroin, peywendya xwe bi tevay ji Kurdstan biqetnin herin li bajarn rojavaya Tirky akinc bibin. Li rojavaya Tirky jyaneka ewle nn e. Tirkn xwedy karxaneyan d z bi z kar nadin kurdan. Bona mal milk ku li rojavay hatiye kirn j d paerojeka ewledar nn e. Li hember zihnyeta talan malwrankirin tu wateyeka tapuyan j nn e. Ew xwedy market ku min li jor behsa w kir, tu eleqeya w bi PKK re nn e. Tew bi kurdbn re j tu eleqeya w nemaye. Hetta li dij vana ye Lbel helwsta dewlet ya di v babet de ev e, ku dibje Dibe ku te ji br ve kirye ku tu kurd , l ez ji br ve nakim. Dibe ku niha tu bona min neb xetereyek, l di paerojan de?... Di van saln dawn de behsa bedaryn nuh bo geralayan t kirin. Ev bedaryn han, htmaleka mezin, ji Kurdstan bhtir ji bajarn rojavaya Tirky ji Ewropay dibe.

Di navbera kultura syas hvyn kurdn ku bi v away an bi w away ne li herma Ege Marmaray akinc bne tirkn ku nzk sed salan e li wan deran akinc ne de ferqn mezin hene. Daxwaz hvyn kurdan ev e ku, dewlet demokratze bibe, fehma w ya derbarey mafn merivan de pde here. Ev tirkn ku li wan deran rdinin j, tu derdek wan mna mafn merivan nn e. Beeka mezin ji vana dixwaze ku bila dewlet otorter be, totalter be. Wisa bawer dikin ku, dewleteka otorter, dewleteka totalter d hn bhtir bo wan xizmet bike. T zann ku ev tirkn han pit tkna er Balkanan y di sala 1912 de, ji Balkanan bo Anadoly ko kirine. Dibe ku beek ji vana bedar bo komelkujya ermenyan a li sala 1915 j kiribe. Dsa, ev j rastyek e ku t zann, mal milk rm ermenyn ku ji cih war xwe hatin rakirin, li van merivan, li van malbatan hatib parvekirin. Ev gelek ekera ye ku hvyn kurdan yn derbarey paerojan de hvyn van girseyn tirk derbarey paerojan de, tam di berevajy hev de ne. Ji ber van sedeman, d jyana bi hev re bona kurdan her ku die dijwartir dibe. Ev yek, li bajar bajarokn ku nufsa wan hindik e, bi taybet wisa ye.

 

_______________

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

avkan: www.kurdistan-post.org

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org