er Li Hember Emperyalzm

   

 

smal Bek

Wergerandina ji tirk:  Roan Lezgn

   

 

 

Li rojn 27-28 hezran 2009, li Anqerey Sempozyuma Pirsa Netewey-Pirsa Kurd li dar ket. Federasyona Mafn Demokratk sempozyum li dar xist. Di sempozyum de bareyn er li hember emperyalzm, tkona li hember emperyalzm gelek hatin bikarann. Dixwestin bibjin, bona ku tkona netewey ya kurdan bih qebulkirin pitgirkirin, ert bingehn y v yek ev e. Di v nivs de ez hewl bidim xwe ku derbar v helwst de fikr xwe ekera bikim.

Serek dewleta raq y wextk Sedam Huseyn tgeha er li hember emperyalzm gelek bi kar dian. Tekd dikir ku ew li hember emperyalzm er dike, dayika eran dike. Li pya deriy oteleka girng ya li Bexdad ji karo mozakan wney bavo Bush dab kirin. Muter, her kes dema ku din otel, p li w wney dikir hn di hundir, yn ku ji otel derdiketin p li w wney dikirin hn derdiketn. Kombnn navnetewey di v otel de dibn. Kombnn endamn poltka dplomasya navnetewey di w otel de dibn. Kesn ji derdora karsazy, dplomat, rojnameger hwd. hn zde li v otel diman.

Ji bo epn tirkan ji aly Sedam Huseyn ve bikarannan drma er li hember emperyalzm, hertim dubare kirina w tr dikir. Poltkayn ku Sedam Huseyn li hember kurdan pde dibirin, titn ku dikirin, h girng nebn. Sedam Huseyn vana dikir: Bi beek ji hatina ku ji petrola Kurdistan bi dest dixist frokeyn er, helkoptern er, amr alavn cr bi cr yn er, tank, top, gazn jehr, ekn kmyew, ekn byolojk, mayin, tifing hwd. dikir. Bi van ekan gundn kurdan diewitand, maln wan diruxand. Dewlemendyn xwezay yn Kurdistan tune dikir. Bi girsey kurdan tune dikir. Li hember kurdan jenosdeka demdirj pk dian. Digot, D er me y li hember emperyalzm dewam bike, ev gel ku hevkar emperyalzm ye, d bih tunekirin Hesen el-Mezcd ku li Kurdistan gazn jehr bi kar dian, wek mnak, y ku Helebey afirand, h nediveart ku bona jenosda kurdan plann bi detay kirine. T zann ku Hesen el-Mecd, yan El Kmyew, pismam Sedam Huseyn ye. ro, hn j li gelek devern raq gorn komel hene. htmaleka gelek mezin, pirranya yn di gorn komel de kurd in. Ev hem di areweya zihnyeta er li hember emperyalzm de pk dihatin. Ev ne sirrek veart ye ku Sedam Huseyn maddeyn xam yn ekn kmyew byolojk ji dewletn mna Almanya, Fransa, ngilstan, Hollanda, ji irketn dewletn mna DYA, Swd, Danmarka hwd. bi dest dixist. Dsa, ev j ne sirrek veart ye ku d kirina van ekan de 70-80 pisporn ku ji Yektya Sovyetan dabn ann, wirmendy dikirin.

Bona epn tirkan ev bare tr dikirin. Hertim bikarannan van drman herwek er li hember emperyalzm dewam dike dihat rovekirin. Berya saln 1990 bona Yektya Sovyetan j hertim bikarannan van drman tr dikir. Titn ku Sedam Huseyn bi kurdan dikir, ew gazn jehr, Helebe, bikaranna ekn byolojk, ekn kmyew, ekn komelkujy ji nezann ve, ji ne bihst ve dihatin. Hawara kurdan nedihat bihstin. L esas emperyalzm di prosesa dawya er Yekem y Chan de derba xwe ya her xidar, derba xwe ya her berfireh mayende li kurdan xistib. Jihevdexistin, parekirin parvekirina kurdan Kurdistan, poltkaya her berfireh b ku emperyalzm li Rojhelata Navn pk anb. Bi v poltkay qaqordey Kurdistan hatib parekirin, mejy w hatib peliqandin. Yn ku hertim drma er li hember emperyalzm tkona li hember emperyalzm vedibjin, h bal nakinin ser poltkayn ku li saln 1920, li dewra Cemyeta Miletan, di w dem de, li hember kurdan hatibn pkann. Ji v end, meriv dikane bibje, yn ku van drman vedibjin h guh nadin dyardeyn pkhat, bi baldar xwe j hemet dikin, tkilyn dyardey ji nedt ve, ji nezann ve, ji ne bihst ve tn.

Em mehn rbendan, sibat adara sala 2003 bnin bra xwe. Mudaxeleya bo raq di rojev de b. Li wan rojan epn tirkan ji kurdan re digotin Li hember DYA ya emperyalst pitgirya Sedam Huseyn antemperyalst bikin. Ev t wateya pitgirya cellad xwe, pitgirya qesab xwe bikin. Ev awa nsanbn e, ev awa nsanyet e? Ev awa epgir ye?

Sedam Huseyn digot emparyalzm xwna gelan dimije. Nexwe bona ku emperyalzm xwna gelan bimije div di wan gelan de heta radeyek hza kirn hebe. Ger tu hzeka kirn ya malbatan ya gelan nn be, d emperyalzm awa xwna wan bimije, d i bifroe wan? L kurd li hember gazn jehr ekn komelkujy di derd ruh xwe de bn. Bona ku ji ber kargerya van ekan xwe biparzin ji van ikeftan direvyan ikeftine din. Malbat pare bbn, xan hem hatibn ewitandin wrankirin. Kesn ku ji nav malbat bi dar zor digirtin dibirin careka din tu saloxek j dedihat girtin.

Li saln 2000an i qewim? Pit ku di adara 2003yan de DYA mudaxeley raq kir, byer awa pde n? Kargerya pdenan awa li ser kurdan b? Bguman DYA bi nyeta ku kurdan heta roja ro gelek zulm dtin, em piek ry roj bi nan kurdan bidin mudaxele nekir. Helbet DYA ji bo parastina berjewendyn xwe yn li Rojhelata Navn mudaxeleya raq pk an. L ji vir nde pdenn ku kurdan gelek ji nzk ve eleqedar dikin bn. Rejma Sedam Huseyn ruxya. Partya Beas hat jihevdexistin. El-Muxaberat hat jihevdexistin. ekn komelkujy hatin tunekirin. Ji bo kurdan tehddn bingehn ev bn. Ji nav hilannan van tehddan p li kurdan vekir. Kurdan zan awa ji van pdenan sd wergire, awa j stfade bike. Rveberya Herm ya Kurdistan, yan, dewleta federe ya Kurdistan hat avakirin. Li raq rveberya federal bi hewldann kurdan hat pkann. Kurdan ev tgihtina bingehn bi DYA bi rveberya ereb ya raq, bi erebn i erebn sunn da qeblkirin. Ev yek di rveberya raq de guhertineka gelek girng fade dike.

ro kurd bi w pahra ji % 17 ku ji buteya navend digrin, avakirina Kurdistan pk tnin. R tn kiirn, xan tn lkirin, ngehn nuh tn avakirin. Xwendegeh, nexwexane, dayreyn rayagit, otel tn avakirin. Bendav dibin. Xebateka avadany ya gelek gurr heye. Di nav hewldana kirina ryn hesin ryn navbajaran, amadekirina projeyn bendavan xetn lleyan yn petrol gaza xwezay de ne. Yn ku serdana rveberya herm ya Kurdistan dikin dibjin, di 4-5 salan de d Hewlr bibe yek ji navendn girng yn li Rojhelata Navn.

Pirranya kurdan d xwedy xan ne. Xanyn wan n modern hene. Pirranya wan xwedy otomoblan e. Li mala wan amrn mal yn bingehn yn wek moblya, sarinc, makneya ciltin, firin makneya firaqtin hene. Pirranya wan xwedy telefona destan e, komputern wan n leptop hene. nternet pde ye, kurd dewlemend dibin. L evn han nan nadin ku li rveberya herma Kurdistan her tit mukemel e Sunetkirina jinan, zewaca bi ar jinan re, xwekutina jinan, brayyn (genedelyn) ekonomk, bhevsengya di parvekirina hatin de, bi qas ku tr bike pkneanna hilberna elektrk, keyn civak ekonomk helbet hene. L ev j rastyek e ku kurd ji van keyan agahdar in. i dema ku meriv ji keyeka civak agahdar bibe, d rya areserya w key j mumkin dibe.

Di dewra Sedam Huseyn de bi hatina ku ji petrola Kurdistan bi dest diket Kurdistan dihat ewitand, dihat wrankirin. Li Kurdistan jenosdeka demdirj dihat tetbqkirin.

Sedam Huseyn ku hertim drmn er li hember emperyalzm, tkona li hember emperyalzm vedigot, ji bil ewitandin wrankirina Kurdistan bi komel kutina kurdan karek din nedikir. Bguman Sedam Huseyn v proses bi alkarya poltk dplomatk a madd manew ya dewletn mna Tirkye, ran, Srye, herwisa, Yektya Sovyetan, DYA dewletn ereban, dewletn Ewropay hwd. pk dian. L di roja royn de bi hatina ku ji petrola Kurdistan bi dest dikeve avadanya Kurdistan pk t. Radeya firehya kurdan t bilindkirin. Sdeka gelek mezin tde heye ku ev her du dewr di areweya drma er li hember emperyalzm de bih tgihtin.

Li vir, di v proses de pirsa bingehn ku div bih tgihtin dewlet danna kurdan filan nn e. Pirsa bingehn ev e ku, kurd, belk j, deh caran maf wan e, ima v kar pk neanne, ima di v war de rik nekirine.

Yek ji gotinn xweik yn ku di sedsala bstan de hatine gotin, ji aly serek Lbyay Muamer Qedaf ve hatye gotin: Di bin roj de div ji kurdan re j cihek hebe. Muamer Qedaf v gotin di wextn cih de, li mekann cih end caran gotye. Ev daxwaz ji ber ku ji dev pengek ereb derketye, gelek hja ye. Ji bo ku di destpka sedsala 21. de, di bin roj de ji kurdan re j cihek nn be tu sedemeka cid nn e. Li gor qenaeta min li aryeka pn a sedsala 21. d kurd pketineka gelek mezin pk bnin.

Di v proses de gelek mijarn girng hene ku bala meriv die ser. Di aryeka pn a sedsala bstan de, di saln 1920 de, di dema danna Cemyeta Miletan de, dewletn emperyal, Brtanyaya Mezin Fransa, bi dewleta tirk, dewletn ereban dewleta farsan re, bi Yektya Sovyetan re hevkar kirin jihevdexistin, parekirin parvekirina kurdan Kurdistan pk ann. Ev proseseka wisa b ku qaqordey Kurdistan pare dikir, mejy kurdan dipeliqand. Ev statukoya proz, ya rast, ew statukoya ku kurdan Kurdistan bstatu hit, ku di saln 1920an de hat dann, ji 80 salan zdetir e ku diajo. L di destpka sedsala 21. de dewleteka emperyal ya din, DYA, mudaxeleyeka ekdar bo raq kir di v statukoya proz de qeleka girng vekir. H ne mumkin e ku ev statukoya proz d bi v ekl dewam bike. Ji aly felsefeya drok, felsefeya civak, tgihtina drok, tgihtina civak ve peywendyn bingehn ku li ser bih fikirn div ev bin. Div kurd Kurdistan ji sedsala 20. ta sedsala 21. bibin mijarn girng yn van kategoryn raman.

07.07.2009

___________________

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

Ev gotar bi sernav Emperyalizme Kar Sava li malpera www.kurdistan-post.com www.haberdiyarbakir.com weyaye.

 

 

 

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org