Bîranîna Cejina 2ê Rêbendan

(61`mîn Salroja Damezrandina Komara Kurdistan)

Kakşar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

Roja 22. çileya sala 1946an bû. Komeke ciwanên Kurd di qada Çar Çira da bi marş û awazek xweş bala hezaran kesên amade kişandin ser xwe:

Nîştimanim rengîne, Beheştî serzemîne Xakim wekû alakem Reng sûr û spî û şîne Rengî sorî gulalan Bonî sosine w helalan Kewye befrî nuwalan Serçawey awî jîne

Le sayey Pêşewa da Zor be aza û be merdî Deyparêzin ew xake Bêçwe şêranî Kurdî …. Neftim awî jiyane Le Sêrt û Kirmaşane Babe Gûr-gûr dezanê

Le Mûsîlîş da hemane

Kangam heye le Zaxo

Her wek newtekey Şino

Bo dujiminan bûte swê

Her xoş bê ew zemane….(1)

Hêza pêşmergeyan ji aliyekî û hêza rêkûpêka artêşa Kurdistanê jî ji aliyekî din bi îradeyek puladîn gav hiltanîn û piştî silaveke germ û bilind li hemberê Pêşewa, Mistefa Barzanî, Mihemed Husênxanê Sêyfê Qazî, Hacî Baba Şêx, Seyîd Ebdulah Efendî û gelek kesayetiyên din yên navdar derbas dibûn. 

Belê… Bajarê Mehabadê di hemû temenê xwe yê 400 salan da bi qasî wê rojê Kurd di nava xwe da nedîbûn. Gire-girên Kurda li dora Pêşewa Qazî Mihemed civiyabûn. Ew roj dihat ku ji Kurda re xêra mizgîniyek xweş û dîrokî be. Pêşewa ber bi cihê xwe yê taybet meşiya û bi dengekî bilind dest bi axaftina xwe kir. Di axaftinên wî da ne tenê pirsa Kurdên Rojhilatê Kurdistanê lê herwiha ew li ser dîroka hemû serhildanên Kurdistana mezin axivî. Mîrê Rewandizê, Şêx Ubeydulahê Nehrî, Simkoyê Şikak, Şêx Seîdê Pîran, Şêx Mehmûdê Berzencî, Agirî û general Êhsan Nûrî Paşa û…ew nav bûn ku heya wê rojê kêm kesan bihîstibûn. Pêşewa bi dirêjî li ser serhildan û erdnigariya Kurdistana mezin axivî. Bi hezaran kesên li wira amade, bêdeng û bi hurmeteke tejî evîn li Pêşewa Qazî Mihemed guhdar dikirin. Wê rojê komara Kurdistan hat îlamkirin. Êdî dengê reqêna tifeng, dengê dehul û zirnê, dengê çepik, awazên xweşxwan û heta girîna hezaran kesan û….tev tevlîhev bûn û awaza semfoniya serfiraziyê bi herkesî dan guhdarkirin. Ji xweşiyê hinek kes bi dengekî bilind digiriyan, hinek kes ji hişê xwe çûn û hinekan jî digotin:” Gelo ev xewne an rastî….? Rojeke wiha xweş û tejî şadî heya hingî kesî nedîbû. Bêhna bayê azadiyê li herdera welat belav bibû. Kabîneya wezîrên komarê bi hez û evîneke bêrawestan dest bi karê xwe kirin. Ji Kurdan re 2ê rêbendan xweştiring roja jiyanê bû. Heya niha jî kesên ku di şahiya wê rojê da amade bûn dibêjin:” Em wê rojê bi sed salan jî nagûherîn…”. Li gor pîvan û îmkanên wî çaxî rayedarên komarê di 333 rojên temenê dewleta xwe da kar û xebatên gelek mezin kirin. Di qadên: rojnamegerî, çandî, hunerî, avedanî, rewşenbîrîya siyasî-civakî gavên mezin hatin avêtin. Jin di çaxê komara Kurdistanê da xwedî rûmetek bilind bûn. Pêşewa beriya herkesî ji xanima xwe Mîna Qazî xwest ku bi cesaretek mezin bê nava kar û xebatên siyasî-civakî. Yekîtiya Jinên Kurdistanê di bin serokatiya Mîna Qazî da hat damezrandin. Xwîndingehên keçan hatin vekirin. Artêşa Kurdistanê hat damezrandin.

60 kes ji bo xwîndina bilind ber bi Sovyetistanê hatin şandin. Di erdnigariya sinordara Komara Kurdistanê da( Ji Mako heya nêzî Seqizê) kêmnetewên Cihû û Ermenîyên Kurdistanê xwedî hemû mafên xwe yên millî bûn. Demokrasiya di komara Kurdistanê da di ti welatekî Rojhilata Navîn da nedihat dîtin. Pêşewa hertim wiha digot:” Divê ez ji herkesî re bidim îspat kirin ku bi zor û zordariyê  desthilatdarî nadome. Hakimyeta berdewam ewe ya ku gel bi dil û can bipejirîne….”

Pêşwa Qazî Mihemed mirovekî rewşenbîr, zimanzan, siyasetvan, werzişkar, bi îrade, dûrbîn û fîdakar bû. Di roja ragehnadina komara Kurdistanê da wî bi dengekî bilind sondeke wiha xwaribû:

 ’’ Ez bi Xwedê, bi kelama ezim(mezin)a Xwedê, bi niştiman, bi şerafeta netewa Kurd, bi ala muqedesa Kurdistanê sond dixûm ku heya nefesa canê xwe ya dawiyê û rijandina dilopa xwina xwe ya herî dawiyê, bi can û mal di riya ragirtina serxwebûn û bilindkirina ala Kurdistanê bixebitim û nisbet bi komara Kurdistan û yekitiya gelê Kurd û Azerbayicanê, muti’i û wefadar biminim.’’

Gotina wî ya:“ Divê ez bi herksî bidim selmandin ku Kurd jî dikarin bijîn û layîqî jiyanê ne…“

Pêşewa heya deqeyên dawiya jiyanê bi vê sonda xwe wefada ma û heta canê xwe jî di rêya berjewendî û serbilindiya netewa Kurd da fîda kir. Mirov ger hezar salan jî di vê cîhanê da bijîn dawiya dawiyê mirine û navekî baş an jî xerab li pey dimîne. Xûzila bi wan kesên ku mîna Pêşewa Qazî Mihemed, Mistefa Barzanî, Mezlûm Dogan, Simkoyê Şikak, Êhsan Nûrî Paşa, Dr. Qasimlo, Leyla Qasim… hwd navekî baş li pey xwe hiştin.

Cejina 2ê Rêbendan Li Hemû Gelê Kurdistanê Pîroz Be.

1. Helbesta mamosta Hejar Şerefkendî ya li jêr navê:“ Xudaya weten awake“.

çapkirin