Dema
Wêne Dipeyvin, ….
Kakþar
Oremar,
kakshar_oremar@yahoo.de
Her
fotoyek xwedî çîrokekê ye. Fotoyên me Kurda bi piranî xwedî çîrokeke
xemgîn û etmosfêrekî tirajêdîkin. Rojekê wêne li Sine, Urmiye, Helebçe
û Mehabadê dipeyvin û rojekê jî li Batman, Gever, Agirî, Amûdê, Cizîr
û Wanê rezaleta Kurdan ya ji destê dagirkerên Kurdistanê radixin ber çavan.
Rojnameya
Wall Street Journal roja 2ê Decemberê xeberekî pir balkêþ di
nava cîhanê da belav kir ku tîraja firotina wê jî bire serî. Xeber bi
zimanê Ingilîzî wiha bû:
“A
Chilling Photograph's Hidden History
Twenty-six
years ago, a picture of an execution in Iran won the Pulitzer Prize. But the
man who took it remained anonymous. Until now.
The Ayatollah's agents come calling
By JOSHUA PRAGER
Wall Street Journal - December 2, 2006; Page A1 ”
Rojek
ji rojên dawiya bihara sala 1979an(27. Augostê) bajarê Senendec(Sine) li
Rojhilatê Kurdistanê þahidê cinayeteke dîrokî bû. Yazde kes ji têkoþerên
Kurd piþtî mehkemekirinê di bin çavdêriya Qesabê Kurdistanê(Sadiq
Xelxalî) hatin gulebarankirin. Foto xweþ û þefaf diaxivin. Ji ber wê jî
ez zêde li ser hovîtiya karê rayedarên komara îslamî nasekinim ka çawa
li dijî azadîxwazan xwedî helwestek nemirovane bûne.
 |
Ji destpêka tîrbarankirina wan 11 kesan wênegirê rojnama Îtlaat yê bi navê Cihangîr Rezmî dest bi kiþandina fotoyên xwe dike. Cihangîr Rezmî îro piþtî 27 salan sirrên çîroka xwe ya negotî eþkera dike. Ew di hevpeyvîna bi xeberhinêrê Wall Street Journal re li ser wê rojê û çîroka fotoyekê diaxive ku çend meh piþtre di Pulitzer Prize da bi bê anîna navê wênegir xelata yekemîn distîne. Ev yekemîn car bû ku Pulitzer Prize di dîroka 90 saliya jiyana xwe da ji wêneyekê re xelat dide ku weþangerê wê yê navnetewî navê wêngir pêre naweþîne. Fotoyê gulebarankirina Kurda jî weke wêneyê Edvard Adams wênegirê Asoshited Press ku xelata Pulitzer di sala 1969an da ji bo fotoyê îdamkirina Saygonê stand û rûpelên hemû rojnameyên cîhanê tejî kirin lê bêy wê hindê ku navê wênegir bê nivîsandin, hat weþandin. Îro jî em dibînin ku piþtî çend salan Pulitzer Prize di malpera xwe ya internetê da wênegirekî Îranî yê bênav( lê naskirî) ji bo fotoyê bi navê” coxêyê Ateþ”(1) ji welatê Îranê dide nasandin. Fotoyê navbirî bala Joshua Prager xeberhinêrê rojnama Wall Street Journal berî çar salan bi dîtina pirtûka bi nave” xelatên Pulitzer” dikiþîne ser xwe. Ew ji bo peydakirina wênegir û çîroka fotoyê gulebarankirina têkoþerên Kurd dest bi lêkolînê dike. Di encamê da ew sala 2005an diçe Îranê û ji nêzve Cihangîr Rezmî dibîne û sirrên fotoyê navbirî di roja 2ê Decembera sala 2006an da di rojnameya Wall Street Journal da diweþîne. Rêzdar Rezmî li ser çîroka kiþandina wî fotoyî û þandina wî bo Tehranê diaxive û li ser pirsgirêkên ku jêre çêbûne xeber dide. Ew tine bîra xwe ku: |
”
Piþtî destpêka serhildan û þerê li Kurdistana Îranê weke wênegirê
rojnama Îtlaat bi “ Xelîl Behramî” re çûme herêmê. Wisa xuya bû
ku Xelîl Behramî li cem Sadiq Xelxalî xwedî cihê baweriyê bû. Di
rastiya xwe da em bi izina Sadiq Xelxalî çûne wê deþta ku destûra îdamê
li wira dihat cî bi cîkirin…”.
Cihangîr
Rezmî di wê roja bixwîn da bi ser hev da 70 fotoyan digire ku piþtre
tevan li beyin dibe lê tenê kantekta wan li cem xwe dihêle ku niha 27 ji
wan di malpera Wall Street Journal da hatine weþandin.
Li
fotoyan binêrin:
http://online.wsj.com/public/resources/documents/info-iranpics0611.html
„Mihemed
Heyderî“ êdîtorê
rojnama Îtlaat ji tirsa wê hindê ku bo xeberhinêrê wan ti pirsgirêk
çênebin navê Cihangîr Rezmî li jêr foto radike, lê fotoyê navbirî bênav
di rûpelê rojnama Îtlaat ya roja sêþemê 6ê þehrîwera sala 1358a þemsî
da dide weþandin.
Piþtre
„Sacid Rîzevî“ berpisê bîroya United press li Tehranê
wî fotoyî ji rojnama Îtlaatê dikire û di cîhanê da dide weþandin. Piþtre
„ Lary Dusantes“ birêveberê bilindê United Press bi heceta wê
hindê ku foto ji aliyê wênegirekî ajansa wan ve hatiye girtin wî bi navê
United Press ji bo xelata Pulitzer dike namzed(kandît) ku bi
dengê piraniya endamên jorî yên Pulitzer weke baþtirîn fotoyê
nûçeyî(ragehandinê) di sala 1980an da tê hilbijartin.
Salên
piþtre Cihangîr Rezmî ji ber kiþandina fotoyekî wiha çend caran ji
aliyê berpirsên îstixbarata dewlta Îranê bi pirsgirêkan re rû bi rû
dimîne, lê çimkî ji aliyê Xelxalî izna karekî wiha jêre hatibû
dayîn xwe ji destê wan rizgar dike, lê dîsa jî navê wênegir di nava
raya giþtî da veþartî dimîne. Di heman demê da foto ne tenê digehe þuhreteke
cîhanî belkî mîna sembola xebata gelên Îranê li dijî hakimiyeta
komara Îslamî û weke nîþanek ji tund û tîjiyên rejîma desthilatdar
li her derê belav dibe.
Xelata
hatî dayîn wiha bêxwedî dimîne bi awayekî ku hinek kes dibêjin ya Kawe
Gulistan e û piþtî mirina Kawe li baþûrê Kurdistanê bi
destxistina xelata Pulitzer jî li pey raporta BBC weke îftixareke
jiyana wî li rex karên wî yên din tê weþandin.
Ji
bo dîtina hevpeyvîna bi JOSHUA PRAGER(rojnamevanê Wall Street
Journal) linka jêr bitikînin:
http://online.wsj.com/public/page/8_0004.html
Bi
weþandina fotoyên Cihangîr Rezmî ji hezaran cinayetên komara Îslamî
yeke din jî hat eþkera kirin.
Xuziya
bi wê rojê ku partî û rêxistinên Rojhilatê Kurdistanê bi çêkirina
hevgirtinekê li dora hev kom bibin û toleya pêþmerge û têkoþerên
Kurd bistînin.(2)
1.
Coxêyê Ateþ: Ew leþker an jî eskerên ku li hemberî mirov an jî
koma tawanbaran disekinin û bi destûra fermandarê xwe wan tîrbaran
dikin.
2.
Jêder
û çavkanî: Malpera rojnameya Wall Street Journal.