“ Êdî Dem Hat… ”

Çîroka Jiyana Hunermendê Nemir Ehmed Kaya

( 1957 Meletî.16.11.2000 Parîs )

Kakşar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

Mirin zû an jî dereng, para herkesî ye. Qeder wihaye. Wiha hatiye yê wiha jî biçe. Tiştekî sirûştiye!… Xeberên nexweş zû li herderê belav dibin…

Zivistaneke sar bû. Di wê sir û seqema hişik de, dengek hebû ku germahîyek dabû şev û rûniştinên Kurdan. Dengê ku bi zimanê Tirkî ji nişakave qehir û kîna hizar salan, di nava sîstememeke înkarker de, bilind kiribû. Bi destê min nebû, xeber wisa nexweş bû ku demekê ez gêj kirim. Hêsirên çavên min û hevalên derdora min hatin xwarê. Yekî li ranên xwe da û bi dengekî bilind wiha qêriya:”…Kurda dengê xwe yê herî bilind ji dest dan…”, yeke din jî serê xwe li dîwara dida û bi dengekî bilind digiriya:” Parîs ji me çi dixwaze, ma Yilmaz Gunay, Dr.Qasimo, Dr. Sadiq Şerefkendî têhnatiya Per Laşezê neşikênandibûn!! ma hê zû nebû?!...”

Li devey îrada me bû, herkesî tiştek digot. Belê xebera reş, xebera ku ji aliyê mediya Tirkên şovînîst ve bi xweşî û gerimî hat pêşwazîkirin, MIRINA HUNERMENDÊ DENGBILIND EHMED KAYA bû. Sîstema Kemalîzimê, sîstema qirkirin û fermanên tejî jenûsîd, nevîyên bi dek û dulabên Osmanîyan, neyarekî siyaseta xwe ya qirêj ku hê jî hebûna netewa Kurd înkar dikin, ji dest dabûn. Salên dûr û dirêj bûn nevîyên gorên Boz(Bozkurt) li rêyekê digerîn ku dengê Ehmed Kaya di qirika wî de bifetsînin… lê êdî ew jî ne bêxwedî bû.

Xweziyên Ehemed Kaya pir bûn. Ew di jiyana xwe de derbasî qonaxeke nû bibû. Çimkî wî li ber bû ku gelek tiştan ji Kurdan re bike: Bi zimanê şirînê Kurdî stranan bibêje û berhemên dewlemend biafirîne, rêze filman çebike û têde derdê gelê xwe nîşanî herkesî bide û …hwd …. Mixabin!…mixabin.. gelek pirojeyên din, nivcû çûn bin axa sar, lê ne li axa Kurdistanê, belkî li ser axa xerîbîyê. Belê bêgoman... mirina heta li xerîbîyê jî nexweş e. Kesê ku derdê xerîbîyê nekişandibe, belkî nizane ka ez çi dibêjim.!!

Ev cara duyê bû ku du hunermendên mezin, du stêrkên geş, bêhesret li xerîbiyê bi dunyayek tejî xwezî, li dûrî Kurdistana delal, ji nava me diçûn: Yilmaz Günay û Ehmed Kaya.

Yilmaz ku ji reşe zindanên komara faşîsta Tirkiyê revya bû, li Parisê wefat kir û mirinê derfet neda wî ku pirojeyên xwe yên dewlemend peya bike.

Pilanên wî wisa kûr û dûr bûn ku ger têde biser biketa, ez bawerim niha rewşa huner û sînemaya Kurda di astekî din de bû. Wan salan du hunermend hebûn ku mil bi milê partiyên siyasî, doza Kurdîtiyê dikirin. Şivan Perwer bi dengê xwe yê Dawudî nasnameya muzîk û hunera Kurdî derbasî qunaxeke din kiribû. Dengê wî dilê generalên Tirk, Sedamê cinayetkar, Şahê Pehlewî û mîratgirê wî Xomêynîyê xwînrij bi tirseke mezin lerzandibû. Û Yilmaz Gunay jî bi filmên xwe yên tejî mesaj, ji raya cîhanê re hêdî-hêdî dida xuyanîkirin ku medeniyeta ku komara Tirkiyê li ser bi qare-qare, tev ji binî de derew e.

Dema xebera mirina Ehmed Kaya, di nava raya giştî de belav bû, pirs li pey pirsê di mejiyê mirovan de afirîn:” Gelo çima em evqas bextreş û bêşansin?, ma ev bû qedera me?… ev pirsek bû ku wê rojê herkesî ji xwe dikir.

Di dîroka hunera Kurdî de, hunermendên ku xwezî, hesret û ser û malê xwe fîdayê doza Kurdistanê kirin e, ne kêmin. Karwanê hunermendên şehîd dûr û dirêj e: Erdewan Zaxoyî û Dilşad Merîwanî ji başûrê Kurdistanê, Serhed, Mizgîn, Çiya, Sefkan, Hogir û çendîn kesên din ji bakurê Kurdistanê, Cemal Moftî ji Rojhilatê Kurdistanê û Mihemd Şêxoyê daxbarê bindestî û perîşanhaliya gelê xwe ji rojavayê Kurdistanê, ji wan hunermendan bûn ku bi destê dewletên dagiker hatin şehîdkirin an jî rêya mirinê li ber wan vekirin.

Li bakurê Kurdistanê karwanê hunermendên şehîd, ji ber siyaseta înkarê, hîna jî dirêjtir e. Hunermendê dawiyê ku ji ber helwesta xwe ya Kurdxwaziyê, neçar ma ji hêlîna xwe bireve, “Ehmed Kaya” bû. Jiyana Ehmed Kayayê dengxweş, çîrokeke dûr û dirêj e.

Jiyana û Xweziyên Çaxê Zarokatiyê

Ehmed Kaya di 28 Oktobira sala 1957an li bajarê Meletiyê(Malatiya) di nava malbateke karker û zehmetkêş de li bakurê Kurdistanê hat dinê. Bavê wî di fabrîka mensucat(parçe çêkirinê) ya bajarê Malatiya de bi evînek bêdawî dixebitî ku zarokên wî xwîndina xwe heya dawiyê berdewam bikin. Ehmed Kaya di nava pênc zarokên malê de, ji tevan, biçûktir bû.

Rojekê dema ku Ehmed kaya hê zarok bû, bi sazekê(baxlama) vegeriya malê, bavê wî jî jêre wiha got:” Ev daxwaza te ya ji bo hunerê, ji min re jî xweziya herî mezine”.

Stran û Pêngava Yekê

Sala 1966an Ehmed Kaya hê 9 salî bû ku li 24ê Julî(Temûz) ji bo pîrozkirina roja karkeran, bo yekemîn car derket ser sehnê û ev xatire di jiyana wî û malbata wî de bû bîranînek nemir.

Di dema bêhinvedan(teitîl)ên havînê de ku xwîndingeh dihatin girtin, Ehmedê ciwan bi hêzeke bêdawî, mîna şagirdekî li ber destê şofêrê mînîbusê dixebit e. Ji temenê zarokatiyê ew jîr bû û rewşa aborî-civakîya malbatê jî fam dikir. Ji bona wê jî dixwest hevkariya bavê xwe yê zehmetkêş bike.

Dema ku birayê wî yê mezin (Beşar) ji aliyê dewletê ve tê girtin, bi saza xwe ya biçûk strana xwe ya yekê"Bir Volkswagon alacağim, Adini “Başar” koyacağim_ Ezê tirmbêleke Volkswagon bikirim û navê wê deynim Bşar", çêdike.

Ehemd Kaya û hunermend Ruhî Su

Di pêgehiştineke wiha de, Ehmed Kaya hemû sêlik(pilak)ên hunermendê bi nav û deng (Ruhî Su) dikire û di nava hevalên xwe de jî belav dike. Di wan salan de wî pantolên fireh û kirasên mildirêj dikirin ber xwe û pora serê wî jî dirêj bû. Ew ciwanekî nûkar bû ku ji bo paşerojê bîr û ramanên kur û dûr di mejiyê wî de hebûn.

Piştî ku bavê Ehmed ji aliyê fabrîka mensucatê ve teqawît(an jî xanenişîn) bû, ji bo jiyaneke baştir ji Meletiyê ber bi İstembolê koç kir û li taxa (Kocamustafapaşa), bi cîh bûn. Li Istembolê bû ku di yekemîn dîtin de, tirsek mezin li ser dilê Ehmedê ciwan, rûnişt. Ew jî tirsa wê hindê bû ku aya rih û xeyalên wî yê bi vî bajarî re hev bigirin an ne?!!

Bi hatina salên 1970an re di nava civaka Tirkiyê û bakurê Kurdistanê, gûherandinên siyasî û gerim dest pêdikin. E. Kaya dixebitî ku xwîndina xwe ya navîn bi dawî bîne, lê dema çavên xwe baştir vekirin, dît ku di nava wê civatê de ye ya ku jê hez dikir. Zû pêdihese ku kultura wir(yanî Tirkiyê) û Meletiyayê(yanî Kuredistanê) ji hev cudan e. Ew ketibû nava derya çandeke nû û cuda ji çanda xwe ya Kurdewarî. Bi keneke tejî hîvî dest bi guhdarkirina Stran, marşên şoreşgerî û stranên hunermend (Ruhî Su) dike. Piştî çend salan ew vê rastiyê înkar nake ku di bin bandora vî rengê muzîkê de, maye. Lê gera wî ya ji bo xwepeydakirin û gera li pey dengê xwe, nasekine. Ew qet çaxê xwe bi valayî derbas nake û hertim bi saza xwe re mijûle û ji xwe re distire. Şev û rojan nizane westan çiye.

Di wan salan de Ehmed Kaya dixebite ku mîna mamostayê xwe (Ruhî Su) hînî lêxsitina sazê bibe û bêtir dixebite ku di cîhana hunerê de, istîl an jî rêyekê ji xwe re peyda bike.

Ehmed ji aliyekî di cîhana xwe ya muzîkê de werbibû, ji aliyekî jî îdeyên gûherandinên jiyanê di raman û bizavên wî de, geş dibûn. Ew bi wê dînamizma gencatiyê, dijberiya xwe ya li dijî sîstema serdest jî eşkere dikir.

Ji salên 1980an û pêde di jiyana wî de, gûherandinên bingehîn pêktên û ew rêya xwe hildibijêre.

Sala 1985an Ehmed kaya ku tenê bi rêya muzîkê ramanên xwe îfade dikirin, wiha got:” êdî dem hat” û stranên ku ji xwe re çêkiribûn, radike û kasêta xwe dibe Unkapanê ku li Istembolê cihê tomarkirin û weşana berhemên hunerî bû. Ew dixwaze kasêtekê bi deng û istîla xwe ya nû derxîne piyasê. Herkesê ku guhdarî wî dike, jêre dibêjin:”Tikes vê muzîkê naecibîne û rû nadê...”

Lê Ehmedê nûgehiştî û xwedî hêzek bêdawî, kesek nebû ku ji van gotinan bitirse an jî di dewama karê xwe de dilsar bibe.

Roj derbas dibin, êdî ew digehe wê biryarê ku bi îmakanên xwe yên şexsî û bi hevkariya çend hevalên derdora xwe, albûma xwe ya yekemîn” Ağlama Bebeğim_ Megrî lawo” çêbike. Lê albûma wî ya ku etmosfêrê siyasî yê desthilatdar di wan salan de naveroka wê nedipejirand, zû hat komkirin. Îtraza wan ya li dijî vê biryara dewletê digehe encamê(netîcê dide) û bi destûra dadgehê albûma Ehmed Kaya ya yekemîn “Ağlama Bebeğim” bi awayekî azad tê belavkirin û firotin.

Ji 12 Eylula sala 1980an û pêde ku Kenan Êvrên û desthilatdariya leşkerî li Tirkiyê û Kurdistanê hat ser kar, xwîndevanên zanistgehan, malbatên girtîyên di girtîgehan de, sazîyên alîgirên aştî û demokrasiyê, komên kesayetî û dijberên dewama rewşa awarte, tev dixwazin careke din di Tirkiyê de, tovê demokrasîyê biçînin. Ev çînên civakî tev hêdî-hêdî guhdarên stran û muzîka Ehmed kaya pêktînin. Bi vî awayî Ehmed Kaya jî di nava bazara hunera Tirkiyê de rêyeke nû ji xwe re vedike.

Demeke kin piştî vê Ehmed kaya albûma xwe ya duyemîn "Acilara Tutunmak_ Girtina êşan" çêdike. Êdî di vê xebata wî ya nû de, hemû çînên civatê yên sivîl û siyasî, rewşa jiyan û îdeyên xwe têde dibînin.

Gülten Hayaloğlu li kêleka Ehmed Kaya

Helbestvanên mîna“ Ehmed Arif, Enwer Gökçe, Hesen Hüseyin Korkmazgil” bi helbestên xwe, bi hunermend Ehmed Kaya re ne. Di çaxê çêkirina albûma xwe ya duyemîn de, deriyê şanisê wî ji nûve vedibe û yek ji kesên ku di xebata repertuara wî ya nû de li kêleka wîye, keça Dêrsîmî “Gülten Hayaloğlu” ye. Ew ji wir û pêde hev nas dikin û di tomarkirina berhemên albûma xwe ya duyemîn de êdî Gülten jî li ba wîye.

Di çaxê çêkirina albûma sêyemîn de Gülten helbesta bi navê “ Şafak Türküsü_ Strana şefeqê” ya girtiyekî yê bi navê (Newzad Çelîk) ku bi îdamê hatibû mehkumkirin, datîne ber Ehmed Kaya û jêre dibêje:” Vê helbestê bike stran û pêwîste tu wate û naveroka wê bigehînî guhê pareke mezina gelê civakê “. Herçend di destpêkê de Ehmed li ser zehmetiyên vê helbesta” azad an jî şêira nû” ji bo stranê bi Gültenê re axivî jî, lê wî ew helbest kir stran û navê albûma xwe ya sêyemîn jî li ser îftixara navê girtiyekî azadiyê danî “ Şafak Türküsü”!.

Wî bi hevkariya xanima xwe Gültenê, ew bayê ku ji nava rihê mirovan dihat, girt û ew derdê dilê girtîyên ku li benda îdamê bûn û bi hizaran girtîyên zindanan û rewşa ku malbatên wan têde bûn, kiribû stran û awaz. Dengê wî bibû merhema dilbirîndaran. Dilbirîndarên ku êşa wan bindestî û zordariya faşîsimê bû. Kurd, Tirk, Laz, karker, rewşenbîr û zana, tev bi ramanên wî re bûn. Ew êdî bibû alahilgirê şoreşeke nû.

Di wan salên reş yên ku 12 Eylulê bi xwe re anîbûn, dengê Ehmed Kaya bibû dengê hemû dijberên yasa û zagûnên generalên Tirk û piştî Şivan û Gulistan Perwerê ku bi zimanê Kurdî muzîka protestokirinê li her derê belav kiribû, êdî “Muzîka Protestokirinê” bi zimanê Tirkî jî di nava gel de cihekî xwe yê taybetî girtibû.

Di 4´mîn albûma xwe ya bi navê “An Gelir_ Dem yê bê” dîsa Ehmed Kaya bi helbestên “ Attila İlhan, Hasan Hüseyin Korkmazgil û Ülkü Tamer” ku di vê albûma xwe de kiribûn stran, dîsan jî ji berê hîn baştir ber bi pêşve, pêngavên baş avêtin. Ew êdî bi aranjorên profesyonel re jî dixebitî û berhemên baş di nava gelê ku têhniyên azadiyê bûn, belav dikirin.

Ramana “ Pêşde çûn û karek ji karê berê baştir kirin” bibû armanca sereke ji Ehmed Kaya re.

Kaya di albûma xwe ya 5´mîn “ Yorgun Demokrat _ Demokrata Westiyayî“ de ji xeynî hevkariya helbestvanên navdar, vê carê bi rêya Gültenê re bi birayê wê yê helbestvan Yusuf Hayaloğluyê Dêrsimî re jî dest bi xebateke nû dike. Ev hevdîtina wan jî rasthatineke herî baş û durist bû di jiyana wan her duyan de. Çimkî ew her du kurên axekê anku axa Kurdistanê bûn ku di nava xem û derdên gelê xwe de pijiyabûn. Yusuf Hayaloglu bi albûma Ehmed Kaya “Yorgun Demokrat” bi pêşniyara xwîşka xwe Gültenê dest bi çêkirina helbestên stranan ji bo Ehmed Kaya kir. Hevkariya wan her duyan bû sedem ku ev berhemê Ehmed Kaya him bi naveroka xwe û him jî di wî etmosfêrê Tirkiyê yê girtî û fetisandinê de, bandora xwe di nava mejiyê bi milyonan mirovên demokrat de, bide xuyanîkirin.

Pêşkêşkirina Konseran û Pêşwaziya Gel

Li rex karê çêkirina albûmên xwe yên dewlemend, Ehmed Kaya di nava gel û dilxwazên hunera xwe de jî dest bi pêşkêşkirina konseran dike. Ji aliyê medyaya alîgira sîstema Kemalîzimê ve, wî mîna “ hunermendê bi tirs û xeternak” binav dikin. Ev karê wan dilê wî û guhdarên wî diêşîne, lê ew bi îsrar li ser karê xwe berdewame.

Albûma Ehmed Kaya ya 6´mîn “Başkaldiriyorum_ Serî hildidim” e ku xebata Ehmed Kaya û Yusuf Hayaloğlu ya hevpar(muşterek)e û bi demê re pir baş tê pêşwazî kirin. Çimkî welat hêdî-hêdî di têkoşîna wê hindê de ye ku tarîtiya 12 Îlûnê ji bîra bike.

Ehmed Kaya derdê xwe ji derd û elemên gel û axa ku ew têde hatiye dinê(Kurdistanê) cûda û dûr nabîne. Şerekî qirêj li welatê wî Kurdistanê tê meşandin û herroj xortên welatê wî li ser axa xwe tên şehîd kirin. Ji bona wê jî ew di albûma xwe ya bi navê “İyimser Bir Gül_ Guleke xweşbîn” an jî “Kod Adi Bahtiyar_ Navê wî yê nihînî Bextiyar” bersivê dide rewşa vê pêvajoyê.

Stranên ku xwîndina wan jêre hatine qedexekirin, di nava konsêran de distire û ji wan jî du albûman li jêr navê “Resitaller 1 û 2” dedixîne nava gel. Berhemên van du konseran bi bingeha xwe çavkaniya xwe ji çanda gel standibûn. Êdî albûma wî ya bi navê. “Resitaller 2” rekora firotinê di nava bazara muzîka Tirkiyê de, dişkêne.

Ehmed Kaya bi hevalê xwe Ehmet Koç re ku di hemû konser û berhemên wî de jêre li baxlem(saz)ê dixe, dest bi çêkirina albûma xwe ya nû ”Sevgi Duvari_ Dîwarê evînê" diken. Di vê albûmê de dîsa “ Can Yücel, Yusuf Hayaloğlu, Osman İşmen’siz ” û bo yekemîn car bi helbest û gotinên stranan, rojnamevan “ Elî Çinar ” jî hevkariya wî diken.

Berdewama rikberiya li dijî sîstema Kemalîzimê

Sîstema serdest ji huner û stranên Ehmed Kaya ne razîye, lê ew karê xwe didomîne û bi stranên xwe hemû çînên civaka Tirkiye û Kurdistanê vedixwîne serhildanê. Ji bona wê jî çiqas ku dem derbas dibe, serê wî dikeve nava derd û belayên ku parêzvanên sîstema Kemalîzimê jêre çêdikin. Çiqas ku ramanên wî mezin dibin, pirsgirêkên mezin jî derdikevin pêşberî wî. Li gelek deveran konserên wî li jêr navê” tehluke bûnê” de, tên qedexe kirin û albûmên wî jî tên komkirin û nahêlin ku gel ji xwe re bikire. Li ser vê pêvajo û rewşê jî Ehmed stranan diafirîne û 11´mîn albûma xwe ya bi navê ”Başim Belada'dir_ Serê Min di Belayê de ye” ku ji helbestên Ehmed Arif, Attila İlhan û Yusuf Hayaloğlu pêkhatibû, belav dike û dîsa bi awayekî ku nayê bawerkirin, ji aliyê gel ve pir bi germî hat pêşwazîkirin. Ehmed Kaya di vê albûma xwe de stranên xwe jî bi muzîkek dewlemend xemilandibûn.

Û bi vî awayî Ehmed Kaya jî bû xwîndingehek ku hêdî-hêdî gelek kesan ji istîla wî teqlîd dikirin. Êdî di nava medya Tirkiyê de wêne û navê wî li her derê tê dîtin. Ew di tarîtiyek reş de serkêşê ramanên azadîxwaziyê ye.

Ehmed Kaya di 12´mîn albûma xwe ya bi navê ”Dokunma Yanarsin_ Dest lêmede, tu yê bişewitî” dîsa di jiyana xwe ya hunerî de, hinek gûherandinên din çêdike. Rengê muzîkê û giraniya ku di cewherê helbestên Yusuf Hayaloğlu de tê dîtin, dibine sedem ku zêdetir ji berê 12´mîn albûma wî ji aliyê gel ve bê pêşwazîkirin. Hevkariya wan( Ehmed Kaya û Yusuf Hayaloglu) bi germî didome û ev hevgirtin di jiyana hunerîya Ehmed Kaya de, pêvajoyek nû dide dest pêkirin. Di vê pêvajoya nû de êdî kasêt û CDyên Ehmed Kaya ji milyonekê zêdetir tên firotin. Êdî Ehmed Kaya bibû xwedî muzîk û hunera xwe ya taybetî û îmza wî jî di cihana hunerê de dihat dîtin.

E. Kaya di 13´mîn albûma xwe ya li jêr navê “Tedirgin_Du dilî, bi şubhe”, him bi deng û him jî bi rêya mifa standina ji hemû pêşketinên teknîkê yên rojane, berhemekî herî hêja afirand ku di jiyana wî ya hunerî de dîsan jî pêngavek nû bû. Çimkî ew berhem bi muzîkek profesyonel û di fîrmayek herî baş de, hatibê amade kirin.

Şoreşa Bakurê Kurdistanê û Ehmed Kaya

Salên 90an, ew salin yên ku şerê di navbera Kurd û dewleta şovenîsta Tirkiyê de, berfireh dibe û zordariya li ser hêzên demokrat jî zêdetir dibe. Li Kurdistanê serhildanên netewî dest pêdikin. Bi vê re ew hunera ku rêya azadîya ramanên siyasî vedikir, dîsan jî ket jêr zext û tehdîdên alîgirên wê sîstema ku ew heftê sal bû hertim digotin:” Tek dil, tek bayrak ve Tek Ülke_ Tenê zimanek, Yel Ala û Yek Welat ”. Dîsan girtin û kuştina rewşenbîr, hunermend û azadîxwazan careke din mîna salên 1980an destpêkir.

Ehmed Kaya li rex hemû dijayetiyên sîstemê, lê dîsa jî li ser xebat û jiyana xwe ya hunerî mîna berê berdewame.

Û albûma “Şarkilarim Dağlara_ Stranên min ji çîyan re” tê amade kirin. Di vê albûmê de ku stran bi piranî ji helbest û muzîka wî pêkhatibûn, bo cara yekê xanima wî Gülten Kaya jî bi stranekê ku dabû hevalê jiyana xwe, hevkariya wî dike. Strana “ Daglar_ Çiya” di nava gel de gelek baş hat pêşwazîkirin. Ew stran ji bo çiyayên Kurdistanê bû, çiyayên ku bibûn hêlîna gerîla û azadîxwazên rêya serxwebûna Kurdistanê.

Herwiha di vê albûma xwe de E. kaya bo yekemîn car helbestvanê Kurd (Orhan Kotan) jî nas dike û helbestên wî ji dike stran û dixwîne.

Albûma 14an bersivek bû li dijî wî şerê ku li bakurê Kurdistanê di navbera Kurdan û artêşa dewleta Tirkiyê de dihat meşandin. Ji bona wê jî albûm bi hejmarek gelek zêde hat firotin.

Di mercên wiha de, Ehmed li bendê ye ku li Tirkiyê “ welatekî azad û demokrasiyek rastîn” çêbibe. Ji ber wê jî bo gehiştina bi vê armancê, Ehmed Kaya bi hîvî pêngavên xwe ber bi pêşve davêje. Ew dixwaze êdî “wendabûna kesên azadîxwaz û şerê gemar” bi dawî bibe.

15mîn albûma E. Kaya “Beni Bûl_ Min peyda bike” dibe sedem ku êdî herkes heqîqeta bîr û ramanên Ehmed Kaya bi eşkerahî bibîne û bipejirîne. Stêra şansê Ehmed Kaya di dema xwe ya herî geş da ye. Tîraja wan kovar û rojnameyên ku wêne û hevpeyvînên Ehmed Kaya têde cih girtine, diçe jor û ew di hemû Tirkiye û Kurdistanê de hunermendê herî poplere.

Ew bi hevala xwe Gültenê re bi tîpên destpêka navên xwe, şirketek prodüksiyonê ya bi navê (GAK PRODUCTION), datînin. Deriyê wan ji bo herkesê ku bixwaze muzîk û hunerek rastîn biafirîne, vekiriye. Êdî navê Ehmed kaya di nava navên navdar de diyare û ew di kanalek TVyê ya bi navê “ulusal TV_ TVya Millî” bernamekê ya bi navê“ Ahmet Abi’nin Vapuru_ Vapûra Kekê Ehmed” çêdike.

“GAK Production “ tim di xizmeta hunera resen û netewî de ye.

16´mîn albûma wî ya bi navê ”Yildizlar ve Yakamoz_ Stêrk û îsîna ava deryayê” jî li ser vê armancê çêbû.

Xelata ku qedera wî gûherand

Hunemend Ehmed Kaya ji bo girafîkên CDyên xwe yên watedar û muzîka profesyonal, bi dehan caran ji aliyê saziyan ve tê xelat kirin.

Serkevtinek wiha ji bo 17´mîn albûma xwe ya bi navê “Dosta Düşmana Karşi_ Ji bo dost û dijimina ” jî bi dest anî. Ew ji aliyê “Komela Rojnamevanên Megazîn_ Magazin Gazetecileri Derneği MGD” bi duristkirina şeva “Stêrika Muzîkê ya Salê_ Yilin Müzik Yildizi” tê xelatkirin. Li wira dema ku Ehmed Kaya xelata xwe distîne, di axftina xwe de dide xuyakirin ku:” Ew di karê amadekirina albûmeke nû de ne û repertuar(bingeh)a wê jî di destê wan de amadeye. Di berhemê wî yê nû de bi zimanê Kurdî jî stranan yê bixwîne û kilîpan jî yê çêbike”.

Wî di wê şeva taybetî de bi axiftinên xwe rêyeke nû (cuda ji armancên berê) dabû destpêkirin. Lê di wê şevê de ew ji aliyê hinek şovenîstên Tirk ve ket ber hêrşê û roja piştre jî ew heya çend rojan hat desteser kirin.

Navê albûma wî ya nû “Hoşçakalin Gözüm_ Bi xêr bimînin çavê min” bû.

Û dema ku wî zanî sîstem serdest jê nagere û yê tim bê girtin û zindanî kirin, ji rûyê neçariyê bo demeke kin hat Ewropa û li Feransayê bi cîh bû. Albûma “Hoşçakalin Gözüm_ Bi xêr bimînin çavê min” berhemê xatir xwestina wî bû ji malbat, heval, dilxwaz û welatê wî. Û wî ev berhemê xwe yê dawiyê, sipart hevala rojên xwe yên xweş û nexweş Gülten Kaya.

Dema ew jî mîna bi hezaran Kurdên din hat Ewropa, bi germiyek bênimune ji aliyê gelê Kurd ve hat pêşwazî kirin û Kurdên himwilatiyên wî li dorê kombûn.

Wexera Dawiyê

Ehmed Kaya di 16 Novabra sala 2000an de, dûr ji çaveraniya bi milyonan mirovan, di xerîbîyê de jiyana xwe ji dest da. Wî bi hizaran xwezî û hesret bi xwe re birin nava axa sar.

Piştî wê Gülten Kayayê di xemgînîyek mezin de xebata mix, editing-mastering ya albûma wî ya nû da destpêkirin. Stranên wî yên dawiyê di wê albûmê de bi cîh bibûn. Armanca Gültenê ew bû ku bi dujiminên demokrasî û aştiyê bide famkirin ku Ehmed Kaya navekî nemire.

Ehmed Kaya di jiyana xwe de gelek caran ji ber naveroka stran û helbestên xwe, hat girtin û zindanîkirin. Ji bona wê jî Ehmed kaya hertim wiha digot:”Di Tirkiyê de îdareya Emniyetê û Mehkema Dewletê ya Asayêşê mala min ya duyê û nav û nîşanên min yê duyemînin.”

Berevajî hemû dijberî û zextên ku ji aliyê sîstema Kemalîzmê ve li dijî bîr û ramanên Ehmed Kaya dihatin kirin, albûma dawî û xatirxwestina wî, di sala 2001an de ji aliyê Gülten Kaya û di GAM MÜZİKê de gehişt destê guhdarên deng û hunera wî.

Ehmed Kaya di çaxê ku li dervey Tirkiyê bû, ji ber wan konser û axaftinên xwe gelek caran bi sûçên mîna” Xayînê Welat”, “ hevkarê xayîn û Terorîstan” hat tawanbar kirin û jêre gelek mehkeme hatin vekirin û di yek ji wan mehkeman de ew bi 3 sal û 9 mehan bi girtinê hat mehkûm kirin. Ev qirar ji aliyê mehkema bilind û berpirsyarên dadgeha Tirkiyê ya bilind, hatibû dayîn.

Lê êdî ew di nava gelê xwe de nemabû û li rex rewşenbîr, siyasetvan û kesayetiyên herî bi nav û dengên cîhanê li goristana Parisê” Pere- Lachaise” bibû mêvanê Dr. Qasimlo, Dr. Sadiq Şerefkendî, Yilmaz Gûnay û hemû parazvanên bîr û rayên azadîyê.

Ew çû, lê deng û ramanên wî namirin. Ehmed Kaya bû sembolek ji sembolên azadîxwazên Kurdistan û hemû gelên bê welat û kiyan.

Di çaxê ku E. Kaya li Ewropa bû hertim wiha digot:” Ji vir û pêde ezê stranên xwe yên herî xweş ji gelê xwe re bixwînim". Ew dilşikestî û pir bi hesret bû. Li rojên xwe yên bihorî poşman bibû. Ji bona wê jî hertim wiha digot:"Ez dereng bi xwe hesiyam... belê, êdî ezê heya mirinê ji gelê xwe re bistrêm û li rex wan bimînim”.

Ehmed Kaya hunermend bû û mîna her hunermendekî rastîn piçekî marjînal bû.
Ew gelek salan di şerê “erê-nayê” de, bû. Kurdan şer giran kiribûn. Ew jî mîna keştiyeke biçûk, geh bi ber pêlên Kurdayetiyê, geh ber bi çepgiriyê diket û vir de wê de diçû. Di bin bandora çepgiriya pêxwasiyê de bû. Ji feqîriyê, ji tunebûnê, ji birçîbûnê hatibû. Bi dengê xwe, bi keda xwe gihîştibû hunermendî, navdarî û dewlemendiyê. Kurdbûn xeternak bû. Ji serîhildanê, ji peyvên mezin hez dikir. Çepgirî hêsantir û kêm xetertir bû. Wî hertim digot: "Ez ne nijadperest im, ez înternasyonalîst im“.

Ehmed, dereng be jî bi alîkariya jina xwe Gülten a Dêrsimî, gihîşt rastiya gelê xwe. Gava di wê şevê de got:"Ez dixwazim stranekê bi Kurdî bibêjim û klîba stranê bi kurdî bikşînim" kevçiyên ku dostên(!) wî avêtin serê wî, jê re bûn şok. Welat terikand. Li Ewropayê Kurd lê xwedî derketin, germahiya Kurdan û eşqa welatparêziyê ew kemiland û ew vegeriyabû nava konê bav û kalên xwe.

Ehmet jî mîna Yilmaz Guney, di dema xwe ya herî bi ber de û di emrê Yilmaz de, ji nava me bar kir. Ew ji pişta me çû. Gültenê di roja merasima veşartina wî de bi dengekî bilind wiha got:"Heta li welatê te, zimanê te, muzîka te azad nebe, ez termê te nabim welat."

Têbînî: Min tenê du caran nemir Ehmed Kaya li Medya TV dît. Ez û ew hinekî li ser jiyana wî axivîn. Biryar wa bû ku ez hevpeyvînekê pêre çêbikim lê wî digot:” ez xwe hînî zimanê Kurdî dikikm û dixwazim bi zimanê xwe yê zikmakî bi tere hevpeyvînê pêkbînim.”

Min ev nivîs ji rûyê wan notan nivîsî ku di wan du rûniştinan de hilanîbûn. Herwiha bi rêya telefonê jî min çend pirs ji xanima wî Gülten Kaya kirin ku nivîsa min dewlemendtir kir.

çapkirin